Wat met het onderzoek naar Schild & Vrienden nu Dries Van Langenhove is verkozen? 

Dries Van Langenhove is als lijsttrekker van de Vlaams Belang-lijst in Vlaams-Brabant verkozen voor het federale parlement. Zodra hij de eed aflegt, zal voor hem “parlementaire onschendbaarheid” gelden. Dat kan gevolgen hebben voor het gerechtelijk onderzoek naar Schild & Vrienden, waar Van Langenhove voorwerp van uitmaakt. Veel hangt af van de timing van het parket, al kan het parlement ook steeds de onschendbaarheid van Van Langenhove opheffen.

Begin dit jaar plaatste Dries Van Langenhove, leider van het uiterst rechtse Schild & Vrienden, een filmpje op zijn Facebookpagina: “Als jullie spreekbuis zal ik niet meer beknot kunnen worden in mijn vrije meningsuiting, want alles wat ik zeg of doe als parlementslid wordt beschermd door parlementaire onschendbaarheid”, zei hij daar. “Op die manier staan we sterker in onze schoenen in de strijd tegen het establishment dat ons het zwijgen probeert op te leggen met framing en rechtszaken”, klonk het geëngageerd. Wat is hiervan aan? 

Alles wat ik zeg of doe als parlementslid wordt beschermd door parlementaire onschendbaarheid.

Dries Van Langenhove, leider van Schild & Vrienden

Wat betekent parlementaire onschendbaarheid?

Parlementsleden, maar ook bijvoorbeeld ministers, zijn inderdaad “parlementair onschendbaar”. “Dat houdt in dat parlementsleden niet aangehouden, verwezen of rechtstreeks gedagvaard kunnen worden, zonder de toestemming van de assemblee, in dit geval het federaal parlement”, zegt Jogchum Vrielink, professor discriminatierecht. "Het onderzoek kan wel verdergaan, maar daarvoor zijn er speciale procedures", voegt professor strafrecht Frank Verbruggen toe. De bedoeling daarvan is dat "het parlement onafhankelijk blijft van de rechterlijke macht", legt hij uit.

Parlementsleden kunnen niet aangehouden, verwezen of rechtstreeks gedagvaard worden, zonder de toestemming van de assemblee, in dit geval het federaal parlement.

Jogchum Vrielink, professor discriminatierecht

En die onschendbaarheid gaat ver. “Zelfs wanneer een parlementslid iemand vermoordt, kan hij daar niet zomaar voor worden vervolgd”, vertelt Vrielink, “tenzij hij op heterdaad wordt betrapt of als hij geen parlementslid meer is. Anders moet de onschendbaarheid eerst worden opgeheven, en daarvoor is een meerderheid nodig.” In zo'n geval zou het erg normaal zijn dat het parlement de onschendbaarheid opheft, maar ook voor minder zware feiten gebeurde dat in het verleden vaker. 

En wat is parlementaire onverantwoordelijkheid?

Daarnaast geldt voor parlementsleden de zogenoemde “parlementaire onverantwoordelijkheid”. “Zonder al te technisch te worden, betekent zoiets dat een parlementslid in de uitoefening van zijn functie mag zeggen wat hij wil. Zelfs uitspraken die volgens de antiracismewet strafbaar zijn, kunnen dan niet worden vervolgd”, aldus Vrielink. “Ook na een termijn als parlementslid, kan een vervolging niet, en het parlement kan die onverantwoordelijkheid ook niet opheffen”, aldus Verbruggen.

Zelfs uitspraken die volgens de antiracismewet strafbaar zijn, kunnen dan niet worden vervolgd.

Jogchum Vrielink, professor discriminatierecht

“We hebben die regels voor parlementsleden zodat ze vrijuit kunnen spreken”, legt Vrielink uit. Maar Van Langenhove heeft dus zeker een punt: in de uitoefening van zijn functie als parlementslid kan hij veel meer zeggen en doen dan een gewone burger. 

Wat betekent dat voor het onderzoek naar Schild & Vrienden?

“Als het parket Dries Van Langenhove niet vervolgt vóór hij mogelijk parlementslid wordt, zullen de feiten onder zijn parlementaire onschendbaarheid vallen”, zegt Vrielink duidelijk. Specifiek betekent dat het volgende: als het parket Van Langenhove wil vervolgen, moet het dat doen voor hij de eed aflegt in het federale parlement, anders vallen de feiten onder zijn onschendbaarheid. Daarvoor zou het een bevel tot aanhouding of verwijzing moeten vragen aan de raadkamer en er moet een dagvaarding plaatsvinden, nog voor het federaal parlement eind juni de eed aflegt. Die timing lijkt dus erg krap. 

Als het parket Dries Van Langenhove niet vervolgt vóór hij mogelijk parlementslid wordt, zullen de feiten onder zijn parlementaire onschendbaarheid vallen.

Jogchum Vrielink, professor discriminatierecht

Doet het parket dat niet vóór hij mogelijk naar het parlement gaat, dan kan een vervolging enkel als zijn parlementaire onschendbaarheid wordt opgeheven. Daarvoor is een gewone meerderheid in het parlement nodig. “Bovendien”, zo vult professor Verbruggen aan, “kan die onschendbaarheid enkel worden opgeheven voor specifieke feiten. Van Langenhove zou in dat geval nog steeds onschendbaar blijven als er zich nieuwe feiten aandienen.”

Conclusie

Dat Dries Van Langenhove verkozen is voor het federaal parlement, kan zeker gevolgen hebben voor het onderzoek naar Schild & Vrienden. De onderzoeksrechter gaat nu nog na of er strafbare feiten zijn gepleegd. In het geval dat het parket de vervolging wil instellen, moet het dat doen vooraleer Van Langenhove mogelijk parlementslid wordt, anders zullen de feiten onder zijn parlementaire onschendbaarheid vallen.

Die kan worden opgeheven, maar daarvoor is een meerderheid in het parlement nodig. "Daar kan ik hem (Dries Van Langenhove, nvdr.) alle illusies ontnemen", zei Europees parlementslid voor Vlaams Belang Gerolf Annemans daarover begin dit jaar in "De afspraak". "De dag dat hij in beschuldiging wordt gesteld (sic) is hij die parlementaire onschendbaarheid kwijt. Een Kamerbrede meerderheid zal hem daarvan ontheffen. Ik kan hem daar geen enkele garantie verschaffen."