Een 3D-voorstelling van de bloedvaatjes in een kubieke millimeter van het brein van een muis. Antonio Paolo Di Giovanna/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Volledig nieuw bloedvatenstelsel in onze beenderen ontdekt

Onderzoekers hebben een volledig nieuw systeem van kleine bloedvaten ontdekt dat door de beenderen gaat. Het haarvatenstelsel dat trans-corticale vaten genoemd werd, loopt vanuit het beenmerg doorheen het been naar het beenvlies. Volgens professor Gwen Sys van het UZ Gent opent de ontdekking mogelijkheden voor een betere behandeling van een aantal aandoeningen.  

Beenderen bestaan uit het beenmerg dat omgeven is door een harde schil die de cortex genoemd wordt, en rond het been zit het beenvlies, dat goed doorbloed is. Het was al geweten dat er in het merg wel degelijk bloed zit, en dat een been een of twee bloedvaten heeft die bloed aanvoeren, en een of twee die het bloed afvoeren, zo zei professor Gwen Sys in het Radio 1-programma "Nieuwe feiten". Professor Sys is het hood van de afdeling Orthopedie en Traumatologie van het UZ Gent. 

Bot heeft immers bloed nodig om te herstellen, en het beenmerg heeft veel bloed nodig om witte en rode bloedcellen aan te maken en bloedplaatjes, en die moeten ook afgevoerd worden naar de rest van het lichaam. 

Wat we echter nog niet wisten, zo zei Sys, is dat er een verbinding bestaat tussen het bloedvatenstelsel in het beenmerg en het beenvlies rond het bot. 

Wel is het zo dat urgentieartsen al lang weten dat ze, als ze bij een ernstig trauma geen ader kunnen vinden om bloed of een andere vloeistof toe te dienen, een dikke naald in het bot kunnen steken om daarlangs grote volumes vocht toe te dienen. En men kon tot nu toe  niet verklaren hoe dat grote volume vocht zo snel opgenomen kon worden in de algemene circulatie, en dus is men op zoek gegaan naar andere bloedvaten, zo zei Sys. 

Bloedvaten geconserveerd met hars. Bin im Garden/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Doorzichtig gemaakt been van muizen

Duitse en Zwitserse onderzoekers hebben nu met chemicaliën lange beenderen van muizen doorzichtig gemaakt, en op die manier de piepkleine bloedvaten ontdekt die het been doorkruisen.

De honderden haarvaten vertrekken vanuit het beenmerg, doorkruisen loodrecht de cortex of het been, en sluiten dan aan op het bloedvatensysteem in het beenvlies. Omdat ze doorheen de cortex gaan, hebben de onderzoekers de bloedvaten "trans-corticale vaten" genoemd, trans-cortical vessels (TCV). Bij muizen loopt meer dan 80 procent van het slagaderlijk bloed, en 59 procent van het aderlijk bloed langs het nieuwe haarvatenstelsel, zeggen de onderzoekers. 

Dat stelsel is ook een belangrijke route voor de cellen van het immuunsysteem, die aangemaakt worden in beenmerg, om in de algemene circulatie van het bloed te geraken. 

Ook mensen hebben het nieuwe haarvatensysteem, want het is teruggevonden in delen van menselijke dijbeenderen. Het is nog niet duidelijk welk aandeel de trans-corticale vaten in de totale circulatie in de beenderen bij mensen hebben, aangezien ze nog niet geteld zijn in een volledig menselijk been.

Het is opmerkelijk dat er nog een dergelijke ontdekking gedaan wordt in verband met de menselijke anatomie, en een van de onderzoekers noemde het zelfs krankzinnig. "Het is volledig krankzinnig dat er nog steeds zaken te ontdekken vallen over de menselijke anatomie - we hebben bloedvaten ontdekt op een nieuwe plaats waar we voordien niets over wisten", zo zei Matthias Gunzer van de Universität Duisburg-Essen aan "New Scientist". Gunzer is de belangrijkste auteur van de nieuwe studie over de bloedvaten.

Volgens professor Sys heeft men de haarvaten niet eerder gezien omdat ze erg klein zijn, op een schaal van micrometers. Het is enkel dankzij moderne beeldvormingstechnieken en microscopisch onderzoek dat de onderzoekers hebben kunnen aantonen dat de doorbloeding complexer is dan gedacht. "Het bot blijkt volledig doorbloed te worden, het is een soort zeef met heel kleine gaatjes", zo zei ze in "Nieuwe feiten". 

De ontdekking zal helpen om betere behandelingen te vinden voor een aantal aandoeningen, zo zei Sys. Nu is het zo dat bij bepaalde behandelingen voor ontkalking of uitgezaaide gezwellen in het bot, het bot zeer hard wordt . Blijkbaar gaan bij die behandelingen veel van die gaatjes dicht, waardoor er minder zuurstof aangevoerd wordt en het bot sneller zal breken.

Nu men een betere verklaring heeft voor de gevolgen van bepaalde behandelingen, en ook voor wat er gebeurt bij sommige ontstekingen zoals bij reuma, kan dat leiden tot oplossingen en betere behandelingen, aldus Sys. 

De studie van professor Gunzer en zijn collega's is gepubliceerd in Nature Metabolism