Video player inladen...

"Order! Order!": wie is die voorzitter van het Britse parlement die zo vaak de aandacht wegkaapt?

"Speaker" John Bercow, de voorzitter van het Britse parlement, heeft zijn afscheid aangekondigd. Het voorbije jaar was de man erg vaak in beeld. In tv-reportages die u ziet voorbijwaaien over de brexit, hoort u hem gewoonlijk luidkeels "Order!" roepen. Maar de Britse parlements­voorzitter is veel invloedrijker dan de veredelde applaus­meester die hij op het eerste gezicht lijkt te zijn. En dat doet zijn tegenstanders knarsetanden.

"Order! Order!" John Bercows stem van schuurpapier galmt nu al tien jaar door het House of Commons. In die tien jaar heeft hij een stevige reputatie als Speaker opgebouwd. En zeker de laatste paar jaren, sinds de Britse politiek - en met hen de hele wereld - in de ban is van de brexit, kan je Bercow ongegeneerd bestempelen als een beroemdheid.

In het wereldje van strikte, wat oubollige tradities dat het Britse parlement soms is, is de 56-jarige Bercow beslist een opvallend figuur. Als telg uit een familie van Roemeense Joden - zijn familienaam is een 'verengelste' versie van Berkowitz - wordt hij in 2009 de eerste Joodse Speaker in de geschiedenis van het House.

Hij heeft dan al twaalf jaar gezeteld als parlementslid voor de conservatieve partij, maar zijn partijkaart moet, zo wil de Britse traditie, vanaf dan de deur uit.

Bercow profileert zich als de man die het House of Commons weer de macht wil geven die dat Lagerhuis oorspronkelijk was toebedeeld: de instelling die de zittende regering controleert en ter verantwoording roept. Hij kiest bovendien ook - zij het voorzichtig - het pad van de modernisering van de parlementaire tradities. De fameuze witte pruiken zijn geen verplichting meer voor het personeel, het kostuum van de Speaker ruilt hij in voor een moderner exemplaar, vaak gecombineerd met opvallende dassen.

Tandengeknars

Een Speaker moet de vertegenwoordiger en de dienaar zijn van de wil van het parlement, maar heeft ook heel wat impliciete macht: hij bepaalt over welke amendementen en moties die ingediend worden door de parlementsleden ook effectief gestemd kan worden. In dat opzicht is er veel speculatie en tandengeknars over Bercows politieke standpunten

Als parlementslid staat Bercow aanvankelijk te boek als een zeer conservatieve, rechtse politicus. Maar door de jaren heen lijkt hij meer naar links op te schuiven. Ook zijn huwelijk met Sally Illman, een tv-figuur die expliciet campagne voert voor de linkse Labour-partij, zorgt voor gemor bij conservatieve collega's. Hijzelf wijst zulke kritiek steevast fors van de hand: "De verplichting onpartijdig te zijn, geldt niet voor mijn vrouw, die niet mijn bezit is."

De verplichting onpartijdig te zijn, geldt niet voor mijn vrouw, die niet mijn bezit is

Speaker John Bercow wijst de kritiek op zijn vrouw, die campagne voert voor Labour, van de hand

Koren op de molen van zijn tegenstanders zijn recentere uitspraken van Bercow zelf. Zo geeft hij in 2017 toe aan een groep studenten dat hij in het brexitreferendum tegen het vertrek uit de Europese Unie gestemd heeft. "Ik vond het persoonlijk beter om in de EU te blijven dan niet", zegt hij daar. Om eraan toe te voegen dat de brexiteers "beloftes gemaakt hebben die ze niet konden houden". 

Bercow heeft dan al zijn portie controverse achter de rug, omdat hij Amerikaans president Donald Trump had bestempeld als racistisch en seksistisch en hij hem verhinderd had om het parlement toe te spreken. Maar de vertrouwensstemming over Bercows rol, die sommige parlementsleden vroegen, komt er niet. 

Intimidatie?

Zijn wat pedante stijl valt niet altijd in goede aarde. Niet bij ministers - voormalig Transportminister Simon Burns noemde hem ooit een "schijnheilige dwerg" - niet bij sommige parlementsleden - hij werd er vorig jaar van beticht conservatief parlementslid Andrea Leadsome een "domme vrouw" genoemd te hebben - maar ook niet bij enkele medewerkers. In 2018 duiken beschuldigingen op van stafmedewerkers over intimidatie en kleinerend gedrag, maar Bercow ontkent die met klem. Ook zou hij volgens sommige parlementsleden te weinig doen om pesterijen en seksuele intimidatie in het House aan te pakken.

In de Britse politiek oefent de Speaker van het House of Commons nu vaak meer invloed uit dan de parlementsleden over wie hij waakt

De Financial Times heeft kritiek op, maar ook respect voor John Bercow

Dat hij na die laatste reeks aantijgingen nog op zijn plaats zit, is zeker te danken aan de Labour-parlementsleden. Zij rekenden op Bercow om als House de nodige vinger in brexitpap van de regering te kunnen houden. Want zoals gezegd: híj selecteert welke amendementen aan bod komen.

Scheidsrechter

De Financial Times heeft Bercow daarom onomwonden de "scheidsrechter die de brexit vormgeeft" genoemd. "In sport doen scheidsrechters soms het evenwicht overhellen. In kunst krijgen de critici soms meer aandacht dan de performers. En in de Britse politiek oefent de Speaker van het House of Commons nu vaak meer invloed uit dan de parlementsleden over wie hij waakt." Uit die passage spreekt duidelijk bezorgdheid, maar ook respect. Want dat Bercow zijn parlementaire rol bijzonder dapper en zonder omzien vervult, zal niemand ontkennen.

Bercow heeft altijd aangegeven dat hij ten volle kan genieten van het parlementaire spel. Dat hij dan af en toe de zaal tot "Order" mag roepen, ziet hij als een uitzonderlijk voorrecht. Maar hij heeft ook al laten weten dat dit jaar zijn laatste is. Niet getreurd, nadien kan hij zijn kenmerkende kreet zo nodig nog altijd thuis te berde brengen. Dat heb je dan als je ook je kat "Order" noemt

Bekijk hieronder het portret van John Bercow in "Het Journaal":

Video player inladen...