AFP or licensors

Over belastingen en ongelijkheid

Elk jaar in januari komen zo’n 2.500 politici, zakenmensen, economen, journalisten en andere invloedrijke mensen samen in Davos, een Zwitserse vakantieoord, voor het World Economic Forum. Ze debatteren er over de grote politieke en economische uitdagingen van onze wereld. Het is vooral ook een moment waarop ‘s wereld allerrijkste mensen elkaar ontmoeten.

opinie
Eva Smets
Algemeen Directeur Oxfam-Solidariteit. Vooraleer haar functie als Algemeen Directeur van Oxfam-Solidariteit in 2018 op te nemen, werkte Eva Smets negen jaar als ngo lobbyist bij de Veiligheidsraad in New York.

“Wat zijn dat voor mensen, die superrijken?” vroeg ik aan mijn collega Winnie Byanyima. Winnie is de algemeen directeur van Oxfam International en vertegenwoordigt onze organisatie in Davos. “Het zijn gewoon gelukzakken,” antwoordde ze. “Mensen die het geluk hadden om in een rijke familie geboren te worden, want één op de drie miljardairs heeft zijn fortuin geërfd. Mensen die geluk hadden om als man geboren te worden, want negen op de tien miljardairs zijn mannen. Het geluk ook om school te lopen, want 262 miljoen kinderen gaan vandaag niet naar school.”

De kloof wordt breder

Voor Oxfam is deze jaarlijkse bijeenkomst van rijken en machtigen in Davos de aanleiding om ongelijkheid in de wereld aan te klagen. Uit ons rapport van dit jaar blijkt dat wereldwijde kloof tussen arm en rijk steeds groter wordt. De rijkdom van alle miljardairs samen is vorig jaar gestegen met 2,2 miljard euro per dag, een toename van 12 procent op één jaar tijd. Voor de armste helft van de wereldbevolking (3,8 miljard mensen) was het net omgekeerd. Hun gezamenlijke rijkdom daalde vorig jaar met zo’n 440 miljoen euro per dag, of een daling van 11 procent op jaarbasis.

Een bijkomende ongelijkheid is die tussen mannen en vrouwen. Mannen verdienen globaal gezien 23 procent meer dan vrouwen en hun rijkdom is ook 50 procent groter dan die van vrouwen.

Wereldwijd valt het op dat superrijken en multinationals steeds minder belast worden

Deze groeiende ongelijkheid is geen toeval. Het is het gevolg van de beleidsbeslissingen van de overheden over het innen van belastingen en het spenderen van dat belastinggeld. Wereldwijd valt het op dat superrijken en multinationals steeds minder belast worden. In rijke landen is het gemiddelde hoogste tarief van de personenbelasting bijna gehalveerd. In 1970 bedroeg het 62 procent , in 2014 nog maar 38 procent.

In ontwikkelingslanden is het gemiddelde hoogste tarief van de personenbelasting nu 28 procent. Daardoor komt het dat een miljardair zoals Warren Buffet procentueel minder belastingen betaalt dan zijn secretaris of secretaresse. En in sommige landen zoals Brazilië en het VK betaalt de armste 10 procent nu proportioneel meer inkomensbelasting dan de rijkste 10 procent. Daarbovenop worden er nauwelijks maatregelen genomen tegen belastingontwijking, waardoor ontwikkelingslanden per jaar 148 miljard euro aan belastinginkomsten mislopen.

Het kan anders

Openbare diensten zijn een machtig instrument om ongelijkheid te bestrijden. Maar de uitgaven voor openbare diensten zoals gezondheidszorg en onderwijs worden meer en meer afgebouwd. Als gevolg sterven er dagelijks 10.000 mensen door een gebrek aan gezondheidszorg en gaan er 262 miljoen kinderen niet naar school.

Kwaliteitsvolle openbare dienstverlening komt vooral vrouwen en meisjes ten goede. Zij nemen nog steeds het overgrote deel van de onbezoldigde zorgtaken op zich. Stel dat een bedrijf dat werk zou uitvoeren en aanrekenen dan zou het een omzet behalen van 8.700 miljard euro. Dat is 43 keer de omzet van Apple, het grootste bedrijf ter wereld.

Ik kan en wil niet in een wereld vol schrijnende ongelijkheid leven. Vooral omdat ik weet dat het anders kan. De ongelijkheid kan teruggedraaid worden met een ander beleid waarbij superrijken en multinationals hun eerlijk deel van de belastingen betalen. Het vrijgekomen budget kan vervolgens in openbare gezondheidszorg en onderwijs geïnvesteerd worden. Een goed voorbeeld van die impact is te vinden in Ghana. In september 2017 besloot de Ghanese regering om het inschrijvingsgeld voor het middelbaar onderwijs te laten vallen. Er schreven zich toen 90.000 meer kinderen in.

Het hoeft trouwens niet eens zo’n grote aanpassing te zijn. Oxfam heeft uitgerekend dat een extra belasting van 0,5 procent op de rijkdom van de één procent rijkste mensen genoeg geld zou opleveren om onderwijs mogelijk te maken voor alle 262 miljoen kinderen die nu niet naar school gaan én om 3,3 miljoen mensen van de dood te redden via kwaliteitsvolle gezondheidszorg.

Oxfam eist eerlijke belastingen om de ongelijkheid te stoppen

Oxfam eist dan ook eerlijke belastingen om de ongelijkheid te stoppen. Die eis is niet extreem. Het is gewoon gezond verstand. Zelfs het Internationaal Monetair Fonds zegt dat hogere inkomensbelastingen voor de superrijken en hogere taksen voor multinationals de ongelijkheid kunnen verminderen zonder de economische groei af te remmen

We vragen niets meer dan respect voor de basisrechten van iedereen: het recht op onderwijs en op de mogelijkheid om naar een dokter te gaan als je ziek bent. Rechten die ons allemaal toebehoren, niet enkel een minderheid die extreem veel geluk heeft gehad in het leven.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen