Video player inladen ...

VS-onderhandelaar bevestigt "raamakkoord voor vrede" met de Afghaanse taliban

Zalmay Khalilzad, de Amerikaanse speciale gezant voor Afghanistan, heeft in Kaboel bevestigd dat hij een akkoord bereikt heeft met de talibanrebellen. Er moeten echter nog veel details uitgeklaard worden. De Afghaanse president Ashraf Ghani wil bij de onderhandelingen betrokken worden.

Afgelopen weekend maakten de talibanonderhandelaars bekend dat ze in de Golfstaat Qatar een ontwerp van vredesakkoord bereikt hadden na onderhandelingen met VS-gezant Khalilzad. Die wou dat akkoord niet bevestigen vooraleer hij het voorgelegd had aan de Afghaanse president Ashraf Ghani.

Dat is vandaag gebeurd: Khalilzad en Ghani hebben in de Afghaanse hoofdstad Kaboel overleg gepleegd. Na afloop bevestigde Khalilzad dat hij dus wel degelijk een plan in brede lijnen heeft met de talibanrebellen. Veel details wil hij daarover nog niet kwijt, want er moeten nog veel afspraken gemaakt worden vooraleer een echt akkoord op tafel ligt.

De Afghaanse president Ghani eist nu dat hij betrokken wordt bij het overleg tussen de VS en de taliban dat -via bemiddeling van Qatar- al enkele jaren aan de gang is. Hoe dan ook lijkt er een goede kans op een belangrijke doorbraak voor een oorlog die nu al duurt sinds december 2001. Voor de VS is dat de langste oorlog die ze ooit uitgevochten hebben.

Geven en nemen

Een compromis houdt in dat elke partij water in haar thee heeft moeten doen. Aan The New York Times verklaarde Khalilzad dat de taliban beloofd hebben dat ze voortaan geen onderdak of steun meer zouden verlenen aan buitenlandse terreurnetwerken zoals Al Qaeda of IS of andere groepen zoals separatistische rebellen in de Pakistaanse provincie Beloetsjistan. De steun van de taliban aan Al Qaeda was na 9/11 net de aanleiding voor de Amerikaans-westerse inval in Afghanistan.

De steun van de taliban aan Al Qaeda was na 9/11 net de aanleiding voor de Amerikaans-westerse inval in Afghanistan

In ruil zouden de buitenlandse troepen -Amerikaanse en NAVO-eenheden- dan op termijn teruggetrokken worden uit Afghanistan. Op welke termijn, is niet duidelijk; dit weekend spraken de taliban over 18 maanden na het ondertekenen van het akkoord. Ook de Afghaanse president Ghani zei vandaag dat het niet de bedoeling is dat de buitenlandse troepen op lange termijn in het land blijven.

In ruil zouden buitenlandse troepen op termijn worden teruggetrokken uit Afghanistan

Wat is het woord van de taliban (of de VS) waard?

Cruciaal is wat er na de terugtrekking van buitenlandse troepen gebeurt. Dat leidt hoe dan ook tot de verzwakking van de Afghaanse regering en militairen die de voorbije maanden al flink wat klappen van de taliban hebben geïncasseerd. (De taliban ook overigens).

De regering heeft wel de controle over een groot deel van het platteland en berggebied verloren, maar behoudt die over de steden (waar veel mensen wonen) en de verbindingswegen tussen die steden. Dat wordt "het nuttige Afghanistan" genoemd. Hoe belangrijk dat gebied is, bleek na de Sovjetterugtrekking in 1988. Toen verwachtte iedereen dat het post-communistische regime van Najibullah meteen onder de voet zou worden gelopen door de "moedjahedien", maar dat gebeurde niet. Pas toen de Sovjets in 1992 na de Koude Oorlog de wapenleveringen aan Najibullah stopzetten, stortte dat regime in elkaar en viel Afghanistan in een chaos waaruit uiteindelijk de taliban kwamen bovendrijven.

De regering heeft nog wel de controle over het "nuttige Afghanistan": de steden en de wegen ertussen

Anderzijds vreest de regering in Kaboel voor een "Saigon-scenario" zoals eerder in Zuid-Vietnam. Een "voorlopig vredesakkoord" zou de VS de kans bieden om de troepen terug te trekken, waarna de taliban -zoals de Vietnamese communisten in 1973-1975- de strijd hervatten tegen een verzwakte regering in Kaboel. Terecht heeft Kaboel twijfels aan de betrouwbaarheid, niet enkel van Donald Trump, maar ook van gelijk welke andere president in de VS die zich vooral door binnenlandse politiek laat leiden.

Nog een aspect: een vredesakkoord -al dan niet tijdelijk- zou een tweesnijdend zwaard zijn voor de Afghaanse vrouwen. Die in de steden zouden behoed blijven voor de patriarchale onderdrukking door de taliban, die op het platteland niet, maar wellicht geldt dat laatste ook in regeringsgebied.

Deze Afghaanse vrouw, net afgestudeerd aan de militaire academie, weet waarvoor ze vecht.

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen ...