Video player inladen ...

VTM bestaat 30 jaar: de zender die onze media ingrijpend veranderde 

Precies dertig jaar geleden zag de Vlaamse Televisie Maatschappij (VTM) het levenslicht. Daarmee was de eerste commerciële televisiezender van Vlaanderen een feit. Een historisch moment, want het heeft een golf van verandering teweeggebracht voor onze media.

Tot dertig jaar geleden had de openbare omroep BRT, de huidige VRT, een monopolie op de Vlaamse televisie. Daar kwam verandering in op 1 februari 1989, toen de VTM werd opgericht. De eerste commerciële televisiezender van Vlaanderen zette meteen de toon met een spectaculaire openingsshow in Oostende. Maar niet iedereen was even opgezet met de komst van VTM.

Leo Neels, emeritus hoogleraar communicatierecht aan de KU Leuven en UAntwerpen, was er vanaf het begin bij als directeur-generaal van VTM. "In conservatieve kringen werden wij niet altijd serieus genomen. Er deden ook indianenverhalen de ronde van achter de schermen bij VTM. Maar daar was natuurlijk niets van aan: wij werkten daar keihard en professioneel. Mensen durven dat wel eens te onderschatten."

In conservatieve kringen werden wij niet altijd serieus genomen

Tom Evens, professor communicatiewetenschappen aan de UGent, bevestigt dat er vanaf het begin kritiek was op de VTM. "Ze kregen soms het verwijt dat ze kleuterachtig waren, maar ze kregen aan de andere kant terecht ook wel heel wat lof voor hun programma's. Al bij al was VTM een groot succesverhaal, en dat zag je ook aan de kijkcijfers."

Lees verder onder de video

Video player inladen ...

Maar wat verklaart het succes van VTM? Volgens Neels was de naam op zich al doorslaggevend: "Het was eigenlijk een heel gedurfde naam voor die tijd en volgens mij is dat een van de grote succesfactoren geweest voor de grote populariteit van de televisiezender."

Ook de programma's die op de VTM werden uitgezonden, waren heel geliefd. "In tegenstelling tot de BRT zette VTM de kijker centraal en had ze een minder elitaire benadering",  legt Evens uit. "Het glitter- en glamourgehalte lag bovendien een stuk hoger en ook dat viel goed in de smaak."

Voor amusement zapte de Vlaming dertig jaar geleden regelmatig naar de Nederlandse televisie. "Daar hadden ze goede ontspanningsprogramma's, terwijl het op de BRT allemaal wat stijver en saaier was", zegt Hilde Van den Bulck, professor mediabeleid en mediacultuur aan de UAntwerpen. "Door in te zetten op entertainment heeft VTM slim ingespeeld op wat de kijkers wilden zien."

Lees verder onder de video

Video player inladen ...

De komst van VTM heeft niet alleen gezorgd voor een groei van de audiovisuele sector in zijn geheel, maar ook voor de externe productiesector errond, legt Evens uit.  "Voordat VTM er was, bestond er eigenlijk geen externe productiesector. Doordat zij ook buitenshuis gingen produceren,  is die sector enorm gegroeid. En dat heeft veel jobs gecreëerd in de creatieve sector."

"Als de BRT in die tijd de grijze muis was, dan was de VTM de zender die kleur bracht", legt Evens uit. "De televisie van VTM zag er helemaal anders uit dan wat de Vlaming gewoon was van de openbare omroep. En ze brachten niet alleen glitter en glamour, ze hadden bovendien ook hun eigen nieuws en ze gaven een enorme boost aan Vlaams creatief talent. Denk bijvoorbeeld maar aan "Tien Om Te Zien"", aldus Evens.

De openbare omroep is uiteindelijk ook van tactiek veranderd, vertelt Van den Bulck. "Een goed voorbeeld is de televisieserie "F.C. De Kampioenen": dat was in feite een antwoord op VTM. De VRT is bovendien ook meer en meer beginnen werken met productiehuizen, en zo is er rond het einde van de jaren negentig een nieuw evenwicht bereikt."

Video player inladen ...