Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Bosmarmot Phil voorspelt vroege lente in Amerika

Het is Groundhog Day in de States en omdat de bosmarmot zijn schaduw niet zag, komt er nu gauw een einde aan de winter, volgens de overlevering. Ook in Europa wijzen feesten als het christelijke Lichtmis of het Keltische Imbolc op het einde van de diepste winter.

Elk jaar op 2 februari wordt in het plaatsje Punxsutawney in de Amerikaanse staat Pennsylvania met argusogen toegekeken of bosmarmot Phil, nadat hij 's ochtends vroeg uit zijn hol is gekropen, zijn schaduw ziet of niet. Is het bewolkt en werpt het beest geen schaduw, dan hangt er lente in de lucht. Ziet de marmot zijn eigen schaduw omdat de zon schijnt, dan wintert het nog zes weken stevig voort. 

Na de polaire vortex een vroege lente

Zeker na de voorbije bitterkoude weken in het noorden van de States was het bang afwachten bij dageraad. Maar de officials-met-hoge-hoeden in Punxsutawney waren het eens: Phil wierp geen schaduw en dus laat de lente niet lang meer op zich wachten. De "polaire vortex" is voorbij.

Het voorspellend vermogen van Phil werd trouwens bevestigd door een andere bosmarmot in New York, Chuck genaamd. De ceremonie daar werd niet bijgewoond door burgemeester De Blasio. Hij liet enkele jaren geleden een groundhog vallen, wat het beest niet overleefde. Een andere vroegere New-Yorkse burgemeester, Michael Bloomberg, werd ooit door de bosmarmot van dienst gebeten.

De Amerikaanse traditie van Groundhog Day zou zijn meegebracht door Duitse of Nederlandse immigranten. Inmiddels is het een soort feestdag geworden, zoals Thanksgiving of Halloween. In de jaren 90 werd de filmkomedie "Groundhog Day" met Bill Murray en Andie MacDowell  gemaakt. Die wordt in Nederlandse bioscopen weer bovengehaald vandaag.  

De datum van Groundhog Day, 2 februari, heeft een ruimere symboliek. Hij valt halverwege tussen de winterzonnewende op 21 december en het begin van de lente op 21 maart. 

Lichtmis

In de christelijke wereld wordt op 2 februari Maria-Lichtmis gevierd, 40 dagen na de geboorte van Christus. De kleine Jezus werd op die dag “getoond” in de tempel. Sinds de middeleeuwen is het ook een lichtjes- en kaarsenfeest; in de Spaanstalige wereld heet 2 februari Nuestra Señora de la Candelaria. En er worden ronde koeken of pannenkoeken gebakken, ook een verwijziging naar de ronde zon, die aan zijn terugkeer is begonnen.

Imbolc

Maar zoals wel vaker gaat het feest veel verder terug in de geschiedenis. In de voorchristelijke, Keltische traditie wordt Brigid gevierd, godin van de vruchtbaarheid, met veel licht, vuur en kaarsen. Imbolc is een van de acht belangrijke Keltische feesten van het jaarwiel, viert het lengen van de dagen en verwelkomt de eerste lammetjes. Opmerkelijk is dat ook Halloween een voortzetting is van een Keltisch feest, Samhain.