Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Wat levert een tweede top met Trump en Kim Jong-un hen op? Vijf opties liggen op tafel

In de Vietnamese hoofdstad Hanoi zijn de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Amerikaanse president Donald Trump aangekomen voor de tweede top tussen beide landen. De top start morgen, is gespreid over twee dagen en -anders dan in Singapore vorig jaar- moet er nu wel iets concreets uit de bus komen.

1. Wat heeft de top in Singapore gebracht?

De eerste top Trump-Kim in Singapore was dan wel historisch -de eerste keer dat een Amerikaans president in functie en een Noord-Koreaanse leider elkaar de hand schudden- maar hij heeft weinig concreets opgeleverd. Trump en Kim ondertekenden een erg vage verklaring waarin ze beloofden te streven naar nucleaire ontwapening in Korea, maar daar bleef het dan bij.

Sindsdien heeft het stalinistische regime in Noord-Korea de -weliswaar beschadigde- nucleaire site van Punggye-ri gesloten evenals een faciliteit voor raketten en werden een aantal Amerikanen die gevangengehouden werden, vrijgelaten. Dat was het zo een beetje, maar er is tenminste geen directe "fire and fury" en geen oorlogsdreiging meer.

Wel had Trump toen een grote geplande militaire oefening met het Zuid-Koreaanse leger in augustus afgeblazen en dat zonder overleg met de bondgenoot. Dat is niet goed gevallen bij de VS-legertop en in Seoel. Er wordt dus gevreesd voor nieuwe eenzijdige concessies door Trump.

2. Wat kan president Trump aanbieden?

De kennismaking is dus achter de rug en dus zullen beide leiders dit keer met iets meer voor de dag moeten komen, zoniet dreigt de dynamiek van de dialoog stil te vallen. Er zijn dan ook twee dagen uitgetrokken.

Trump zou Kim een economisch grote wortel voor de neus kunnen houden door het Noord-Korea gemakkelijker te maken om buitenlandse investeringen aan te trekken en toegang te krijgen tot financiële faciliteiten van het Internationaal Muntfonds, de Wereldbank of de Wereldhandelsorganisatie, drie instellingen waar de VS meer dan een dikke vinger in de pap heeft. In eerste instantie zou een verzachting van de nu toch erg vervelende sancties Pyongyang ook al milder kunnen stemmen.

Een opschorting van militaire oefeningen tussen de VS en Zuid-Korea zou echter in Washington en Seoel opnieuw tot ergernis kunnen leiden, evenals een vermindering van de Amerikaanse troepenmacht -28.500 militairen- in het zuiden. Dat laatste past wellicht in de visie van Trump op de wereld (zie NAVO, Syrië en Afghanistan), maar is in Korea erg gevaarlijk. De afschrikking tegenover het noorden moet groot genoeg zijn.

3. Brengt Kim ook geschenken mee?

Tegenover elke zet zal er evenwel een tegengebaar moeten komen. Analisten achten het weinig waarschijnlijk dat het regime in Noord-Korea op dit ogenblik bereid zal zijn om het arsenaal aan kernwapens en raketten af te bouwen. Wel kan de VS maatregelen eisen die een verdere uitbouw van die arsenalen verhinderen of aan banden leggen, zoals internationale controles en de vernietiging van een aantal faciliteiten. Pyongyang zou dat overwegen als het vindt dat er genoeg "firepower" achter de hand is gehouden.

Een andere pasmunt zou het sluiten van een heus vredesverdrag zijn dat tenminste op papier een einde zou maken aan de Koreaanse Oorlog (1950-1953). Er is in juli 1953 enkel een bestand gesloten tussen Noord-Korea en China aan de ene kant en de Verenigde Naties (met de VS) aan de andere kant. Zuid-Korea heeft dat bestand zelfs niet ondertekend. Een vredesconferentie in Genève in 1954 leverde in volle Koude Oorlog niets op en het bestand is overigens tal van keren geschonden sindsdien. Dus officieel zijn de VS en de VN -en dus ook België- nog altijd in oorlog met Noord-Korea en met China.

Net zoals een vredesverdrag zou het zoeken naar en het teruggeven van lichamen van gesneuvelden uit de Koreaanse Oorlog aan beide kanten een positieve sfeer tot stand brengen zonder dat het iemand iets kost en terwijl er eigenlijk niks gebeurt. Of anders: dat kan wat tijd winnen.

4. Pyongyang vreest nog altijd "regime change"

De belangrijkste doelstelling voor Kim Jong-un is het overleven van zijn communistisch regime in Noord-Korea. Kim beseft dat een hereniging van Korea vanuit het noorden zo goed als uitgesloten is, maar vreest vooral voor het omgekeerde. Officieel omvat de Republiek Korea (zoals het zuiden officieel heet) het hele schiereiland. Niet dat Zuid-Korea overweegt om het noorden te veroveren, maar een economisch-politieke implosie zoals veel andere communistische regimes gekend hebben, is wel een mogelijkheid.

Het is net daar dat Trump via het IMF en de Wereldbank Kim enigszins tegemoet zou kunnen komen, maar de aversie voor "change" is in Pyongyang nog altijd erg groot, veel groter dan in andere communistische staten zoals China, Vietnam of Cuba die op economisch vlak openingen naar de wereld hebben gemaakt.

Wat Kim wel handig doet, is dat hij apart toenadering zoekt tot Zuid-Korea en de VS en die twee een beetje tot onderling opbod aanzet. Het belangrijkste voor Trump is dan ook dat hij bondgenoot Zuid-Korea steeds betrekt bij zijn onderhandelingen met Kim Jong-un, want in juni was dat niet zo.

5. Is Vietnam een voorbeeld voor Kim?

De keuze voor Vietnam als ontmoetingsplaats is dan wellicht geen toeval. Het voorbeeld van hereniging vanuit het communistische noorden is dan wellicht geen optie voor Korea, maar de economische liberalisering van de voorbije decennia in Vietnam is dat mogelijk wel. Het Vietnamese regime zal er Kim wellicht op attent maken dat het net door die liberalisering overleeft zonder dat er sprake is van politieke liberalisering. 

Tegelijk kan Hanoi Kim duidelijk maken dat het wel degelijk goede relaties, vrede en interessante economische banden heeft kunnen aanknopen met de vroegere vijand die de Verenigde Staten was en met andere westerse landen of staten in het Verre Oosten. Vietnam en de VS zitten zelfs diplomatiek en militair op eenzelfde lijn tegenover de Chinese ambities in de Zuid-Chinese Zee.

Bekijk hieronder beelden van de aankomst van Kim Jong-un en Trump in Vietnam:

Video player inladen...
Een ongewoon zicht in het straatbeeld van Hanoi: de Amerikaanse en Noord-Koreaanse vlag naast elkaar. Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen