AFP or licensors

Prinsessensprookje in Thailand gaat niet door: koning verhindert politieke carrière van prinses Ubolratana

Het heeft minder dan 24 uur geduurd: de kandidatuur van prinses Ubolratana als kandidaat-premier bij de komende verkiezingen in Thailand. Haar broer, koning Mahavajiralongkorn, had haar kandidatuur ongrondwettelijk genoemd en haar partij trekt die nu in. Toch wil dat niet zeggen dat het militaire regime in Thailand nu op rozen zit.

analyse
Jos De Greef
Jos De Greef is buitenlandjournalist bij VRT NWS met oog voor het Midden en Verre Oosten

"Een politieke aardbeving" noemden de media gisteren het verrassende nieuws dat prinses Ubolratana Rajakanya bij de verkiezingen van 24 maart – de eerste sinds de militaire staatsgreep van 2014- lijsttrekker zou worden van de Thai Raksa Chart, de nieuwe partij van de afgezette premiers Thaksin en Yingluck Shinawatra. Met andere woorden: de prinses ging de strijd aan met huidig premier en juntaleider Prayuth Chan-ocha.

Het is voor het eerst sinds het einde van het koninklijk absolutisme in 1932 dat een lid van de dynastie een politiek ambt wou nastreven

In de loop van de avond liet de jongere broer van de prinses, koning Mahavajiralongkorn, echter weten dat hij vond dat de kandidatuur van zijn zus "ongrondwettelijk" was en dat de monarchie in Thailand boven de politiek moet staan.

Vannacht liet haar partij weten dat haar kandidatuur wordt ingetrokken. "Wij leggen ons neer bij een koninklijk bevel", zo klonk het bij de partij van de Shinawatra's. Het kan ook moeilijk anders, het negeren van een koninklijke wens is in het land zo goed als majesteitsschennis en daarop staan zware straffen. Bovendien zou de partij zo veel krediet bij de erg royalistische Thais kunnen verspelen en dat risico wil niemand nemen.

De prinses zelf reageerde onrechtstreeks op sociale media. Ze bedankt alle mensen die haar steunden en zegt dat ze "uitkijkt naar de vooruitgang van burgerrechten en kansen voor alle mensen in Thailand". Toch ook een politiek statement dus.

Een "glazen muiltje" voor de Shinawatra's?

Premier en juntaleider Prayuth Chan-ocha mag vandaag dan opgelucht zijn nu de prinses geen kandidaat-premier is, maar dat wil nog niet zeggen dat de partij achter de militaire junta nu vrij spel heeft bij de verkiezingen van eind maart. Het regime was toch al vrij onzeker en had de verkiezingen telkens opnieuw uitgesteld.

Met de prinses op kop had de oppositie mogelijk een politieke aardverschuiving kunnen teweegbrengen, maar ook zonder haar kan dat nog. De Thais zullen zich herinneren dat de flamboyante prinses duidelijk partij heeft gekozen voor de oppositie (ze is nog altijd lid van de partij) en dat kan de partijen van de Shinawatra's op 24 maart een extra "boost" geven, als niet enkel hun trouwe achterban van "roodhemden",  maar ook nieuwe en royalistische kiezers kunnen worden gemobiliseerd.  Prinses Ubolratana is dan wel verdwenen uit de politiek, ze heeft wel haar "glazen muiltje" nagelaten.

Het verzet tegen de militaire machthebbers in Bangkok blijkt erg hardnekkig. Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Heeft de koning gelijk?

Nu heeft koning Mahavajiralongkorn (u mag hem ook Rama X noemen) ergens wel een punt. De kandidatuur van de prinses was ongezien: sinds het eind van het koninklijk absolutisme in 1932 heeft nog nooit een lid van de dynastie zich rechtstreeks in de toch bitsige en soms bloedige krabbenmand van de politiek in Bangkok gemoeid. Indirect wel, wijlen koning Bhumibol was daar zelfs een meester in.

Door zich kandidaat te stellen -zelfs enkel in eigen naam- riskeerde de prinses om hoe dan ook de koninklijke familie mee te sleuren in de politieke arena en dat zou op termijn risico's voor het voortbestaan van de dynastie kunnen inhouden. De Chakri-dynastie zit al sinds 1782 op de troon en heeft zich daar altijd kunnen handhaven, ook toen communistische opstanden de monarchie omverbliezen in buurlanden zoals Vietnam, Laos en Cambodja (al is die laatste hersteld).

Communistische opstanden zijn in Thailand iets uit een lang verleden, maar mochten prinses Ubolratana en haar Shinawatra-partijen opnieuw in een maalstroom van protesten en coups terechtkomen, zou dat de dynastie vanuit een andere hoek in gevaar kunnen brengen, die vanuit de legertop. Vrijwel zeker heeft die gisteren de koning gevraagd om zijn zus tot andere gedachten te brengen.    (Lees verder onder de foto).

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Een buitenbeentje in Siam

Prinses Ubolratana Rajakanya is 67 en het eerste kind van wijlen koning Bhumibol en koningin Sirikit. Ze studeerde wiskunde en biochemie aan het prestigieuze MIT in de Verenigde Staten en werd daar verliefd op een Amerikaanse medestudent. In 1972 doorbrak ze alle mogelijke taboes in het koninkrijk toen ze met hem trouwde en als actrice in speelfilms te zien was. Ze moest haar titels opgeven, maar behield goede relaties met haar familie en is na haar scheiding in 1998 teruggekeerd naar Thailand. De prinses heeft drie kinderen. Een van hen is gedood bij de verwoestende tsunami van eind 2004 in de Indische Oceaan.   

In 1972 doorbrak ze alle taboes in Thailand nadat ze een Amerikaan trouwde en haar koninklijke titels moest opgeven

Ook na haar terugkeer in Thailand, bleef Ubolratana een buitenbeentje. Zo vertegenwoordigt ze net als haar zussen de dynastie bij tal van evenementen, maar ze doet dat wel op haar eigen manier in volle Hollywoodstijl met veel glamour en erg gewaagde minirokken en shortjes en dat steekt nogal af tegen het erg stijve geüniformeerde hofleven in Bangkok.

De prinses lijkt vooral erg begaan met de armoede op het platteland, met drugsverslaafden en met autistische kinderen (net als haar omgekomen zoon). Wellicht is ze zo in aanraking gekomen met de familie Shinawatra; miljardairs, maar tegelijk ook voorvechters van de arme boerenbevolking. Critici vinden dat de Shinawatra's de boeren voor hun politieke kar spannen, maar het een sluit het andere niet uit.

Net die Shinawatra's hebben sinds 2001 alle verkiezingen in Thailand gewonnen om telkens opnieuw afgezet te worden door het leger. De laatste keer was dat in 2014 toen Yingluck Shinawatra werd afgezet, vervolgd en naar het buitenland ontsnapte.

Zoals elk lid van de koninklijke familie heeft prinses Ubolratana ook een eigen standaard. Foto: Xiengyo.

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen ...