Universiteit van Bristol

16e-eeuwse boekenkaft bevat eeuwenoud verhaal over Merlijn

In de kaften van enkele 16e-eeuwse boeken zijn fragmenten van een middeleeuws verhaal over Merlijn ontdekt. Merlijn is een belangrijk personage in de verhalen over koning Arthur. Oude teksten werden vroeger wel vaker hergebruikt om boeken mee te binden.

Academici van de universiteiten van Bristol en Durham in Groot-Brittannië onderzoeken zeven perkamenten fragmenten die een verhaal over Merlijn vertellen. De fragmenten maken deel uit van een oud-Franse versie van een 13e-eeuwse tekst over de zoektocht van ridder Lancelot naar de Heilige Graal.

Onderzoekers vermoeden dat deze tekst een van de bronnen is die Sir Thomas Malory in de 15e eeuw gebruikt heeft om zijn "Le morte darthur" (Oudfrans voor de dood van Arthur) te schrijven. Dat boek is dan weer een van de hoofdbronnen voor veel verhalen over koning Arthur die we vandaag nog altijd kennen. Opmerkelijk bij de fragmenten die nu zijn teruggevonden is dat er toch een aantal subtiele verschillen zijn met de bekende delen van het verhaal.

De fragmenten zijn ontdekt in de kaft van enkele boeken in de bibliotheek van Bristol. De bibliothecaris ontdekte in de kaft enkele namen die hij herkende uit de legendes rond Arthur. De reeks boeken is in Straatsburg gedrukt eind 15e eeuw en daarna wellicht ongebonden in Engeland terechtgekomen. In de vroege 16e eeuw zijn de boeken dan gebonden. Daarvoor zijn, zoals gebruikelijk in die tijd, oude teksten gebruikt. Perkament was kostbaar goed en werd daarom vaak hergebruikt om bijvoorbeeld boeken te binden.

Wat staat er in het verhaal?

Alles samen gaat het over zeven pagina’s die een vrij volledig verhaal over Merlijn vertellen. Het verhaal begint met Arthur, Merlijn, Walewein en andere ridders zoals koning Ban die ten strijde trekken tegen de -fictieve- Frankische koning Claudas. Merlijn tekent het strategische plan voor de strijd uit waarna een lange beschrijving van de veldslag volgt.

Merlijn zou ten strijde getrokken zijn met een vaandel met daarop een draak die echt vuur kon spuwen. Op een bepaald moment lijken de strijdkrachten van Arthur te worden verslagen, maar herpakken ze zich door een inspirerende toespraak van Merlijn. Uiteindelijk winnen ze de slag.

In de nieuw ontdekte fragmenten worden bepaalde acties van verschillende personages gedetailleerder verteld dan in eerder bekende teksten. Vaak gaat het om kleine aanpassingen. Het zal de academici nog veel werk kosten om de fragmenten grondig te vertalen. De teksten zijn beschadigd, maar mogelijk kan er met infraroodscans meer tekst worden blootgelegd.