Video player inladen ...

4 februari en onze groene energie is nu al op

Vandaag, op 4 februari, zullen we alle hernieuwbare energie die we in ons land in een jaar produceren al hebben opgebruikt. Dat blijkt uit een berekening van VRT NWS en Canvas, op basis van federale cijfers. Vanaf vandaag moeten we dus noodgedwongen verder met “grijze” energie uit kerncentrales, gas, steenkool of olie. Canvas maakt er opnieuw de Grey Day (grijze dag) van. Vorig jaar viel Grey Day op 2 februari. Dit jaar op 4 februari. Met dit tempo zitten we pas over 227 jaar aan 100% hernieuwbare energie. Rond 2245 dus.

13 procent van onze verbruikte energie moeten we in 2020 uit eigen duurzame energiebronnen halen, zegt Europa. Groene elektriciteit uit windmolens, zonnepanelen of biogas- en biomassainstallaties, bijvoorbeeld. Maar ook groene warmte: die is qua grootte zelfs belangrijker dan groene elektriciteit. Groene warmte kan je winnen uit biomassa (grote afval- of houtverbrandingsovens), of uit onze hout- of pelletkachels thuis. Maar ook uit warmtepompen en zonneboilers

Groene energie is ook groene warmte. Die is zelfs belangrijker dan groene stroom

En dan is er ook nog het transport. Dat vergroent onder meer door gewone benzine en diesel te vervangen door biobrandstoffen. Europa en onze Belgische overheid leggen een bepaald percentage op dat moet worden bijgemengd bij de traditionele fossiele brandstoffen. Tussen de 7 procent en 10 procent, en het aandeel moet van Europa stelstelmatig naar omhoog. Maar ook elektrische auto’s en auto’s op waterstof dragen hun steentje bij tot de vergroening van ons verkeer.

Bijmengen van biobrandstoffen: vergroening van het transport HDW

Het gaat te traag

Al die groene energie samen zou volgend jaar 13 procent van onze totaal verbruikte energie moeten vertegenwoordigen. In 2016 zaten we op 8,7 procent. Als we al onze zelfgemaakte groene energie allemaal ineens zouden opgebruiken, raakten we bijna 32 dagen ver in het jaar. De 33e dag, 2 februari, was alles op. Vanaf dan moesten we verder met grijze energie. Energie uit gas- of steenkoolcentrales, of uit onze kernreactoren, of verwarming thuis op gas of stookolie, of gewone diesel en benzine.

In 2017 is België op 9,1 procent gestrand, zo blijkt uit de laatste cijfers die ons land aan Europa heeft gerapporteerd. Amper 0,4 procent winst of nog geen anderhalve dag verder dan in 2016. De eerste dag dat we het zonder groene energie moeten stellen is nu 4 februari. Vandaag dus.

Om de Europese doelstellingen te halen, hadden we twee maal zo snel moeten gaan

Maar om de Europese doelstellingen te halen, hadden we twee maal zo snel moeten gaan. Vorig jaar rekenden we uit dat Grey Day in 2019 op 6 februari had moeten vallen om op Europese koers te blijven. Dat is dus niet gelukt. Het is 4 februari. Onze vooruitgang is ook een stuk kleiner dan het jaar voordien: toen maakten we een sprong van 4 dagen, nu van 2. Terwijl we eigenlijk een versnelling nodig hebben om de Europese afspraak in 2020 niet te missen.

Waarom gaat het zo traag?

Het is wel merkwaardig dat we in 2017 maar zo’n kleine stap vooruit hebben gezet. En de oorzaak is niet meteen duidelijk. In Vlaanderen hadden we met energieminister Bart Tommelein (Open VLD) nochtans iemand die resoluut koos voor groene energie. Tommelein zette massaal in op windmolens en zonnepanelen als bron voor groene stroom. En met succes: de cijfers werden stevig opgekrikt en Tommelein deed het zelfs beter dan de prognoses. Zijn “stroomversnelling” leek te werken.

Vlaanderen zette volop in op groene stroom, met succes. Maar vergat de groene warmte

Maar zoals gezegd: energie is meer dan elektriciteit. Er is ook groene warmte. En daarin deed Vlaanderen het veel minder goed. Onder meer de verbranding van biomassa (hout en afval) leverde veel minder energie op dan verwacht, de verkoop van zonneboilers klapte met 30 procent ineen en ook de warmtepompen bleven onder de verwachting.

Voormalig Vlaams minister van Energie Bart Tommelein: kampioen van de zonnepanelen ALLE RECHTEN AAN DE FOTOGRAAF

België is meer dan Vlaanderen, natuurlijk. Ook Wallonië en Brussel moeten hun deel van de groene energie leveren. En de federale regering, die bevoegd is voor de offshore windmolenparken.  Maar het is niet duidelijk hoe of die hun engagementen hebben ingevuld.

Het zou ook kunnen dat de natuur roet in het eten komt strooien, met name de wind en de zon. Want die bepalen natuurlijk de opbrengst van de windmolens en de zonnepanelen. Een jaar met weinig wind en zon kan de cijfers van de hernieuwbare energie behoorlijk naar beneden halen. 

Ook het groeiende energieverbruik kan het percentage hernieuwbare energie naar beneden halen. Maar onze totale energieconsumptie is al jaren dalend. Volgens FEBEG, de federatie van de elektriciteits- en gassector was het verbruik in 2017 lager dan in 2016. Dat kan dus geen oorzaak zijn geweest.

Windturbines in aanbouw: het moet nog sneller

Het moet sneller

Het is duidelijk: met dit tempo haalt België de 2020-doelstelling niet. En wordt het ook almaar moeilijker om de doelen voor 2030 te halen. Tegen dan wil Europa naar 32 procent hernieuwbare energie. België heeft zijn eerste plannen ingediend en mikt op 18,3 procent. Dat is in verhouding minder ambitieus dan de 13 procent in 2020.

Het is voor België dan ook niet makkelijk om hernieuwbare energie massaal te ontplooien: we zijn nu eenmaal niet het zonnigste land ter wereld, en veel ruimte voor onder meer windmolens hebben we ook niet. Maar iedereen beseft dat het sneller moet. Met het huidige tempo zal het nog bijna 230 jaar duren eer ons land 100 procent hernieuwbare energie heeft.

Met het huidige tempo zal het nog bijna 230 jaar duren eer ons land 100 procent hernieuwbare energie heeft

Het moet dus sneller. Want we zijn niet bepaald de beste leerling van de klas. De EU heeft cijfers voor 2017 van de andere lidstaten nog niet vrijgegeven. Dat gebeurt normaal gezien over een paar weken. Maar uit de laatste vergelijking, die van 2016, bleken er maar drie landen het nog slechter te doen dan wij: Malta; Nederland en Luxemburg.

Een tandje bijschakelen lijkt absoluut nodig: het zal inspanningen kosten. Eerste afspraak: de Grey Day van volgend jaar: die moet opschuiven naar 10 februari. Een sprong van zes dagen. Afwachten of het lukt.

Bekijk de reportage over Grey Day uit "Het Journaal" hier:

Video player inladen ...

Naar aanleiding van Grey Day focust Canvas een hele week vanaf 2 februari op het klimaat. Alle informatie vindt u op canvas.be.