2019 zit barstensvol herdenkingen en verjaardagen, van de Franse Revolutie tot het wereldrecord van Usain Bolt

Voor nostalgici, datafreaks en liefhebbers van herdenkingen en historische verjaardagen kan 2019 al niet meer stuk. Het jaar bulkt van de belangrijke feiten die precies één of meer decennia geleden gebeurden. Een overzicht kort door de bocht. 

Liberté, egalité et...euhm...

"Sercuritaait, propertaait en eerlijkhaait" waren de 3 prioriteiten van Michel Demaret, Dikke Mich, Mister 10 procent, de ex-buitenwipper uit de Marollen, bij zijn eedaflegging als burgemeester van Brussel in 1993. De meest potsierlijke  schertsfiguur die ooit de sjerp droeg in de hoofdstad hield het maar vol tot 1994, een kwarteeuw geleden. Maar hij kende blijkbaar zijn geschiedenis, zijn prioriteiten waren een echo van de grote slogan van de Franse revolutie in 1789: liberté, égalité, fraternité. 

De Franse revolutie, nu 230 jaar geleden, is een van dé mijlpalen in de geschiedenis, de aanzet tot het voorlopige einde van de feodaliteit en de tijdelijke afschaffing van de monarchie. Wat er in de jaren na 1789 ook gebeurd mag zijn, zoals het schrikbewind van Robespierre en de oorlogen van Napoleon, vanaf de moeder aller revoluties beseften de middenklasse en het gewone volk dat ze ook macht hebben.   

foto natgeotraveler.nl

Precies 200 jaar na de Franse revolutie viel de muur van Berlijn en begon de instorting van het communisme. In goed 2 jaar tijd was het gedaan met het "reële socialisme" in Oost- en Centraal-Europa. Precies 100 jaar eerder, in 1889, kwam het tijdens de Tweede Internationale tot een splitsing tussen de volgelingen van Karl Marx: de sociaal-democraten en de communisten gingen hun eigen weg. 

De naweeën van de Eerste Wereldoorlog

Het Verdrag van Versailles, getekend in de Spiegelzaal van het beroemde kasteel,  maakte op 28 juni 1919 een formeel einde aan de Eerste Wereldoorlog. Duitsland en 26 andere landen, vooral geallieerden, zetten een streep onder een dramatisch stuk geschiedenis. Tenminste, als we de miljoenen doden van de Spaanse Griep mede als gevolg van de internationale krijgsverrichtingen overal ter wereld buiten beschouwing laten.

Duitsland moest zware strafmaatregelen aanvaarden. Voor sommige, Frankrijk onder meer, gingen die nog niet ver genoeg.

De Amerikaanse president Woodrow Wilson, en enkele economen, waarschuwden tevergeefs dat het verdrag zoals het werd getekend, volstrekt onhaalbaar was. Duitsland kon nooit voldoen aan de immense  herstelbetalingen, zeker niet als de industrie zich niet mocht ontwikkelen. Dat zou onvermijdelijk leiden tot revanchisme en misschien een nieuwe oorlog. 

woodrow wilson

Helaas kregen Wilson en econoom John Maynard Keynes gelijk. Nog voor de ondertekening ontstond er chaos. In Berlijn en München was de sfeer pré-revolutionair. De prille democratische regering van wat de Weimar-republiek zou heten, zat gesandwicht tussen extreemrechts en radicaal links. Communistische voorvechters Rosa Luxemburg en Carl Liebknecht werden vermoord. "Ik hoor overal knallen in de stad, ik hoop maar dat het feestvuurwerk is", schreef Thomas Mann in zijn dagboek. 

Maar ondanks al die problemen gebeurde er in 1919 toch een en ander op cultureel gebied. In Dessau stichtte Walter Gropius een nieuwe invloedrijke architectuurschool: Bauhaus. Die school, annex werkplaatsen en ateliers, was van enorm belang in de ontwikkeling van de modernistische en functionalistische stijl.

foto Stiftung Bauhaus Dessau

In 1939, met moeite 20 jaar na Versailles, viel Nazi-Duitsland Tsjecho-Slowakije en Polen binnen, het begin van weer 6 jaar ellende. 75 jaar geleden, in december 1944, startte het Ardennen-offensief en bestookte  Duitsland onder meer Antwerpen met V2's. Het waren de bloederige stuiptrekkingen van de verschrikkelijkste oorlog ooit.  

De "beurskrach"

De enorme malaise in Duitsland had ook te maken met een internationale crisis. Op Zwarte Donderdag 24 oktober 1929 stortte de beurs van New York in. Dat was het begin van de ergste economische crisis in de geschiedenis van het kapitalisme. Tot 1932 ging het bergafwaarts, de gevolgen lieten zich wereldwijd voelen, ook in het zwakke Duitsland dat kampte met een astronomische inflatie. Na 1933 kreeg de nieuwe Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt met grote sociale programma's en de overheidsinvesteringen van zijn New Deal de situatie weer onder controle. 

copyright Reddit

Guernica

Even later was ook de Spaanse burgeroorlog ten einde. Op 1 april 1939 behaalden de nationalisten van generaal Franco de overwinning op de republikeinen. Daarna volgde 36 jaar meedogenloze dictatuur. Franco won de oorlog, die drie jaar had geduurd, mede dankzij de bombardementen door Italiaanse en Duitse vliegtuigen, die hun wapentuig kwamen testen, boven Guernica onder meer. Het leidde tot een van de meest beklijvende schilderijen ooit, Guernica van Picasso. 

