Vrouwen in VS lopen 50 procent meer kans om te sterven bij bevalling dan hun moeders

Zwangerschap en bevalling zijn nog altijd risicovolle momenten in het leven van een vrouw, maar de maternale sterfte blijft wereldwijd wel afnemen. Dat blijkt uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Een land dat daarentegen juist sléchtere cijfers laat zien dan 25 jaar geleden, is de VS. "Verschillende factoren spelen mee, en dat maakt het een ingewikkeld probleem", zegt gynaecoloog Sileny Han.

Elke dag sterven zo'n 830 vrouwen in de wereld aan complicaties bij de zwangerschap of bevalling. Hoewel dat nog altijd een onaanvaardbaar hoog cijfer is, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie zegt, ligt het veel lager -44 procent lager om precies te zijn- dan 25 jaar geleden. Terwijl het in 1990 nog ging om 532.000 vrouwen per jaar, waren dat er in 2015 nog "maar" 303.000.   

Afbeelding: Wereldgezondheidsorganisatie.

Het zal geen verwondering wekken dat het overgrote merendeel van die sterfgevallen -liefst 99 procent- zich voordoet in ontwikkelingslanden. Toch is de situatie in veel van die landen wel een stuk beter dan 25 jaar geleden.

Omgekeerde trend: de VS

Een land dat daarentegen juist slechtere cijfers laat zien, is de VS. Gemiddeld werden daar 26 sterfgevallen op een aantal van 100.000 zwangere vrouwen geteld, terwijl dat er in 1990 17 op 100.000 waren. Dat betekent dat Amerikaanse vrouwen 50 procent meer kans lopen om te sterven bij of rond de bevalling dan hun eigen moeders.

"Dat de maternale sterfte stijgt in de VS, is een evolutie die al zo'n 20 jaar aan de gang is", bevestigt professor doctor Sileny Han, gynaecoloog in het UZ Leuven in "De wereld vandaag". "Verschillende factoren spelen mee, en dat maakt het juist een ingewikkeld probleem."

Een van de belangrijke zaken is natuurlijk: geld. Ondanks Obamacare waren bijna 19 miljoen mensen in de VS in 2016 niet verzekerd. "Daardoor krijgen vrouwen niet de juiste zorg wanneer ze zwanger zijn, terwijl zwangerschap en bevalling altijd een hoog risicomoment vormt voor een vrouw", zegt professor Han.

Het kostenplaatje spreekt boekdelen. "In Amerika kost een gewone echografie die gemaakt wordt bij 12 weken zwangerschap 1.200 dollar als je niet verzekerd bent, een vaginale bevalling kost zo'n 10.000 dollar. Een zwangerschap wordt dus veel slechter opgevolgd. De afstanden zijn ook veel groter: vooral in landelijke gebieden duurt het soms uren voor je een ziekenhuis bereikt."   

Vaak werken vrouwen één maand na de bevalling alweer voltijds

Van de sterftes doet één op de vijf zich voor tijdens de bevalling. "Dan hebben we het met name over bloedingen", zegt professor Han. Vier op de vijf sterftes gebeuren in de weken of maanden voor of na de bevalling.

Dat hangt niet alleen samen met ontoereikende medische zorg, maar ook met een gebrekkig sociaal vangnet voor (zwangere) vrouwen. "Zo is zwangerschapsverlof veel minder vanzelfsprekend in de VS. Vaak werken vrouwen één maand na de bevalling alweer voltijds."

Afrikaans-Amerikaanse vrouwen

Uit het onderzoek is ook duidelijk gebleken dat bepaalde groepen meer risico lopen dan andere. "Zwarte vrouwen lopen drie tot vier keer meer kans op sterfte dan blanke", zegt Han.

Opmerkelijk genoeg heeft dat niet uitsluitend te maken met kansarmoede. "Het probleem zit nog dieper. De onderzoekers hebben rijke zwarte vrouwen vergeleken met arme, maar de trend blijft. Ze denken dat artsen misschien minder goed luisteren naar de (zwarte) patiënt die een probleem heeft. Dat is een heel diepgeworteld probleem in Amerika", zegt Han. Ze haalt grote namen aan als tenniskampioene Serena Williams, die ook aangaf dat ze bijna overleed aan een longembolie vlak na de bevalling.