Canadese gans genekt: verdelging werkt

Canadese ganzen zijn een uitheemse vogelsoort die al jaren problemen veroorzaken in Vlaanderen. Het is een echte plaag voor de biodiversiteit en de landbouw. Daarom worden ze al bijna 10 jaar sterk bestreden. Met succes, de populatie is intussen gehalveerd.

Zoals de naam verraadt, komt de Canadese gans oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Ze werden hier ingevoerd in de jaren '70 als siervogel. Maar hier en daar ontsnapten er uit parken, plantten ze zich voort... en intussen zitten de ganzen overal in ons land. Ze hebben zich enorm makkelijk aangepast aan zowel onze stedelijke als landelijke omgevingen.

Vooral in de provincie Oost-Vlaanderen zitten er veel Canadese ganzen. Ze zoeken namelijk plaatsen met veel water en eilandjes om te broeden. Ook willen ze grasland in de buurt, waar ze kunnen gaan eten. De Schelde en Leie-vallei zijn dus heel populair. 

Landbouwschade en uitwerpselen

In haar oorspronkelijk verspreidingsgebied was de Canadese gans een trekvogel. "De dieren trekken elk jaar van Canada naar Midden-Amerika en terug", weet Tim Adriaens van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). "Maar bij ons gaat het om een geïntroduceerde populatie en zij zijn dat trekgedrag verloren." 

De ganzen zijn intussen met zoveel dat ze ernstige landbouwschade veroorzaken. Steven De Roo, landbouwer in Afsnee, merkt alleszins nog niet veel van de kentering: "De Canadese ganzen vreten de graslanden op, tot aan de grond. Daardoor is het gewas beschadigd en komt het in de lente trager tot groei. Andere teelten, zoals wintertarwe, daar begin ik zelfs niet meer aan. De voorbije jaren ben ik meermaals de vruchten verloren."

Ook de uitwerpselen van de dieren zorgen voor problemen. "Recreatiedomeinen worden bevuild", weet Tim Adriaens van het INBO. "En er zitten ziektekiemen in de mest die botulisme (een soort vergiftiging, nvdr.) kunnen veroorzaken bij mijn melkvee", vult landbouwer Steven De Roo aan. "Ze hebben dus echt wel een impact op de kwaliteit van onze natuur", besluit Tim Adriaens. In 2010 zijn ze daarom begonnen met de ganzen te verdelgen.

De bestrijding

De Canadese gans wordt bestreden in de ruiperiode. Dat is rond juni-juli, wanneer ze hun slagpennen vervangen en tijdelijk niet kunnen vliegen. Tim Adriaens van het INBO: "Op dat moment zijn de dieren ook heel sociaal. Dan kruipen ze in groepen op een plas, wat het makkelijk maakt om ze met motorbootjes te vangen."

En dat blijkt heel efficiënt. Uit de zomerganzentelling (gestandaardiseerde tellingen met vrijwilligers van de vogelwerkgroepen, nvdr.) blijkt dat de populatie van de Canadese gans blijft afnemen. De aantallen zijn in een kleine 10 jaar tijd zelfs gehalveerd.

"Maar we beginnen het ook in de winter te zien", zegt Tim Adriaens van het INBO. "Traditioneel zie je dan sowieso meer Canadese ganzen, omdat er dan ook uit andere landen bij ons binnen vliegen. Maar we zien dus dat ook daar de laatste 3 jaar een daling is ingezet. Dat is een extra indicatie voor ons dat het beheer begint te werken." 

"Voor alle duidelijkheid: wij vinden het ook moeilijk om die dieren uit te roeien. Zeker Canadese ganzen. Het zijn mooie, gezonde en populaire dieren", benadrukt Adriaens. "Maar het is echt wel nodig. Zo'n invasieve exoten zorgen, op wereldschaal bekeken, voor veel biodiversiteitsverlies."

Het werkt, maar wordt het opgemerkt?

"Ik moet zeggen dat ik niet merk dat de populatie gedaald is, integendeel", zegt landbouwer Steven De Roo. Momenteel zijn er een 500-tal Canadese ganzen op zijn weiden. "Ik heb het probleem al aangekaart bij Natuurpunt. Zij zeggen dat ze de eieren schudden tijdens de broeiperiode, zodat de kuikens niet uitkomen. Ik geloof dat natuurlijk wel, maar ik merk daar vandaag niets van in mijn bedrijf."

Volgens De Roo zijn zijn jonge grasvelden in trek bij de vogels. "Vroeger zaten ze meer in de natuurgebieden aan de overkant van de Leie, maar ze weten ook wat goed is. Voor een lekkere hap komen ze naar hier." 

Vooruitzichten voor de gans

Het is zeker niet de bedoeling om de Canadese gans volledig uit te roeien in Vlaanderen. Het is nu vooral afwachten tot er een maatschappelijk consensus bereikt wordt. Tim Adriaens: "Er zal een moment komen waarop alle betrokken partijen vinden dat de schade aanvaardbaar is. Dus alle boeren, natuurbeschermers en de beheerders van recreatiedomeinen. Dan kunnen we het daarbij laten." 

"Bovendien heeft ook de jacht belangen bij de aanwezigheid van de Canadese gans", weet Adriaens. "Het is jachtwild, en de jagers willen graag ook nog wat waterwild om op te schieten."