In 1949 konden vrouwen eindelijk gaan stemmen in België. Ons land was een van de laatste democratieën om stemrecht, of stemplicht, te geven aan de vrouwelijke helft van de bevolking. Vreemd genoeg konden vrouwen zich wel verkiesbaar stellen, er zaten zelfs een paar Waalse socialistische volksvertegenwoordigers in het parlement.    

China en Cuba

Nog in 1949, en ook een gevolg van de Tweede Wereldoorlog, riep partijleider Mao Zedong de communistische Volksrepubliek China uit. De nationalisten bezetten het eiland Taiwan, toen Formosa. In tegenstelling tot de Sovjet-Unie is de politieke situatie, ondanks een economische liberalisering, in 70 jaar niet wezenlijk veranderd in China. 

Tien jaar later, in 1959, verdreven de milities van Fidel Castro en Che Guevara definitief de dictatuur van president Fulgencio Batista in Cuba. Ook dat regime houdt het ondanks alles vol. Cuba was decennialang een trouwe bondgenoot van de Sovjet-Unie, hoewel Castro niet meteen een communist was. Net als Guevara kwam hij uit een welstellend milieu en geloofde hij als nationalist in een liberaal systeem dat Cuba de controle gaf over de grondstoffen en eigen bedrijven. Het Amerikaanse verzet daartegen dreef hem in de handen van Moskou. 

The Summer of 69

In 1969, op onze nationale feestdag, stapten 2 Amerikaanse astronauten op de maan. "Een kleine stap voor een mens, maar een grote sprong voor de mensheid", zei Neil Armstrong. Rond dezelfde tijd won Eddy Merckx zijn eerste Ronde van Frankrijk.

180 jaar na de Franse revolutie trad president Charles De Gaulle af. Alweer een tijdperk voorbij. Kolonel Khadaffi greep de macht in Libië. En in augustus 69 was er Woodstock, het meest gemediatiseerde rockfestival ooit. 

1979

In 1979 verdreven de Iraniërs de sjah en zijn tirannieke protserige regime. De eerste islamitische revolutie was een feit. De ayatollah Khomeiny bleef tot vandaag een inspiratiebron voor fundamentalistische groepen en extremistische moslims. 

In Nicaragua joegen de Sandinisten de corrupte dictatuur Somoza het land uit. Die revolte was een soort doorslag van wat 2 decennia eerder in Cuba gebeurde. De Amerikaanse president Reagan wilde niets weten van de Sandinisten, waarop Daniel Ortega, nog altijd president, naar Havana en Moskou trok voor steun.

Robert Mugabe werd president van Zimbabwe, voorheen de Britse kolonie en apartheidsland Rhodesië. Niemand kon toen bevroeden dat de positief begonnen Mugabe zou evolueren tot hét symbool van het Afrikaanse kleptocratisme, het pandemisch leegroven van de staatskas. En de Sovjet-Unie viel Afganistan binnen. De gevolgen van dit dieptepunt van de Koude Oorlog slepen tot nu aan.  

Het einde van de geschiedenis

Met de sloop van het IJzeren Gordijn in 1989 dachten velen dat de geschiedenis in een definitieve plooi lag. Niets was minder waar. Vanaf zowat 25 jaar geleden barstte de Joegoslavische burgeroorlog los. In 1999 was Kosovo het laatste strijdtoneel. In 1989 had de Servische leider Slobodan Milosevic een einde gemaakt aan de Kosovaarse autonomie binnen de federale staat. Maar na jaren van ellende en semi-genocide, kreeg Kosovo op het verdrag van Parijs in maart 1999 een soort voorlopige zelfstandigheid.  

Yes we can!

Er kan veel veranderen in een luttel decennium. In januari 2009 legde Barack Obama de eed af als president van de Verenigde Staten. Eind datzelfde jaar kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede. Nog in 2009 herstelde de wereld van de financiële crisis van 2008. 

Op de wereldkampioenschappen atletiek in Berlijn 10 jaar geleden brak Usain Bolt zijn eigen wereldrecord op de 100 meter in een fenomenale 9 seconden 58 hondersten, nog altijd een niet geëvenaarde prestatie. 

AP2009

Fly high

Tot slot een paar mijlpalen in de luchtvaart. In 1909 vloog Blériot over Het Kanaal. In 1949 bevoorraden de westerse landen het geïsoleerde West-Berlijn met een luchtbrug. Alles samen brachten honderden vliegtuigen, meestal militaire transportversies van de DC3 en DC4, tijdens bijna 280.000 vluchten miljoenen ton levensnoodzakelijke producten naar de Berlijnse luchthavens Gatow, Tempelhof en Tegel.   

Op 9 februari 1969 vond de eerste testvlucht plaats met een Jumbo, de Boeing 747. Tot aan de komst van de Airbus 380 was de Jumbo het grootste passagiersvliegtuig. Een kleine maand later vloog de supersonische Frans-Britse Concorde voor het eerst.

Dankzij deze hoogvliegers krijgt u toch wat inspiratie voor de toekomst in 2019. 

Meest gelezen