Video player inladen...

Heeft het "vredesakkoord" voor Afghanistan nu kans op slagen?

Afgelopen weekend hebben de Verenigde Staten en de Afghaanse taliban blijkbaar een doorbraak bereikt in hun vredesonderhandelingen. Toch blijft dat alles erg vaag en zijn er voldoende struikelblokken omdat proces te doen mislukken.

In "De wereld vandaag" en "De afspraak" durft de Nederlandse journaliste Bette Dam zich -ondanks haar ervaring in Afghanistan- niet uitspreken over mogelijke vrede. "Ik durf niet verder kijken dan de deadline van eind februari... de situatie in Afghanistan is zo onvoorspelbaar", klinkt het.

In februari zullen de VS en de taliban via subcommissies per onderwerp de details uitwerken van een mogelijk akkoord. Het gaat dan om belangrijke kwesties zoals het niet verlenen van steun door de taliban aan terreurgroepen zoals Al Qaeda en de terugtrekking van buitenlandse troepen.

Dam die lang als correspondent in Afghanistan gewerkt heeft, vindt het wel hoopvol dat alle partijen zich nu lijken te realiseren dat er geen militaire oplossing mogelijk is en dat is een nieuw element.

Anderzijds vreest ze dat VS-president Donald Trump -die Afghanistan beu is- plots zou kunnen beslissen om zijn troepen overhaast uit dat land terug te trekken. Dan zou de regering in Afghanistan kunnen instorten en de vluchtelingen zullen dan toestromen in Europa, niet in de Verenigde Staten. Op dit ogenblik zijn er nog altijd ongeveer 16.000 VS-militairen in Afghanistan.   

Afghaanse regering is "hobbel"

Bette Dam merkt ook op dat de Afghaanse regering tot nu toe niet betrokken was bij dat overleg, al heeft die in het verleden wel gepraat met de taliban. Die afwezigheid kan een "belangrijke hobbel" zijn op het pad naar vrede.

Het is niet duidelijk of het komt tot een machtsdeling en of de taliban ministerposten in de regering zou krijgen. De huidige regeerders in Kaboel zijn rijk geworden door de val van de taliban en hebben er alle belang bij om hun positie te behouden.

Bij gewone burgers in Afghanistan heerst of nonchalance over het mogelijke akkoord of angst, want sommigen vrezen door de VS "uitgeleverd" te worden aan de taliban, aldus Dam. (Lees verder onder de foto).

Naar nieuwe fase in de oorlog?

Niets garandeert dat de taliban opnieuw naar de wapens zullen grijpen als de buitenlandse troepen vertrokken zijn. Toch is vrede -of tenminste tijdelijke vrede- in Afghanistan niet onmogelijk, ook niet tussen de grootste vijanden.

Zo werd zelfs de beruchte krijgsheer Gulbuddin Hekmatyar -de man die in de jaren 90 Kaboel met raketten aan flarden liet schieten omdat hij de hoofdstad niet kon innemen- al twee keer met amnestie omarmd: in 1994 toen hij zelfs premier in een regering van nationale eenheid met zijn erfvijanden van de noordelijke "mujaheddin" werd en nog een keer in 2016. Dat laatste was vooral bedoeld om de strijders van Hekmatyar los te weken van de taliban en die anti-westerse coalitie zo te verzwakken. (Lees verder onder de foto).

Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

Het opnemen van de taliban in "regering van nationale eenheid" is een optie die president Ashraf Ghani niet uitsluit. Hij kan zo de opstand neutraliseren of zelfs de taliban verdelen, als sommigen van hen voor de regering (en dus postjes en geld) kiezen en anderen niet. Wie de woelige geschiedenis van Afghanistan de laatste 50 jaar bekijkt, ziet tal van voorbeelden waar de grootste rivalen elkaar soms tijdelijk vinden om daarna weer slaags te raken. Dan kan een nieuwe oorlog beginnen, dit keer zonder westerse troepen.

De VS en de taliban praten overigens al jaren met elkaar, zowel in het geheim als openlijk in Qatar. Vergeet ook niet dat de VS in de jaren 90 al contacten hadden met de taliban omdat de regering van president Bill Clinton in hen een "factor van stabiliteit" zag om belangrijke aardgasleidingen vanuit Centraal-Azië buiten Iran om naar open zeehavens in Pakistan te leggen.

Wie hoe dan ook betrokken zal blijven, is buurland Pakistan, waar de militaire inlichtingendienst ISI via de taliban en andere groepen invloed heeft in Afghanistan. Elke deal in Kaboel zal dan ook afgetoetst worden in Pakistan en dan vooral bij de legertop.

Bekijk hieronder het volledige gesprek met Bette Dam in "De afspraak":

Video player inladen...