Servische regisseur Dusan Makavejev overleden

De Joegoslavisch-Servische regisseur Dusan Makavejev is vrijdag op 87-jarige leeftijd in Belgrado overleden. Dat meldde de Servische staatszender RTS. Makavejev maakte in de jaren '70 en '80 enkele films die in geen enkele zichzelf respecterende filmgeschiedenis mogen ontbreken, zoals de controversiële (want seksueel expliciete) prenten 'WR -Mysteries of the Organism'(1970) en 'Sweet Movie' (1974).

Makavejev gold als een eigenzinnig exponent van de auteurscinema, wiens compromisloze, complex gemonteerde films wars waren van eender welke ideologie, zowel de leegheid van het staatssocialisme als de vernielzucht van het consumentenkapitalisme.

De in Belgrado geboren Makavejev studeerde psychologie en maakte documentaires vooraleer in filmkringen opzien te baren met enkele allegorische langspeelfilms (waaronder het prijzenwinnende 'Innocence Unprotected') die duidelijk de invloed van Jean-Luc Godard en van Bertold Brecht uitademden. Zijn films stonden mee aan de wieg van wat in die periode de Joegoslavische 'black wave' werd genoemd.

Internationaal zorgde zijn experimentele 'WR' uit 1970/1971, een docufictie met politiek en seks als ingrediënten, voor een doorbraak. Die twee thema's, en hun interactie (Makavejev meende dat seksuele en politieke bevrijding niet los van elkaar gezien kunnen worden), werden constanten in zijn werk. Hoewel 'W.R' in Berlijn een Fipresci-prijs won, kon het Joegoslavische regime de film niet appreciëren, waardoor Makavejev om een verblijf in de cel te ontlopen andere oorden moest opzoeken.

'Sweet Movie', allicht zijn bekendste prent, draaide hij in Canada. Ook in die film staan seks als psychotherapie, verrotte politiek en geweld centraal. Her en der werd 'Sweet Movie' , net als 'WR' overigens, zelfs omschreven als pornografisch.

Was 'Sweet Movie' zijn bekendste of meest beruchte werk, met 'Montenegro or pigs and pearls' uit 1981 scoorde de Servische cineast zijn grootste financiële succes. In die in Zweden gedraaide prent, die opent op de tonen van Marianne Faithfuls 'Ballad of Lucy Jordan', speelt Susan Anspach een verveelde huisvrouw die seksuele bevrijding nastreeft, maar daar jammerlijk in faalt.

Makavejev maakte daarna nog één grote internationale coproductie. 'The Coca-Cola Kid' (1985), dat zich afspeelt in Australië, was, ondanks een cast met Eric Roberts en Greta Scacchi, geen filmische hoogvlieger, gelukkig voor hem wel een financiële.

In 1988 keerde Makavajev terug naar zijn geboorteland, waar hij nog enkele films maakte die amper nog buiten eigen land verdeeld werden. Dat is misschien deels te wijten aan de Joegoslavische burgeroorlogen die kort na zijn terugkeer uitbarstten. Als zelfverklaarde "wereldburger" had Makavejev enkel maar verachting voor de toen populaire nationalistische politici en ideologen.

Meest gelezen