De Wever versus De Wever. De nieuwe generatie wint altijd

Je kan zeggen wat je wil over Kyra Gantois en Anuna De Wever, één ding is zeker, ze hebben het klimaatthema op de agenda gezet. Al wekenlang lezen we allerlei opinies en struikelen politici over elkaar met sussende, soms denigrerende en vaak tenen krullende verklaringen. De jongste De Wever is er uiteindelijk in geslaagd een reactie te ontlokken aan de oudste. Interessant om de redeneringen van Bart De Wever en Anuna De Wever even naast elkaar te leggen. Voor het gemak spreekt de auteur, Low Impact Man Steven Vromman, verder gewoon over Bart en Anuna.

opinie
Steven Vromman
Steven Vromman is een milieuactivist, die bekendheid verwierf met het programma Low Impact Man, dat uitgezonden werd op Canvas.

De communicatie van Anuna en haar medestanders kan als volgt worden samengevat: "Wij lezen de wetenschappelijke rapporten, wij beseffen de ernst van het probleem en merken dat België (en zeker Vlaanderen) er helemaal niet in slaagt een doortastend klimaatbeleid te voeren. Wij zijn zeker niet heilig, we weten het ook allemaal niet zo goed, maar ga praten met de klimaatspecialisten en doe wat je plicht is. Alstublieft. Verdomme!”

De reactie van Bart op de klimaatbetogers is helder, "Heb vertrouwen in de toekomst en ga studeren". Ik geloof best dat het niet cynisch bedoeld is maar het komt toch een beetje neer op "Hou je mond, wij weten wel hoe het opgelost moet worden". Hoe? Simpel meer technologie en innovatie en dat binnen een economisch groeimodel. Het is al tweehonderd jaar goed gegaan op die manier dus laat ons verder doen met meer van hetzelfde. Daarover straks meer.

Stoppen met doemdenken?

Wat valt echter op? Bart vindt dat we moeten stoppen met doemdenken. Ok, maar wat bedoelt hij precies? Want uiteindelijk zijn de scenario’s van stijgende zeespiegels, langdurige droogte en andere klimaatverstoringen geschreven door wetenschappers. Mensen die doorgaans zeer voorzichtig zijn, die jarenlang wikken en wegen over elk woord. De wetenschappers van het IPCC hebben in het verleden meestal de ernst van de situatie zelfs naar beneden afgerond.  Ondanks de ingebouwde voorzichtigheid zijn de rapporten inderdaad alarmistischer geworden. Bart ziet het anders. Wie durft te citeren uit deze rapporten wordt meteen in de hoek van de doemdenkers geplaatst. En daarmee toont Bart zich opnieuw meester in framing, daar moet Anuna misschien nog iets op vinden.

Laat ons inderdaad op basis van alle gegevens grondig de afweging maken of een nieuwe kerncentrale bij ons wenselijk is. 

Het is dan wel vreemd dat de partij die klimaatwetenschappers doemdenkers noemt er geen enkele moeite mee heeft ons bang te maken met horrorverhalen over miljoenen vluchtelingen die ons continent zullen overspoelen. En pas op, de meeste daarvan zijn zelfs niet eens Christenen! Blijkbaar is het minder erg door de Noordzee overspoeld te worden dan door mensen uit andere culturen. Maar dit geheel terzijde.

Terug naar het discours van klimaatrealist Bart. We mogen niet luisteren naar de ‘religieuze’ doemverhalen van de wetenschappers, we moeten op innovatie vertrouwen en we mogen geen enkel taboe hebben. Dat vind ik interessant. Ik zal een eerste toegeving doen: ik ga akkoord om over kernenergie te praten. Laat ons inderdaad op basis van alle gegevens grondig de afweging maken of een nieuwe kerncentrale bij ons wenselijk is. Dan moeten we kijken naar de reële kostprijs, de afhankelijkheid van ingevoerd uranium, de risico’s, het kernafvalprobleem, de duur om zoiets te realiseren, de afhankelijkheid van in ons geval een Franse multinational, de neveneffecten op investeringen op hernieuwbare energie, enzovoort. Als die grondige economische en ecologische studies richting kernenergie wijzen én een breed maatschappelijk debat bewijst dat er een draagvlak is dan ben ik voor een kerncentrale en wens ik Bart veel succes bij de realisatie ervan.

Mogen we daar een paar vragen bij stellen?

In ruil zou ik dan wel graag enkele andere taboes bespreekbaar maken. De Vlaamse vleesindustrie bijvoorbeeld, mogen we het daar even over hebben? 

Nogal wat studies wijzen erop dat afbouw van de veestapel een zeer efficiënte manier is om het klimaatprobleem aan te pakken. Nog zoiets, de salariswagen, waarvan we weten dat die het mobiliteitsprobleem alleen maar groter maakt. Bespreekbaar? De petrochemie in Antwerpen. Moeten we nu echt blij zijn als een bedrijf dat geweigerd wordt in Rotterdam naar hier komt voor productie op basis van schaliegas? Mogen we daar een paar vragen bij stellen?  Of is dat taboe? Als we dan toch bezig zijn, statiegeld zou toch ook een goede oplossing zijn voor het plastic probleem. Maar als ik het parcours van de Vlaamse regering bekijk dan is het vooral de NV-A die zich met kracht tegen elke (systeem)verandering verzet.

