Video player inladen ...

Moet het systeem met de humanitaire visa veranderen?

Een humanitair visum wordt toegekend door de bevoegde minister of staatsseccretaris. Die kan daar met andere woorden helemaal alleen over beslissen. Moet dat in de toekomst anders? Hoe is misbruik te voorkomen? 

Over het krijgen van een humanitair visum staat niks in de wet. Het komt de regering, en in de praktijk de minister of staatssecretaris voor Asiel en Migratie toe om te beslissen wie al dan niet het Belgische grondgebied mag betreden.

Politici van zowel meerderheid als oppositie vroegen de voorbije jaren om duidelijkheid over die beslissingen. Op basis van welke voorwaarden krijgt een persoon een humanitair visum?

De toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) gaf geen gedetailleerde informatie. Maar hij schetste wel in grote lijnen welke criteria hij hanteerde:

"Eén: kwetsbaarheid. Gezinnen met kinderen, zieken en alleenstaande moeders krijgen voorrang. Twee: het hebben van een netwerk of een familiale band in ons land. Dat maakt de integratie makkelijker en verlicht de druk op ons opvangnetwerk. Natuurlijk worden zij ook gescreend door verschillende veiligheidsdiensten."

Willekeur?

Verschillende bronnen bevestigen aan VRTNWS dat er in het verleden op het kabinet Francken met ngo's en experten gepraat is over mogelijke criteria. Maar een compromis vinden, bleek niet zo simpel. Meningen verschilden.

"Bovendien bestaat de kans dat je een nieuw statuut creëert", zegt Dirk Vanheule, gewoon hoogleraar publiek recht aan de UA. "Eenmaal je vastliggende criteria hanteert, dan is de volgende vraag: is dit nu van toepassing voor iedereen? Kan elk individu dat dan opeisen?"

Vanheule benadrukt dat discretionair (de beslissing is aan de minister of staatssecretaris, nvdr.) niet hetzelfde is als willekeur. "Een minister kan bepaalde beslissingen alleen nemen, maar hij moet zich wel kunnen verantwoorden voor zijn keuzes." Achter die keuzes moet een beleid zitten en idealiter is daar dus controle op door het parlement.

Hoe komt het dat een lijst van die ene man klakkeloos overgenomen wordt door een kabinet?

Als het gerecht bewijzen heeft dat het gemeenteraadslid Kucam mensen liet betalen voor een plaats op de lijst voor humanitaire visa, dan dringt volgens Vanheule een dwingende vraag op: "Hoe komt het dat een lijst van die ene man klakkeloos overgenomen wordt door een kabinet?"

Humanitaire corridor

Sinds 2015 zijn er verschillende reddingsoperaties geweest. Hoeveel is niet geweten. Over de eerste grote redding is nog een persconferentie gegeven. Het initiatief werd toen genomen door een denktank Logia, waarin verschillende prominente Belgen vertegenwoordigd waren. 244 christelijke Syriërs uit de belegerde stad Aleppo kregen toen een humanitair visum en vlogen naar België om hier asiel aan te vragen.

Ook de katholieke lekenorganisatie Sant Egidio en hulporganisatie Caritas International zetten reddingsoperaties op het getouw. Ze selecteerden kwetsbare mensen in de vluchtelingenkampen in onder meer Libanon en Turkije. 

Hoeveel mensen er in totaal via zo'n reddingsoperaties naar België gebacht zijn, is niet geweten. Francken zei in 2017 dat het toen om 620 personen ging.

Aanzet tot transparanter systeem

Niet alleen politici, ook organisaties drongen in het verleden al aan op meer transparantie. Het Federaal centrum voor de analyse van de migratiestromen Myria wijdde er in 2017 een rapport aan. Ook de studiedienst van Vluchtelingenwerk Vlaanderen gaf in 2018 een voorzet tot een objectievere procedure. Ze goten hun visie in een schema:

Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen ...