De vijf boeken die het leven van culinair recensent Bruno Vanspauwen hebben veranderd

Bruno Vanspauwen is wijnkenner en culinair recensent voor De Standaard, Knack Weekend en Trends. Vanspauwen had twintig jaar lang een eigen reclamebureau, tot hij op de symbolische leeftijd van 50 jaar besliste om uit de reclamewereld te stappen om zich voluit op zijn grote passie te kunnen storten: wijn en gastronomie. Als culinair recensent is het belangrijk om anoniem te kunnen tafelen. “Zeker in deze digitale tijd is dit niet makkelijk, maar het lukt tot nu toe”, zegt Vanspauwen. 

Vanspauwen leest zeer veel. “Er ligt elke dag wel een boek open, maar dan vooral non-fictie. Ik heb moeite om mij te interesseren voor wat fictieve personages overkomt in fictieve situaties. Ik besef natuurlijk wel dat romans ook iets vertellen over de realiteit waarin wij leven, maar ik heb zelden behoefte aan de omweg van het fictieve verhaal”, zegt hij. Maar er is één uitzondering...

1. “De wereld als markt en strijd” - Michel Houellebecq

“Michel Houellebecq is de schrijver die mij opnieuw verzoend heeft met de roman. Dit boek van Houellebecq vind ik nog altijd het beste, ik heb het al verschillende keren herlezen. Telkens weer word ik getroffen door zijn eenvoudige, haast banale schrijfstijl, die men in het Frans "l'écriture plate" noemt. Het lijkt niet op literatuur, en toch slaagt hij erin een sfeer op te roepen die ik in nog geen enkel ander boek ben tegengekomen."

“Houellebecq schrijft over de fundamentele eenzaamheid, verwarring en vervreemding van de moderne mens, die zich voortdurend zelf moet verkopen, zowel professioneel als relationeel. Aan de ene kant is het beenhard en diep tragisch, de eenzaamheid van de mens die elke dag maar weer zichzelf moet verkopen, en tegelijk is het zeer grappig. Dat beschrijft hij op een onnavolgbare wijze vind ik, in de grond is het juist wat hij zegt, de mens moet zich elke dag op een bepaalde manier verkopen om te overleven”. 

2. “Marx noch Jezus“ - Jean-François Revel

“Dit boek heeft mijn ogen geopend op politiek vlak. Ik heb het gelezen op aanraden van mijn vader. Mijn vader was enorm geïnteresseerd in politiek en filosofie. In mijn jeugd ben ik altijd omringd geweest door boeken in verschillende talen en door mijn vader heb ik Revel leren kennen." 

“Toen ik eind jaren 70 aan de VUB studeerde, leefde daar een scherpe tweestrijd tussen links en rechts: je was bij wijze van spreken ofwel communist ofwel fascist.  Revel, een Franse filosoof en journalist die zichzelf tot de linkerzijde rekende, had enorm veel kritiek en zeker op de linkerzijde die het communisme verdedigde, omdat hij als een van de eersten in Frankrijk veel kritiek had op het communisme en de slechte economische resultaten, en de misdaden van dat regime aan de kaak stelde”.

“Ik herinner me scherp zijn inzicht dat zowel het communisme als het christendom eigenlijk totalitair dachten. Beide maatschappijvisies gaan er immers van uit dat de individuele mens niet mag genieten van zijn leven maar moet werken en lijden ten dienste van een ideologie of religie om dan later, na zijn dood, de hemel of de ideale klasseloze maatschappij te bereiken. Het hoeft geen betoog dat hij in het islamisme hetzelfde totalitaire denken zag, decennia voor de moordpartij bij Charlie Hebdo." 

3. “De troost van de filosofie” - Alain de Botton

“Ik heb mij altijd geïnteresseerd voor filosofie, maar vond boeken van filosofen vaak nodeloos ingewikkeld, hermetisch en praktisch gezien van weinig nut. In dat opzicht was Alain de Botton een verademing: hij maakte filosofische inzichten eenvoudig, zonder in simplismen te vervallen, en toonde aan dat filosofie je wel degelijk kan helpen in je dagelijkse leven. Al was het maar om troost te bieden, wat ik op zich al mooi en nuttig vind”.   

“Ik weet dat filosofen hem vaak verguizen, maar ze moeten hem eigenlijk dankbaar zijn: hun vak dat vroeger ontoegankelijk was voor de overgrote meerderheid van de mensen, werd nu net heel toegankelijk en begrijpelijk. Het heeft bij mij alvast de interesse voor filosofie nog aangewakkerd. Mensen die het altijd ingewikkeld maken, verdenk ik ervan dat ze eerder hun uitzonderlijke verstand willen etaleren in plaats van hun kennis echt te delen. Of misschien is het veel banaler: wie het niet eenvoudig kan uitleggen, heeft het meestal zelf nog niet goed begrepen”. 

4. “Leve de globalisering” - Johan Norberg

“Het kapitalisme en de globalisering worden vandaag vaak verantwoordelijk gesteld voor zowat alles wat er misloopt in de wereld, zowel door linkse antiglobalisten als door rechtse verdedigers van de natiestaat en tegenstanders van migratie”.

“De Zweedse wetenschapper, Johan Norberg, en voormalige anarchist, toont met feiten en cijfers aan dat onze wereld er door de globalisering op de meeste vlakken op vooruit is gegaan: in gezondheidszorg, armoedebestrijding, vrouwen- en kinderrechten, vrede, vrijheid, gelijkheid, koopkracht, welvaart... Norberg durft dat voluit te zeggen”.

“Ik hou van denkers die tegen de consensus ingaan. Deze radicaal andere kijk, verschillend van de doemberichten die we dagelijks in de media lezen, vond ik heel verfrissend. Het zorgde ervoor dat ik mij minder schuldig voel over mijn fundamentele aard, die optimistisch en hedonistisch is”. 

5. “De man die alles at” - Jeffrey Steingarten

“In mijn lijstje moest er toch minstens één culinair boek staan. Want terwijl boeken je leven meestal alleen geestelijk veranderen, hebben culinaire boeken mijn leven ook feitelijk veranderd: ze hebben er mede voor gezorgd dat ik halverwege mijn leven mijn carrière in de reclamesector heb stopgezet om een tweede leven te beginnen als schrijver over mijn grote passie, wijn en gastronomie”. 

“Deze Amerikaanse foodwriter, die onder meer voor het Amerikaanse blad Vogue werkte, heeft mijn zin om die stap te zetten sterk aangewakkerd. Vooral de manier waarop hij aan culinaire journalistiek deed, inspireerde mij: weg van de oppervlakkige lifestyle, maar op niveau, gedegen en met kennis van zaken. Maar tegelijk zijn zijn stukken ook altijd geestig en spits geschreven, want eten moet natuurlijk ook gewoon plezierig zijn."

“Zelf heb ik geen vertrouwen meer in de industriële aanpak van voeding. Onlangs had ik naar aanleiding van zijn 80e verjaardag een interview met chef-kok Roger Souvereyns en die zei: “Het belangrijkste is: weet wat je eet en om dat echt te weten doe je het eigenlijk maar beter zelf”. Ik kweek en teel mijn fruit, groenten en kruiden zelf. De smaak van iets wat je de dag zelf uit de grond haalt, die versheid, dat heeft mijn smaak enorm veranderd en veel gevoeliger gemaakt”.

“Vlees eet ik veel minder dan vroeger en ik koop het zeker niet in de supermarkt. Als kok van het gezin verdiep ik mij ook in het vegetarisch koken en dat vergt een hele omschakeling in je denken over koken. Ik heb veel geleerd van bijvoorbeeld de kookboeken van chef-kok Ottolenghi, de keuken van het Midden-Oosten. Die kookboeken hebben mij geleerd hoe je eten op een andere manier, vanuit een andere invalshoek kunt bekijken."

"Lang zullen we lezen"

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van andere lezers en ontdek wat zij van hun gelezen boeken vinden.