Video player inladen...

Kernenergie of kernuitstap: een dilemma, maar wat doen we met kernafval?

In de rand van het klimaatprotest van de afgelopen weken weerklinken ook stemmen die pleiten voor kernenergie, die "schoon" en CO2-vrij zou zijn. Maar waar we naartoe moeten met het radioactief afval blijft nog altijd een vraagteken. Kamerlid Bert Wollants (N-VA) wijst op de vorderingen in het onderzoek naar een geschikte ondergrondse bergplaats, maar Willem-Frederik Schiltz (Open VLD) is sceptischer. Beide energiespecialisten gingen met elkaar in debat in "Terzake".

In Finland staan ze al veel verder. Daar wordt een veilige ondergrondse bergplaats voor hoogradioactief afval ingericht in de buurt van de centrale van Olkiluoto, in het afgelegen westen van het land. Diep onder de grond en veilig in een granietlaag: vanaf 2020 kan men daar gedurende 100 jaar kernafval opbergen.

In ons land staan we veel minder ver: in Mol wordt onderzocht of veilig opbergen in een kleilaag kan. Volgens veel experts is dat veilig, maar anderen waarschuwen voor een risico op vorming van explosief waterstof. "Als andere wetenschappers zeggen dat het ook gevaarlijk kan zijn, moet dat ook getest worden door een grotere groep wetenschappers", vindt Willem-Frederik Schiltz, "tot daar consensus over is."

Cruciaal is dat er geld staat tegenover afvalopslag en dat de last niet op de schouders van de belastingbetaler komt

Vlaams Parlementslid Willem-Frederik Schiltz (Open VLD)

Bert Wollants heeft minder twijfels. "In Finland kiest men voor gesteente, maar daar waar koperen hulzen de grond in gaan, omringt men dat met klei. Dat zorgt ervoor dat de radioactiviteit ingekapseld blijft." Wollants noemt stockage in een kleilaag "geen gekke keuze".

"Cruciaal is dat er geld tegenover staat en dat de last niet in één keer op de schouders van de belastingbetaler terechtkomt", vindt Schiltz. "Er is een fonds dat gespijsd wordt door de uitbaters van de kerncentrales. In dat fonds zit nu meer dan 10 miljard euro. Mocht nu blijken dat de kosten groter zijn, is het evident dat dezelfde uitbater die kosten ook moet dekken."

Garanties daarvoor zijn er nog niet. Premier Michel is daarover nog volop in onderhandeling, en Schiltz vindt dat die daarin volop moet worden gesteund. "Voor ons is het heel duidelijk dat de exploitant het zaakje moet gaan betalen en blijven betalen, niet de belastingbetaler", valt Wollants hem bij. Ook hij pleit voor extra garanties.

75 procent van het garantiefonds wordt nu terug uitgeleend aan de exploitanten

Kamerlid Bert Wollants (N-VA)

Momenteel is het garantiefonds voor kernafval niet in handen van de regering. "Dat is nu niet geval, en 75 procent wordt terug uitgeleend aan de exploitanten Engie, en voor een stuk EDF", duidt Bert Wollants. "Ik denk dat het een goede zaak zou zijn dat - naarmate kerncentrales worden gesloten - meer van die 75 procent naar dat fonds teruggaat." 

"De morele plicht is hier zo verpletterend dat niemand zich kan permitteren om daaraan te ontsnappen", aldus Schiltz. 

En zo komen we toch weer terecht op het debat over de kernuitstap en de wenselijkheid van die uitstap. Zoals bekend wil de N-VA de twee recentste centrales langer openhouden, maar Open VLD is tegen omdat dit volgens Schiltz niet rendabel is en de volledige ontplooiing van hernieuwbare energie in de weg staat. 

De kwestie van het radioactief afval blijft intussen nog altijd onopgelost. "Het is een proces van verschillende tientallen jaren", geeft NIRAS toe, de Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen.

Bekijk hieronder het debat tussen Willen-Frederik Schiltz en Bert Wolants in "Terzake":

Video player inladen...

Bekijk hieronder de reportage over hoe radioactief afval in Finland wordt opgeslagen:

Video player inladen...