Er heerst een fundamentalisme rond het cordon sanitaire

Volgens politicoloog Bart Maddens is er een fundamentalisme ontstaan rond het cordon sanitaire, de afspraak om niet samen te werken met het Vlaams Belang. Hij verwijst daarvoor naar de gebeurtenissen in Ninove en het Antwerpse district Berendrecht-Zandvliet-Lillo.

opinie
BELGA/VERGULT
Bart Maddens
Bart Maddens doceert politieke wetenschappen in Leuven. Hij volgt de communautaire discussies op de voet.

Als het gaat over het cordon sanitaire, dan moet ik altijd denken aan een Chinees sprookje. Er was eens een keizer die verzot was op draken. Hij versierde zijn paleis met niets dan drakenbeelden en drakenmotieven. Dat kwam een echte draak ter ore, die besloot de keizer met een bezoekje te vereren. Maar toen de draak voor de poort van zijn paleis stond, werd de keizer gek van angst. Bij nader inzien hield hij toch niet echt van draken.  

Politici en commentatoren hebben de mond vol van democratie. De kiezer heeft altijd gelijk. Ten minste zolang hij juist stemt. Stemt hij verkeerd, dan breekt bij hen het angstzweet uit. Stoute kiezers en partijen laten ze voor hun poort staan. Bij nader inzien houden ze toch niet zo van de democratie.

De jongste jaren leek de houding ten opzichte van uiterst-rechts nochtans meer ontspannen geworden. Er waren zowaar collega-politicologen die de zin van het cordon in twijfel trokken… Maar dat was enkel omdat het gevaar geweken leek. Het Vlaams Belang haalde in 2014 ternauwernood de kiesdrempel. De draak lag te zieltogen. In die toestand leek hij niet gevaarlijker dan een attractie op een pretpark.

Tot hij op 14 oktober de ogen opentrok, recht krabbelde en weer vervaarlijk vuur begon te spuwen. Meteen verdampten alle twijfels over het cordon sanitaire. Sterker nog, het cordon wordt vandaag met meer verbetenheid dan ooit verdedigd.

De kiezer heeft altijd gelijk. Tenminste zolang hij juist stemt

"Zweem van genegenheid"

Er is een echt cordon-fundamentalisme ontstaan, met akelige Orwelliaanse trekjes. In het Antwerpse district Berendrecht-Zandvliet-Lillo wordt de CD&V-N-VA coalitie aan een meerderheid geholpen door ex-Vlaams Belanger An Van Uffelen. Meteen gaan alle alarmbellen af. Cordon doorbroken?! Het CD&V-hoofdkwartier is duidelijk, lees ik in De Standaard  van 2 januari: "Een zweem van genegenheid voor Vlaams Belang is voldoende om de samenwerking met ex-Vlaams Belanger An Van Uffelen weer op te blazen".

Moet deze dame zich voortaan wekelijks melden bij de deradicaliseringsambtenaar van het district? Zal die haar onderwerpen aan allerlei gesofisticeerde tests om elke mogelijke "zweem van genegenheid" vroegtijdig te detecteren? 

Waar is de tijd dat Stefaan De Clerck nog voorzitter was van CD&V. Op 7 mei 2003 liet die zich het volgende ontvallen in het Nederlandse blad Elsevier: "Het cordon sanitaire is niet wijs geweest. Uitsluiting werkt niet. Het is ook hypocriet. Voor nieuwkomers doen we niets anders dan integratie bepleiten en zelf roepen we een exclusieve af over een partij die ons niet zint. Het cordon sanitaire is in zijn brede interpretatie mislukt. Door ze uit te sluiten, hebben we het Vlaams Blok gemythologiseerd. Het is tijd voor andere oplossingen." Tussen haakjes, toen was het Blok nog niet tot Belang verveld, en gold onverkort het zeventigpuntenplan.  

Toch was de analyse van De Clerck correct. Maar vandaag, in tijden van cordon-fundamentalisme, is het ondenkbaar dat zijn opvolger Wouter Beke zoiets zou zeggen. Zelfs N-VA-voorzitter Bart De Wever zou dat niet meer over zijn lippen krijgen, ook al is zijn partij in principe tegen het cordon.  

Ninove

Voorstanders van het cordon zullen argumenteren dat De Clerck in 2003 wat meer geduld aan de dag had moeten leggen. Vanaf de lokale verkiezingen van 2006 begon het succes van het Vlaams Belang te tanen. Drie jaar later stapten de kiezers massaal over naar de N-VA. Een stem voor het Vlaams Belang begonnen ze te zien als een verloren stem. Het cordon had dus toch gewerkt, zo leek het wel.

Maar was de neergang van uiterst-rechts niet vooral het resultaat van brute pech? De partij viel ten prooi aan intern geruzie, juist op het moment dat Bart De Wever een superster werd. En hoe dan ook, cordon of niet, vandaag is het Vlaams Belang opnieuw een cruciale politieke speler. Of is er echt iemand die eraan twijfelt dat de heropstanding van die partij aan de basis ligt van de Marrakech-crisis?

De "andere oplossing" die Stefaan De Clerck voorstelt ligt voor de hand: het Vlaams Belang laten meebesturen. Het is mogelijk dat Guy D’haeseleer van Forza Ninove een charlatan is die zijn kiezers een rad voor de ogen draait en helemaal niet tot normaal bestuur in staat is. Het kan echter even goed zijn dat de man een gewone politicus is die, een keer aan de macht, een pragmatische koers vaart. The proof of the pudding is in the eating. Maar de ayatollahs van het cordon laten de Ninovieters zelfs niet toe om te proeven. Er mag niet eens onderhandeld worden met D’haeseleer, om te zien of hij enige redelijkheid aan de dag kan leggen. 

Nee, bij nader inzien houden wij toch niet zo van draken, of van democratie.

Er mag niet eens onderhandeld worden met D’haeseleer, om te zien of hij enige redelijkheid aan de dag kan leggen

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen