Hoe de Franse "LOL-liga" de sociale media tot machtsinstrument tegen vrouwen maakte

Franse journalisten en reclameboys van een gesloten Facebookgroep dachten lollig te doen. In werkelijkheid deden ze via Twitter aan cyberpesten en seksisme pur sang. De slachtoffers komen nu naar buiten met hun verhaal. 

Blogster Daria Marx publiceerde een paar dagen geleden haar nieuwste blog, "Ma Ligue du LOL".  Daarin vertelt ze hoe haar leven een paar jaar geleden een hel werd. Wekenlang kreeg ze bagger op sociale media over zich heen. Haar telefoonnummer was te grabbel gegooid, ze kreeg boodschappen van mensen die haar dood wilden. Daria sliep niet meer en vroeg zich af of ze nog wel wilde leven. Haar fout? Ze was feministe en postte boodschappen tegen body-shaming.

Ik was dik, vrouw en feministe. Dat vonden ze blijkbaar heel grappig 

Daria Marx, Franse blogster

Er werden getrukeerde fotomontages van haar verspreid. Daria werd met verkrachting of de dood bedreigd, wanneer ze niet oppaste, zouden ze haar privé-adres rondsturen... Toen ze ging solliciteren, kreeg ze te horen dat "Meneer X" niet met haar wilde werken. Intussen blijkt dat "Meneer X" lid was van de "Ligue du LOL". Toeval?

"Ik had schrik", zegt Daria nu. "Ik kende die mannen wel, even heb ik er zelfs aan gedacht met baseballknuppels naar hun favoriete Parijse café te trekken. Maar ik wilde slimmer zijn dan zij." Kreeg ze dan nergens steun? Toch wel. "Ik kreeg bedeesde boodschappen, van het genre ze gaan echt te ver of ik sta achter je maar je begrijpt dat ik dat niet hardop kan zeggen."

Meer dan een bende 'male chauvinist pigs'?

De Facebookgroep "Ligue du LOL" onstond in 2009. Oprichter Vincent Glad, die schrijft voor de progressieve krant Libération, is daar intussen op non-actief gezet. En hij heeft zich, vanzelfsprekend op Twitter, geëxcuseerd. "We wilden ons eigenlijk alleen maar amuseren", schrijft hij nu. "We lachten met iedereen, met mannen en vrouwen. We hebben de macho-kant ervan niet gezien. Als ik nu naar mijn tweets van 2013 kijk die een verkrachtingscultuur goedkeurden, ben ik diep beschaamd."  

Het gaat dus niet alleen om wat gedeeld werd in een besloten Facebookgroep. De zogenaamde "grapjes" vonden hun weg naar Twitter (via valse profielen) en het internet en de slachtoffers kregen een horde wolven achter zich aan. En dat had voor de slachtoffers gevolgen "IRL" - in real life, in het echte leven. 

De leden van de liga waren niet zomaar wat hufters, nogal wat mensen zaten op sleutelposities in de media. De "Ligue du LOL" had een dertigtal leden, vooral maar niet uitsluitend mannen. Voor zover we weten waren er niet alleen bekende journalisten bij, maar ook mensen uit de reclame- en de communicatiewereld.

Volgens Florence Porcel, één van de slachtoffers die naar eigen zeggen de journalistiek heeft moeten verlaten door de pesterijen, was er ook een  hoofdredacteur van een magazine bij. Drie journalisten van de Huffington Post zijn intusssen al ontslagen. Naast verschillende journalisten van de krant Libération was er ook iemand bij van bekende cultuurwebsites als  Les Inrocks en de Franse versie van Slate. Opvallend: het gaat dus niet om oude vieze vrouwonvriendelijke venten. Het gaat om dertigers, die behoren tot de culturele en progressieve elite van Parijs. 

Waarom komt het pas nu aan het licht?

De praktijken gingen van start in 2009 en bleven jaren duren. Waarom komen de slachtoffers pas nu naar buiten? Eén verklaring is te vinden in de sector. De slachtoffers waren zelf vaak actief in de communicatie. Als ze een job wilden als journaliste, videoreporter of copywriter moesten ze maar best niet te hard tegen de schenen schoppen van gevestigde waarden. De leden van de "Ligue du LOL" zaten niet alleen op sleutelposten, ze waren ook machtiger op het internet dan de slachtoffers. Lees: ze hadden meer volgers en meer invloed. 

Ongetwijfeld speelt ook de bewustwording sinds #MeToo een rol. De bal ging aan het rollen toen een journalist vorige week op Twitter iets vaags publiceerde over "de bende van feministen-vervolgers". Elders ging het over "deze journalist preekt met mooie woorden, maar zelf was hij in zijn tijd van LOL geen haar beter". De discussie werd opgepikt in de krant Libération, die er vrijdag een lang onderzoeksartikel over pleegde. Terwijl nota bene twee van hun journalisten en twee gewezen medewerkers op het beklaagdenbankje zaten.

Tot rechtszaken zal het niet noodzakelijk komen. De meeste zaken zijn namelijk verjaard. Toen de feiten gepleegd werden, was de verjaartermijn drie jaar, intussen is dat tot zes verhoogd.  Andere gevallen zijn moeilijk aan te tonen. Maar de bewustwording is allicht belangrijker. De laatste dagen stromen de getuigenissen binnen. Libération liet een tiental slachtoffers aan het woord en online heeft #LigueDuLol veel impact.

De sociale media zijn niet alleen het instrument van de daders, ze blijken ook een efficiënt verdedigingsmiddel voor de slachtoffers. #MeToo kan nu ook in de Franse intellectuele en journalistieke middens niet meer worden weggelachen. Seksisme blijkt, helaas, niet alleen voor te komen bij gefrustreerde oude Franse politici.

SCIENCE PHOTO LIBRARY