Is gestolen schilderij in kerk Zele een échte Michelangelo? Kunstexpert: "Uitgesloten, het is te slecht"

Het schilderij dat afgelopen weekend is gestolen in de Sint-Ludgeruskerk in Zele is helemaal niet van de Italiaanse schilder Michelangelo of een van zijn leerlingen, zoals de priester van de kerk beweert. Dat zegt Bernard Aikema, expert in de Italiaanse kunst en hoogleraar aan de universiteit van Verona, aan VRT NWS. "Dit werk is gewoon te slecht."

Het was een opmerkelijk opsporingsbericht, afgelopen zaterdag. De politie is op zoek naar getuigen van een diefstal in de Sint-Ludgeruskerk in Zele. Daar is vrijdagochtend in alle vroegte het schilderij "Heilige Familie" gestolen. "Het werk zou op korte termijn onderzocht worden door een Italiaanse specialiste om na te gaan of het van de hand van Michelangelo of een van zijn leerlingen zou zijn", zo stond er te lezen in het bericht. 

(Lees verder onder de foto van het schilderij.)

"Heilige Familie", het schilderij dat vorige week gestolen is in de Sint-Ludgeruskerk in Zele.

"Het werk is nog maar 30 jaar bij ons in de kerk, we hebben het cadeau gekregen van een vzw en waar het vandaan komt, weet ik eigenlijk niet goed", zo reageerde pastoor Jan Van Raemdonck dit weekend aan VRT NWS. "Wie komt kijken, ziet dat het een waardevol werk is. Met Kerstmis heb ik erover gepreekt. Ik heb toen gezegd dat het een typisch tafereel was, waarschijnlijk van een Italiaanse meester, maar ik heb de naam Michelangelo niet vermeld." Maar volgens de priester is dat wel de reden waarom het werk nu is gestolen. 

Maar dat dit om een werk van Michelangelo of een van zijn leerlingen gaat, valt "uit te sluiten", reageert Bernard Aikema aan VRT NWS. Hij is hoogleraar kunstgeschiedenis aan de universiteit van Verona in Italië en staat bekend als expert in de Italiaanse kunst. Hij baseert zich op de foto van het schilderij, die wij hem doorstuurden. 

"Dat dit geen echte Michelangelo is, zie je aan alles: de stijl, de manier van schilderen, enzovoort", zo zegt hij. "Dit schilderij mist alle kwaliteiten van een écht werk van Michelangelo. Het is gewoon veel te slecht. Bovendien: Michelangelo heeft enkel fresco's en sculpturen gemaakt. Dat er een schilderij van hem bestaat, zou wereldnieuws zijn."

Dit schilderij mist alle kwaliteiten van een écht werk van Michelangelo. Het is gewoon veel te slecht.

Bernard Aikema, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de universiteit van Verona

De priester hield dit weekend wel een slag om de arm. Volgens hem lijkt het schilderij op een tekening van Michelangelo uit de Portland-collection, een collectie van de Duke of Portland uit Engeland. "Een leerling van Michelangelo, Marcello Venusti, heeft daar meerdere kopieën van gemaakt."

(Lees verder onder de bewuste tekening.)

"Madonna del Silenzio", de tekening waarop het schilderij zou zijn gebaseerd.

"Maar Venusti is helemaal geen leerling van Michelangelo", benadrukt Aikema. "Hij maakte schilderijen naar voorbeeld van Michelangelo-composities. Hij is de enige naam die we kennen van mensen die dat deden. En dus worden alle kopieën die verwijzen naar een werk van Michelangelo meteen toegeschreven aan Venusti. Maar dat is kort door de bocht. Venusti was best een aardig kunstenaar. Dit schilderij kan ook helemaal niet van hem zijn, op basis van de foto die ik hier heb."

Ik denk dat dit om een latere kopie gaat, ver weg van Michelangelo's bed.

Bernard Aikema, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de universiteit van Verona

Bovendien is het ook niet zeker dat het schilderij zich baseert op die tekening, zegt Aikema. "Er kan nog een extra tussenschakel zijn. Of misschien zijn de tekening en het schilderij wel in dezelfde periode gemaakt, met dezelfde bron. Dat weet ik niet. Dat zou moeten worden uitgezocht en kan best interessant zijn. Al denk ik eerlijk gezegd dat dit eerder om een latere kopie gaat, ver weg van Michelangelo's bed."

Hoe dan ook: dit werk is volgens de expert niet zoveel waard. "Ik ben geen schatter en eigenlijk zou ik het van dichtbij moeten kunnen zien, maar dit zal niet veel verder dan een paar duizend euro komen. Misschien wil iemand er 10.000 euro voor geven, omdat hij het mooi vindt. Maar in de miljoenen zit dit werk zeker niet."