AFP or licensors

Wie is Juan Guaidó, de "andere president" van Venezuela? 

Tot eind januari was Juan Guaidó een relatief onbekende volksvertegenwoordiger in het vleugellam gemaakte parlement van Venezuela. Vandaag wordt hij door veel van zijn landgenoten gezien als de verlosser op wie ze hun hoop hebben gevestigd. Wie is Juan Guaidó, de man die zichzelf uitriep tot interim-president van het noodlijdende Venezuela?

Venezuela heeft sinds 23 januari twee presidenten. De ene is de linkse Nicolás Maduro, die begin eerder zichzelf opvolgde na verkiezingen die volgens de oppositie en een deel van de internationale gemeenschap niet correct zijn verlopen. De andere is Juan Guaidó, de oppositieleider die zichzelf toen uitriep tot interim-president, luid toegejuicht door tienduizenden aanhangers in de straten van Caracas.

Juan Guaidó trad voor het voetlicht op 5 januari. Hij werd toen aangewezen als voorzitter van het Venezolaanse parlement. Dat bestaat voor twee derde uit oppositieleden, maar is in 2016 monddood gemaakt door Maduro.

Jongste parlementsvoorzitter

Met zijn 35 jaar is Guaidó de jongste parlementsvoorzitter in de geschiedenis van Venezuela. De functie werd hem min of meer in de schoot geworpen, want de meest in het oog springende oppositieleiders zijn de voorbije jaren gevangengenomen of naar het buitenland gevlucht. 

Guaidó is door de omstandigheden in de schijnwerpers gekatapulteerd

Sinds zijn aanstelling is Guaidó als een komeet de hoogte in gegaan. "Hij is door de omstandigheden in de schijnwerpers gekatapulteerd", zo zegt een medestander het.

Het is inderdaad pijlsnel gegaan voor Guaidó. Nog maar vier jaar geleden deed hij zijn intrede in het parlement, als volksvertegenwoordiger voor de deelstaat Vargas. Dat kustgebied ten noorden van de hoofdstad Caracas kwam in 1999 in het nieuws toen modderstromen het leven kostten aan duizenden mensen. De familie van Guaidó ontkwam ternauwernood. Dat hij zich vandaag steevast "een overlever" noemt, is een verwijzing naar het drama uit zijn jeugd. 

Van bescheiden komaf

Anders dan veel andere oppositiekopstukken komt Juan Guaidó uit een bescheiden milieu. Hij heeft zes broers en zussen en naar eigen zeggen "weet hij wat honger is". Guaidó studeerde af als industrieel ingenieur, maar was in zijn studententijd al politiek actief. In 2007 nam hij deel aan het studentenprotest tegen Hugo Chávez, de voorganger van Nicolás Maduro. 

Tien jaar later, in 2017, kwam hij mee op straat tijdens massaal protest tegen Maduro. Hij brak zelfs zijn hand tijdens onlusten met de politie. Zijn activisme maakt hem vandaag ook bij de radicale oppositie populair, terwijl de gematigden hem zien als een consensusfiguur. 

Guaidó is een van de oprichters van Voluntad Popular, een sociaal-democratische centrumpartij, die momenteel 14 van de 167 parlementszetels bekleedt. De partij beschouwt het radicaal-linkse "chavismo" van de voormalige president Hugo Chávez en zijn opvolger Maduro als autoritair en repressief. De leider van de partij, Leopoldo López, zit al enkele jaren in huisarrest, maar Guaidó spreekt hem regelmatig.

AFP or licensors

Ook Guaidó werd even gearresteerd. Tijdens een spectaculaire actie op een snelweg werd hij door agenten van de geheime dienst uit zijn auto gesleept en kortstondig opgepakt.

Dat gebeurde nadat hij op 10 januari in het parlement had gereageerd op de beëdiging van Nicolás Maduro voor een tweede ambtstermijn als president. Het parlement erkent Maduro niet, en wordt daarin gesteund door een groot deel van Latijns-Amerika en de internationale gemeenschap.

In de Kamer bestempelde Guaidó Maduro als een "usurpator", iemand die op illegale wijze de macht heeft gegrepen. Die illegaliteit geeft Guaidó als parlementsvoorzitter het recht om presidentstaken op zich te nemen. De Venezolaanse grondwet schrijft immers voor dat bij gebrek aan een legitieme president en vicepresident de parlementsvoorzitter de eerste in lijn is. 

Zo ver wilde Guaidó op dat moment nog niet gaan. "Dat kan ik alleen met de steun van het volk en het leger", zei hij nadrukkelijk.

23 januari, een symbolische datum

Voor die volgende stap had hij een andere datum in gedachten. 23 januari, een historisch belangrijke dag in Venezuela, want op die dag maakte een volksopstand in 1958 een einde aan de militaire dictatuur.

Op dezelfde dag, meer dan 60 jaar later, vraagt Guaidó de Venezolanen opnieuw de straat op te gaan om het aftreden van Maduro te eisen.

In Caracas roept hij zichzelf uit tot interim-president. Duizenden aanhangers juichen hem toe, de Verenigde Staten en ook veel Latijns-Amerikaanse landen zijn er snel bij om hem te erkennen. Toch heeft ook president Maduro nog een trouwe aanhang, zeker in de arme wijken.   

Wat er nu in Venezuela te gebeuren staat, hangt vooral af van het leger. Zolang Maduro zijn steun behoudt, wordt het moeilijk voor Guaidó. "Ik kom zelf uit een militaire familie, mijn opa zat bij de marine", liet hij al weten. "Ik draag het leger in het hart, maar laat het nu de juiste keuze maken."

Guaidó krijgt vooral westerse erkenning

Sinds januari is er veel veranderd. Niet in de patstelling tussen Maduro en Guaidó, wel in de internationale posities. Intussen erkennen meer dan 50 landen Guaidó als interim-president van Venezuela tot er vrije verkiezingen zijn. Dat zijn dan onder meer de meeste Latijns-Amerikaanse landen zoals Brazilië, Argentinië en Chili, maar vooral ook de Verenigde Staten. In Europa erkennen onder meer Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Zweden, Nederland en Spanje Guaidó, net zoals het Europees Parlement.

Ons land heeft geen positie ingenomen en erkent dus de facto nog altijd Maduro net zoals andere lidstaten. Maduro krijgt wel de steun van Rusland en China, van Turkije en van andere linkse regimes in Latijns-Amerika zoals Cuba, Nicaragua en Bolivia. De Europese Unie als geheel neemt een neutraal standpunt in, maar wil wel vrije verkiezingen in Venezuela, respect voor de mensenrechten en democratie in het land.

Meest gelezen