Video player inladen ...

Markante plekken: de Koningin Elisabeth Stichting en een vergeten Brusselse art decoparel

In de reeks "Markante plekken" gaat onze fotograaf Alexander Dumarey elke week op zoek naar een opvallende plaats met een verhaal. Soms bekend, soms vergeten. Soms druk, soms verlaten. Soms nieuw, soms eeuwen oud. Maar allemaal hebben ze een boeiende geschiedenis. Vandaag: de Koningin Elisabeth Stichting in Brussel.

Op het terrein van het Brugmann-ziekenhuis in Brussel ligt niet alleen Horta's bekende ziekenhuiscomplex. Langs de J.J. Crocqlaan staat nog een ander opvallend pand: het gebouw van de Koningin Elisabeth Stichting.

Koningin Elisabeth. Derde koningin der Belgen. De mythische koningin-verpleegster. Hoewel Eerste Wereldoorlogpropaganda haar vaak als verpleegster afbeeldt, legt ze in werkelijkheid niet meer dan af en toe een verband. Tijdens de oorlog bezoekt ze wel geregeld de veldhospitalen (onder meer het door haar mee opgerichte "L' Océan" in De Panne). Geïnspireerd door haar ervaring aan het front richt ze in 1923 een naar haar genoemde geneeskundige stichting op: de Koningin Elisabeth Stichting (vandaag voluit de "Geneeskundige Stichting Koningin Elisabeth").

De stichting wordt specifiek opgericht om laboratoriumonderzoek te stimuleren en om de samenwerking tussen onderzoekers en artsen te verbeteren. In 1926 vestigt de stichting zich, in afwachting van een eigen gebouw, in enkele lokalen van het Brugmann-ziekenhuis. Voor het ontwerp van een permanent onderdak wordt architect Henri Lacoste aangeschreven (zijn mijnkathedraal in Beringen kwam eerder al aan bod in deze rubriek).

Lacoste ontwerpt een opvallend art deco-pand met een bibliotheek, laboratoria en een directeurswoning. Het is een expressief bakstenen gebouw met blauwe en groene tegelaccenten. Lacostes interesse in architectuurgeschiedenis is duidelijk zichtbaar in de Egyptisch geïnspireerde decoratie van de inkomhal. 

In 1933 wordt het gebouw in gebruik genomen, er wordt in de labo's zowel wetenschappelijk onderzoek gevoerd als routinewerk voor het Brugmann-ziekenhuis. Zo'n 20 jaar later beslist de stichting ook onderzoek aan de labo's van verschillende Belgische universiteiten te financieren. 

Aan eigen onderzoek komt in 1986 een einde. Het is te duur geworden en veel onderzoekers wijken uit naar de universitaire ziekenhuizen. Een deel van het gebouw blijft onderdak bieden aan de stichting, maar de labo's worden vanaf nu gebruikt door het ziekenhuis. De focus van de stichting verlegt zich nu volledig naar de financiering van fundamenteel onderzoek in het domein van de neurowetenschappen aan de Belgische universiteiten. 

Volg onze fotograaf op Instagram en Facebook