Video player inladen ...

Van "grandioos succes" tot "minder impact dan verwacht": zo heeft u de nationale staking gevoeld

Heeft de nationale staking van vandaag echt het land lamgelegd? Of was de impact net kleiner dan de bedrijven gevreesd hadden? Dit is de balans tot dusver.

De nationale staking van vandaag is globaal gezien vrij goed opgevolgd. Zeker op de klassieke punten - het openbaar vervoer, de luchthavens en zeehavens - laat de actie zich stevig voelen. Bij het openbaar vervoer is er ontegensprekelijk veel hinder bij De Lijn en de MIVB: er rijden maar weinig bussen en trams in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. 

Door de minimale dienstverlening bij de NMBS is de hinder voor reizigers daar iets minder, of in elk geval meer voorspelbaar en overzichtelijk: ongeveer de helft van de treinen rijdt vandaag, met het zwaartepunt tijdens de ochtend- en avondspits. Opvallend genoeg leverde dat vanochtend op de snelwegen een uitzonderlijk rustige spits op: veel mensen hadden duidelijk hun voorzorgen genomen. Voor de taxi's in Brussel is het wel een hoogdag: zij hebben dubbel zoveel klanten.

Het luchtverkeer ligt op apegapen: geen enkel vliegtuig kan opstijgen of landen door de staking bij luchtverkeersleider Skeyes. Op de luchthavens in Zaventem, Charleroi en Luik is er daarom geen activiteit. De staking heeft ook de grote zeehavens in Antwerpen, Gent en Zeebrugge zo goed als volledig platgelegd.

Vooral grote bedrijven

In de bedrijfswereld is er vooral gestaakt in de grote ondernemingen, in de klassieke sectoren waar de vakbonden sterk staan. De staking laat zich veel minder voelen in de KMO's. Volgens ondernemersorganisatie Unizo staakt maar 4 procent van de kleine en middelgrote ondernemingen.

Maar dat wil niet zeggen dat die geen impact ondervinden. Sommige werknemers geraken niet tot bij hun bedrijf door filterblokkades in industriegebieden of door de staking bij het openbaar vervoer en ook leveranciers hebben soms problemen. Unizo denkt dat het gaat om zowat 10 à 15 procent van de KMO's. De vele kleinere bedrijven van de transportsector zijn daar een goed voorbeeld van: zij liggen vaak plat omdat ze niet kunnen laden of lossen in de zee- of luchthavens.

De impact is minder groot in bediendensectoren als de banken, IT en winkels en warenhuizen. Bij Carrefour bleven 44 eigen vestigingen dicht. Bij Delhaize gaat het om 68 winkels. Het zwaartepunt van de staking in de grootwarenhuizen ligt in Brussel en Wallonië. De zelfstandige winkels zijn allemaal open. 

Wisselend beeld bij overheid

Bij de overheid is het beeld wisselend. Het meest zichtbaar is uiteraard de staking bij het openbaar vervoer, maar bijvoorbeeld ook in de gevangenissen is er grote impact. Daar is maar 1 op de 3 cipiers komen werken. Ook een deel van het personeel van verschillende steden en gemeenten is vandaag niet komen opdagen, waardoor sommige loketten niet open zijn of de huisvuilophaling verstoord is.

Deze stakingsdag kost dus nu al meer dan de opslag die werkgevers hadden kunnen geven? Dat is wel de wereld op zijn kop

ACV-voorzitter Marc Leemans

In het onderwijs heeft de staking zich vooral stevig laten voelen in de stedelijke scholen in Antwerpen, Brussel en Gent. In het gemeenschapsonderwijs staakt een minderheid van de leerkrachten, in het vrij onderwijs is de hinder voor de leerlingen globaal gezien miniem.

In de zorginstellingen en ziekenhuizen zullen de meeste patiënten niet te veel gemerkt hebben van de staking. In amper een tiental zorginstellingen in Vlaanderen is personeel opgevorderd om een minimumbezetting te waarborgen.

Ook Bpost is de staking vrij ongeschonden doorgekomen. De grootste hinder is er in Wallonië en in Limburg, waar maar ongeveer 6 tot 7 op de 10 brieven- en pakjesrondes zijn uitgevoerd. In de andere Vlaamse provincies ligt dat aandeel veel hoger. In Vlaanderen zijn ook zo goed als alle krantenrondes afgewerkt.

Mobilisatiekracht

De vakbonden spraken voordien van een staking met "ongeziene proporties" en vatten nu de stakingsdag ook samen als "een grandioos succes". Dat past uiteraard bij de retoriek van zo'n dag. Unizo countert dat bijvoorbeeld met de boodschap dat de impact net "kleiner is dan we zelf gedacht hadden". 

"Ongezien" is de staking in elk geval niet.  De omvang is ruwweg te vergelijken met die van 2014 tegen de beleidsplannen van de jonge regering-Michel. Het verschil is wel dat die nationale staking bijna twee maanden op voorhand werd aangekondigd en een opbouw kende met eerst provinciale stakingen. De staking van vandaag is pas drie weken geleden aangekondigd, waardoor bonden veel minder tijd hadden om hun achterban warm te maken. Dat die oproep alsnog vrij breed is opgevolgd, kan wel iets zeggen over hoe hard het thema van de koopkracht leeft bij de leden én over de mobilisatiekracht die de traditionele bonden nog altijd hebben.

"Succes" of niet, "ongezien" of niet, economisch laat zo'n stakingsdag wel sporen na. Ondernemersorganisatie Voka schat de economische schade van de staking op "minstens een half miljard euro". Minister van Economie Kris Peeters sprak vanochtend zelfs van een dreun van 929 miljoen euro. ACV-voorzitter Marc Leemans trekt eens een wenkbrauw op als hij die bedragen hoort: "Deze stakingsdag kost dus nu al meer dan de opslag die werkgevers hadden kunnen geven? Dat is wel de wereld op zijn kop."

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen ...