Video player inladen...

Lize Spit of Jeroen Olyslaegers "en français": Vlaamse auteurs verleiden op Foire du Livre in Brussel

Meer dan 60 Vlaamse auteurs stellen zich voor op de Franstalige boekenbeurs van Brussel, onder het roze logo “Flirt Flamand”. Ook vertalers treden uit de schaduw. Het is een primeur in de 50-jarige geschiedenis van de Foire du Livre, zoveel Vlaamse romans, poëziebundels, graphic novels of misdaadverhalen, beschikbaar in twee talen.

Goed nieuws voor fans van Lize Spit: de opvolger van “Het smelt” zou er in het najaar zijn. Van die debuutroman zijn 160.000 exemplaren verkocht en van de Franse vertaling “Débâcle” ook meer dan 20.000. Lize Spit is een van de tientallen auteurs die zich aan een Franstalig publiek presenteren op de Foire du Livre. 

De Brusselse minister-president Rudi Vervoort (PS) begon zijn openingsspeech met de mededeling dat hij Lize Spit had gelezen. Het had hem een “andere, angstaanjagende dimensie van Vlaanderen” laten zien. De auteur reageert blij verrast en fier. “Grappig, want de sfeer in mijn boek is totaal niet representatief voor Vlaanderen.”

Surrealistisch?

De Vlaamse stand op de Foire du Livre is een mooi amfitheater van houten boekenrekjes. In roze neon staat “Flirt Flamand” te lezen. Hier zal de komende dagen worden verleid. “De flirt duurt zelfs drie jaar,” zegt minister van Cultuur Sven Gatz (Open VLD). Vorig jaar waren al Franstalige auteurs te gast op de Boekenbeurs van Antwerpen, en nu is het dus omgekeerd, in groten getale. 

“Sommigen zullen dit misschien surrealistisch vinden, Vlaanderen eregast in Brussel, maar we hebben al een aantal jaren een goed werkend cultureel akkoord tussen de Vlaamse en de Franstalige Gemeenschap, en dit is de bekroning.” Volgens Gatz ligt er na het tijdperk van Hugo Claus en Tom Lanoye “een autostrade” open voor een nieuwe generatie schrijvers om zich aan de andere kant van de taalgrens voor te stellen. Bijvoorbeeld Jeroen Olyslaegers.

Bekijk het Journaalverslag hier:

Video player inladen...

Dank u, vertalers

Het Vlaams Fonds voor de Letteren steunt daarom vertalingen, zo’n 35 tot 40 per jaar, van het Nederlands naar het Frans. “De Franse boekenmarkt is nogal gesloten,” erkent directeur Koen Van Bockstal. Mia Doornaert, de nieuwe voorzitter van het VFL, prijst de vertalers. “Dank, dank, dank aan de schrijvers die een boek hertalen om dat in z’n volle rijkdom in een andere taal te tonen.”

Philippe Noble vertaalde vele tientallen Nederlandse romans en poëziebundels naar het Frans, van Cees Nooteboom alleen al meer dan 20 boeken. Hij zette ook het werk van David Van Reybrouck of dichteres Miriam Van hee om in het Frans.   

Op de Foire du Livre stappen vertalers even uit de schaduw. “Fijn dat ons werk wat zichtbaarder wordt,” zegt Noble, “maar ik hef zeker geen klaaglied aan; de positie van de vertaler is de afgelopen jaren in alle opzichten verbeterd.” 

Een vertaling is geen fotokopie

Over vertalen bestaan veel misverstanden, vindt Noble. “Veel mensen denken dat we een soort fotokopie van het origineel maken, maar het gaat natuurlijk om een andere tekst.” Gloednieuw op de Franstalige markt: “Décombres flamboyants”, de Franse vertaling van “Zuivering” van Tom Lanoye en “Trouble”, de Franse versie van “Wil” van Jeroen Olyslaegers. Beide auteurs stellen hun werk voor op de Foire du Livre. 

“Débâcle” van Lize Spit is al even uit. “Mijn vertaalster stelde mij ontzettend veel vragen. Dat was voor mij een herontdekking van mijn schrijven. Ik heb er veel uit geleerd. Aan mijn uitgever heb ik al gezegd dat ik mijn volgende boek graag eerst in Franse vertaling zou zien, gewoon omdat ik dan met een nieuw perspectief naar mijn werk kan kijken," lacht Spit.

Graphic novelist Wauter Mannaert heeft geluk. Zijn vierde boek “Yasmina en de aardappeleters” komt tegelijk in het Nederlands en het Frans uit. Een simultaan project, waarbij soms het verhaal lichtjes werd aangepast. “Je kunt niet meer van een vertaling spreken,” zegt Mannaert, die een atelier in Brussel deelt met Franstalige collega's, speciaal om de barrières te slopen.

Bart Vonck is dichter en vertaalt uit het Frans, Spaans en Portugees naar het Nederlands. In Brussel wordt de Franse vertaling van zijn bundel “Teloor, zalig” voorgesteld. Poëzie is een klein en minder commercieel genre, en daardoor gaat het soms makkelijker om vertalingen uit te geven, ook omdat kleinere uitgevers samenwerken, zegt hij. 

De politiek probeert het land uit elkaar te drijven, maar literair en artistiek staan we dichter bij elkaar dan ooit

“Vaak zegt men dat vertalers bruggenbouwers zijn. We kunnen tradities met elkaar verbinden. Het gaat om communicatie tussen twee literaturen." Omdat Vlaanderen tegenover Nederland staat zoals Franstalig België tegenover Frankrijk, kunnen die twee elkaar vinden in een gemeenschappelijke underdogpositie, vindt de dichter-vertaler.

Vonck voegt eraan toe dat de dialoog in een interessante politieke context plaatsvindt: “Waar men er ideologisch alles aan doet om de twee landsdelen uit elkaar te drijven, dan merk ik dat we literair en artistiek nog nooit zo dicht bij elkaar hebben gestaan.”

Mortadella

Bart Vonck is blij met “Flirt Flamand” en meldt dat zijn Franstalige contacten in Brussel er met een open, onbevangen blik naar kijken. Ook zijn collega-vertaler Philippe Noble vindt dit een prima initiatief.  “Iedereen kan vaststellen dat er niet veel communicatie is tussen de twee gemeenschappen, ook niet in de media. En bovendien worden Vlaamse schrijvers meestal gepubliceerd in Amsterdam en  Waalse of Brusselse auteurs in Frankrijk.” 

Die rare omweg is ook Lize Spit opgevallen. Opdat haar boek in een Waalse boekhandel zou liggen, moet het door een uitgever in Frankrijk worden vertaald. Met soms gekke gevolgen voor de taal. De “goedkope worst” uit “Het smelt” is in het Frankrijk-Frans “mortadella” geworden, niet meteen iets wat we in België tussen onze boterham leggen. 

La Foire du Livre in Tour & Taxis in Brussel is tot zondag 17 februari open. De toegang is gratis. Het programma van Flirt Flamand vindt u hier. 

Beluister hier het gesprek met Lize Spit: