Video player inladen...

Komt het koude winterweer door de polaire vortex? En wat is die polaire vortex? MNM-weerman Bram Verbruggen legt uit

Het is opnieuw erg koud, zeker 's nachts. Komt dat door een verstoorde poolwervel, net als vorig jaar? Weerkundigen waarschuwen namelijk al een tijdje voor de zogenoemde polaire vortex. En moeten we ons klaar houden voor nóg koudere temperaturen? MNM-weerman Bram Verbruggen geeft tekst en uitleg. 

Tot vorig jaar hadden de meeste mensen nog nooit gehoord van de "polaire vortex", of poolwervel. Nochtans is het een natuurfenomeen dat er altijd al is geweest. De term raakte vooral bekend toen het eind februari en begin maart vorig jaar ijzig koud werd in ons land, terwijl het op Groenland dan weer veel warmer was dan gewoonlijk. De gevolgen van een verstoorde poolwervel.

De poolwervel is een groot lagedrukgebied dat hoog boven de Noord- en Zuidpool hangt, in de stratosfeer. Dat is de luchtlaag op ongeveer 10 tot 50 kilometer hoogte. De lucht die gevangen zit in het lagedrukgebied kan in de winter enorm koud worden, tot wel min 80 graden Celsius. De wind rond de polaire vortex is gewoonlijk in die periode het sterkst meestal rechtlijnig rond het lagedrukgebied, en kan windsnelheden tot 300 kilometer per uur halen. Maar omdat de poolwervel zich op grote hoogte bevindt, merken we daar op het aardoppervlak niets van.

Wat als de poolwervel wordt verstoord?

Toch gebeurt het af en toe dat de normaal stabiele poolwervel wordt verzwakt, zoals vorige winter. Toen warmde de lucht in de stratosfeer boven de Noordpool in enkele dagen tijd 40 graden op. Als zoiets gebeurt, dan kan de polaire vortex uitstulpingen krijgen die onze richting uit komen, of kan de koude luchtbel zich zelfs splitsen in verschillende kleinere delen. Vorig jaar werd zo'n afgesplitst deel richting Noord-Europa geduwd.

De plotse opwarming kan het lagedrukgebied ook veranderen in een hogedrukgebied. Op dat moment draait de windrichting volledig om: in plaats van zachte, vochtige lucht uit het westen krijgen we dan droge, ijskoude oostenwind vanuit Rusland. Die lucht daalt ook naar de onderste lagen van de atmosfeer en kan zo het kwik bij ons enorm laten dalen.

Is ook dit jaar de polaire vortex verstoord?

Verschillende meteorologen hebben begin dit jaar opnieuw een sterke opwarming van de lucht boven de Noordpool waargenomen. "Begin januari werd de polaire vortex verstoord en ontstonden er drie aparte cellen. De positie van die cellen bepaalt wat er met ons weer zal gebeuren. Vorig jaar zat ons weer geblokkeerd en kregen we gedurende meerdere dagen ijskoude lucht uit het noordoosten", vertelt MNM-weerman Bram Verbruggen. "Dat is ook nu het geval. We krijgen tijdelijk koude lucht vanover Rusland en Oost-Europa, maar deze keer is er geen blokkade. Het is koud, maar storingen uit het westen slagen erin om Europa te bereiken. De combinatie van de koude en die storingen, zorgt voor sneeuwval. "

Zijn er steeds meer verstoringen van de poolwervel door de klimaatopwarming? "Die link moet nog verder onderzocht worden. Al is de verstoring van de poolwervel misschien niet een rechtstreeks gevolg van de klimaatsopwarming, het is zeker een oorzaak. Want bij een dergelijk scenario komt niet alleen koude lucht zuidwaarts, maar ook warme lucht gaat noordwaarts en draagt bijvoorbeeld bij tot de vermindering van de ijskappen", vertelt Verbruggen. "Het weekend wordt waarschijnlijk ietsje zachter, maar 's nachts blijft het vriezen en ook volgende week lijkt een koude week te worden."

MNM-weerman Bram Verbruggen geeft uitleg over de verstoring van de polaire vortex:

Video player inladen...