Hopelijk spijbelen ze in elke school, één lesuur per week

Dat de klimaatopwarming bezig is, dat menselijke activiteiten aan de basis liggen en dat de gevolgen niet te overzien zijn als het huidige business-as-usual scenario nog enige tijd aanhoudt, daar bestaat al meer dan een kwarteeuw een wetenschappelijke consensus over, stelt docent Geschiedenis en Klimaat Pieter Boussemaere. Waarom Rik Torfs per se de onzekerheden binnen de klimaatwetenschap wil benadrukken is hem een raadsel. Feit is wel dat hij hiermee op z’n minst de foute indruk wekt dat het allemaal niet zo’n vaart loopt met dat klimaatgedoe. En dat onze jongeren zich niet zo druk hoeven te maken, terwijl ze dat juist wel moeten doen. 

opinie
Pieter Boussemaere
Pieter Boussemaere is docent Geschiedenis en Klimaat (Katholieke Hogeschool VIVES) en auteur van onder andere Eerste hulp bij klimaatverwarring (Davidsfonds, 2015) & Tien klimaatacties die werken (Standaard Uitgeverij, 2018).

Afgelopen donderdag spijbelden duizenden jongeren voor het klimaat. Diezelfde avond nog mocht Anuna De Wever, één van de organisatoren, het komen uitleggen op televisie (De Afspraak – 10 jan.). Ze deed dat rustig en verstandig. Mijn bewondering was groot. Zeker toen ik merkte dat ze daar als jong meisje (17 jaar) moederziel alleen de ernst en de hoogdringendheid van de klimaatproblematiek moest gaan uitleggen. Een klimaatexpert om alles wat te duiden, was blijkbaar niet nodig. 

Wel uitgenodigd was Rik Torfs, kerkjurist en gewezen rector van de Leuvense universiteit. En hij mengde zich geregeld in Anuna’s betoog. Op een bepaald ogenblik zei hij het volgende: “De studie van de klimaatverandering, die ik overigens op geen enkele manier probeer te ontkennen […], we weten er veel van, maar niet alles. We weten bijvoorbeeld niet wat een 100 % natuurlijk proces is, en wat menselijk is. En ook daar zijn nog nuances in mogelijk […] dus we mogen niet doen alsof wetenschappelijk alles al volkomen helder is en dat we nu enkel nog actie moeten vragen. Dit gezegd zijnde, elke vorm van engagement vind ik fantastisch. ”

Het is voor 95 procent zeker dat de mens meer dan 80% van de opwarming heeft veroorzaakt

Het klopt. We weten inderdaad nog niet alles wat de klimaatkwestie betreft. Het is sowieso een uiterst complex gegeven waardoor de details van bepaalde deelaspecten of voorspellingen moeilijk hard te maken zijn. Maar de grote lijnen zijn dat wel. Vergelijk het met voetbal: zo weten we met grote zekerheid dat het A-elftal van FC Barcelona moeiteloos Sassport Boezinge zal verslaan. Het exacte aantal doelpunten is dan weer moeilijker te voorspellen, laat staan het exacte tijdstip waarop de doelpunten zullen vallen. Maar dat FC Barcelona met groot machtsvertoon zal winnen, is zo goed als zeker.

Het wetenschappelijke verband tussen menselijk handelen en de klimaatopwarming is bijvoorbeeld groter dan het verband tussen longkanker en roken.

Diezelfde grote zekerheid geldt voor de kernbevindingen van de klimaatwetenschap. In concreto gaat het hier om het feit dat de klimaatopwarming bezig is, dat menselijke activiteiten aan de basis liggen en dat de gevolgen niet te overzien zijn als het huidige business-as-usual scenario nog enige tijd aanhoudt. Daar bestaat al meer dan een kwarteeuw een wetenschappelijke consensus over en die punten staan niet langer ter discussie.

Het wetenschappelijke verband tussen menselijk handelen en de klimaatopwarming is bijvoorbeeld groter dan het verband tussen longkanker en roken. De beste schatting leert immers dat het voor 95 procent zeker is dat de mens meer dan 80% van de opwarming na 1950 heeft veroorzaakt. Een erg stellige uitspraak en normaliter is men in de wetenschap over het algemeen zeer voorzichtig met het doen van stellige uitspraken. 

Een krachtdadig klimaatbeleid is dringend nodig

Waarom Rik Torfs dan persé de onzekerheden binnen de klimaatwetenschap wil benadrukken is mij een raadsel. Of doelde hij misschien uitsluitend op die details? Dat kan. Maar feit is wel dat zijn uitspraak op zijn minst de foute indruk wekt dat de klimaatwetenschap nog zou struikelen over fundamentele vraagstukken. En dat is pertinent onwaar.  

En dan is er het tweede deel van zijn uitspraak: ‘we mogen niet doen alsof we nu enkel nog actie moeten vragen.’

Waarom niet? Als we de gevolgen van de klimaatopwarming aan het einde van de eeuw enigszins onder controle willen houden, moet de wereldwijde uitstoot in 2030 (binnen 11 jaar!) met bijna de helft gedaald zijn. Concreet betekent dat het definitieve einde van koning steenkool tussen 2030 en 2035, de verbranding van de laatste druppel olie tussen 2040 en 2045 en het verstoken van de laatste gaswolk omstreeks 2050. Als onze overheden dus nalaten om de komende jaren een krachtdadig klimaatbeleid uit te stippelen, dan is het zo goed als zeker dat we deze doelstellingen niet meer kunnen halen. 

Hoe lang moeten jongeren dan nog wachten om hun ongenoegen te uiten?

Moeten ze misschien wachten tot er absolute zekerheid is? Tot alles en iedereen overtuigd is? Dan zouden we wel eens bedrogen kunnen uitkomen. Dan zouden we moeten wachten tot grote delen van Vlaanderen onder water staan. En zelfs dan zal het onmogelijk zijn om alle details van de klimaatkwestie met 100 procent zekerheid te kennen. En mag je dat risico nemen, als dat voor hen, jouw en mijn (klein)kinderen ook zeer waarschijnlijk ernstige gevolgen zal hebben?

Rik Torfs? Geen klimaatontkenner? Daar bestaat voorlopig veel onzekerheid over. 

Maar misschien bedoelde Rik Torfs het wederom anders? Dat kan. Feit is wel dat hij hiermee op z’n minst de foute indruk wekt dat het allemaal niet zo’n vaart loopt met dat klimaatgedoe. En dat onze jongeren zich niet zo druk hoeven te maken, terwijl ze dat juist wel moeten doen.

Meer zelfs, hopelijk krijgt het klimaatprotest veel navolging. Zo zouden onze jongeren in elke school één lesuur per week kunnen spijbelen in de vorm van een zitstaking. Laat ze er desnoods een roulement van maken zodat niet steeds dezelfde leerkracht de dupe is. Want burgerlijke ongehoorzaamheid is blijkbaar de enige manier om politici uit hun klimaatslaap te halen.

En Rik Torfs? Geen klimaatontkenner? Daar bestaat voorlopig veel onzekerheid over. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.