Zijn er grenzen aan de draagkracht van de planeet en moeten we daar rekening mee houden?

Zo kom ik bij de essentie van het betoog van Bart. We gaan voor een economisch groeimodel. Anuna ziet het anders. Ergens zei ze; ‘we kunnen onze luxe levensstijl toch niet blijven volhouden?’ Daar zit wellicht de kern van het debat. Denken we zoals Anuna, dat er grenzen zijn aan de draagkracht van de planeet en dat we daar rekening mee moeten houden? Of vinden we zoals Bart dat de mens met zijn superieur vernuft die grenzen alsmaar kan blijven negeren. 

De verwijzing naar de geschiedenis pleit eerder in het voordeel van Bart. We hebben inderdaad onvoorstelbare vooruitgang gemaakt en globaal is de wereld een veel betere plek geworden dan pakweg een eeuw geleden. Wat dan weer voor het standpunt van Anuna pleit is precies waar die wetenschappers steeds harder naar verwijzen. De onbedoelde neveneffecten van ons giga-succes worden steeds duidelijker. Dan gaat het al lang niet meer enkel over klimaat, ook over het inéénstorten van de biodiversiteit, het vernietigen van de bodem, het vervuilen van oceanen, enzovoort. By the way, ik zou ook nog een paragraafje kunnen vullen over de sociale ellende waarop onze welvaart hier is gebaseerd (slavernij, kolonialisme, oorlog, uitbuiting, kinderarbeid, tot op vandaag zelfs) maar dat zou ons te ver leiden.

Wat ik me dan afvraag

Waar hebben we ooit beslist dat economische groei het belangrijkste is waar politiek moet mee bezig zijn? En is Bart het er ook mee eens dat de opbrengsten van die groei ook nog eens ongelijk verdeeld worden? 

Zo stelt Oxfam dat in 2018 het vermogen van de miljardairs met 12 procent toenam en dat van de armste helft van de wereldbevolking met 11 procent naar beneden ging. Los van de kwestie of oneindige groei kan op een eindige planeet blijft de vraag of dit wenselijk is? Worden mensen echt gelukkiger als ze almaar meer moeten werken om dan nutteloze spullen te kunnen kopen? Ben je echt een beter mens als je TV nog tien centimeter groter is dan die van je buren? Is een T-shirt van toxisch katoen, inclusief kinderarbeid voor vijf euro een teken van vooruitgang? Nog zoiets, ondanks de economische groei neemt in ons land de armoede toe, zijn er steeds meer eenzame en uitgebluste mensen. Hoe gaan we dat oplossen? Met nog meer groei? Nog meer consumptie?

Ik denk dat Anuna en haar leeftijdsgenoten ons interessante dingen kunnen vertellen.

Het debat, en wat mij betreft de verkiezingen, moet niet enkel over CO2 en klimaat gaan. De essentiële vraag is uiteindelijk hoe willen we leven? Wat vinden we echt belangrijk? Is materiële verzamelwoede nu echt het hoogtepunt van menselijke ontwikkeling? Ik wil het nog niet hebben over minder, maar misschien kan het wel eens genoeg zijn?  Het zou mooi zijn om eens met 300 jongeren een stevig gesprek te voeren over wat echt belangrijk is in het leven. Wie weet is een vervullende job belangrijker dan een vliegtuigticket van 10 euro. Misschien is een gezonde binnenstad meer waard dan een grote SUV, zelfs al is die elektrisch? Ik denk dat Anuna en haar leeftijdsgenoten ons daar interessante dingen over kunnen vertellen.

Uiteindelijk zal Anuna het pleit winnen, dat is onvermijdelijk. De actie van haar en de ondertussen honderdduizenden medestanders is het tegendeel van doemdenken.  Durven de problemen in al hun ernst benoemen – waar heb ik dat nog gehoord? – en volop strijden voor effectieve oplossingen, ook al gaan die in tegen de gevestigde belangen.  Ze stelt zich op als actor, en niet als slachtoffer. Ze vertrouwt op de wetenschap, niet op een religieus geloof in technologie. De geschiedenis is wat dat betreft duidelijk.  Wie aan de macht zit zal er alles aan doen om die macht te behouden. Zich krampachtig vasthouden aan de recepten die voorheen werkten, zelfs al zijn ze nu contraproductief. Stemmingmakerij, de uitdager kleineren, uitstellen, sussen en als het moet foute informatie verspreiden, het is al volop bezig.  Het is een achterhoedegevecht. Uiteindelijk wint de nieuwe generatie het altijd. Bye bye Bart, welkom Anuna!

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.