Geen presentator, geen Kendrick en te weinig kijkers: wat is er aan de hand met de Oscarshow?

Deze nacht worden in L.A. voor de 91e keer de Oscars uitgereikt. Maandagochtend weten we of het goud naar "Roma" dan wel "The favourite" gaat, tenzij publiekslieveling "Green book" het feestje komt verstoren. Maar de Oscarrace werd de voorbije weken en maanden overschaduwd door de drama’s rond de tv-show. Want om meer kijkers te lokken nam de Academy, de organisatie die de Oscars uitreikt, een hele reeks controversiële beslissingen. Een Oscar voor populaire film? Afgevoerd. Gastheer Kevin Hart? Bedankt voor bewezen diensten. Tijd winnen door kleinere categorieën uit te reiken tijdens reclameblokken? Aanleiding tot een protestbrief, ondertekend door de grootste namen in Hollywood. Een analyse van de lange lijdensweg naar de 91e Oscaruitreiking.

Het nieuws na de vorige Oscaruitreiking, op 4 maart 2018, was ontnuchterend. De show lokte in Amerika het laagste aantal kijkers in de 90-jarige geschiedenis van de filmprijzen: een terugval van liefst 16% in vergelijking met het jaar voordien. In de voor adverteerders belangrijkste leeftijdscategorie van kijkers, die tussen 18 en 49 jaar, waren de statistieken nog alarmerender: 25% minder dan in 2017.

Tv-zender ABC wil inkomsten van hun heel dure reclameblokken tijdens de show veilig stellen, en stuurde daarom een niet mis te verstane boodschap richting Academy of Motion Picture Arts and Sciences, de organisatie die de Oscars uitreikt: maak de show vlotter, jonger, publieksvriendelijker.

Probleem 1: onpopulaire Oscar voor Populaire Film

Dat laatste werd al te letterlijk geïnterpreteerd, zo bleek al in de zomer van vorig jaar. De Academy kondigde in augustus aan dat ze, tijdens hun 91e show, een nieuwe Oscar zouden uitreiken: die voor Beste Populaire Film. Maar de media en filmindustrie vroegen zich meteen af hoe dat dan beslist zou worden. 

Door het succes aan de box office, in combinatie met televoting? Dit was toch de taak niet van een filmorganisatie die kwaliteit en niet de populariteit van cinemakunst beloont? Het idee bleek niet houdbaar, en het plan werd in de herfst afgevoerd.

En dat was nog maar aflevering 1 in een hele reeks productieproblemen om de Oscarshow weer relevant én plezant te maken.

Probleem 2: de zoektocht naar een presentator

De taak om een gestroomlijnder uitreiking op het scherm te brengen, werd toevertrouwd aan tv-veteraan Glenn Weiss en filmproducent Donna Gigliotti, ooit zelf winnares voor “Shakespeare in love” in 1998. Eén van de eerste opdrachten was, uiteraard, het casten van een geschikte presentator. In plaats van naar usual suspects als Ellen DeGeneres of Chris Rock te grijpen, belden ze naar ’s werelds populairste filmster: Dwayne Johnson, alias The Rock. Wegens zijn gigantisch aantal volgers op social media zou die zéker jonge kijkers weten te lokken, was de redenering.

Johnson reageerde initieel enthousiast, maar na lang twijfelen zei hij wegens een overvolle agenda uiteindelijk neen. Pas in november kwam Gigliotti met een nieuwe naam op de proppen: komiek Kevin Hart. Luttele uren na de aankondiging ontstond er online luid protest, toen er oude, homofobe tweets van Hart opdoken. Hij weigerde zich daar aanvankelijk voor te excuseren, wat het politiek heel correcte Hollywood niet kon waarderen. Hart hield de eer aan zichzelf en besliste na enkele dagen om zelf, als het ware, ontslag te nemen.

Sindsdien was het in de entertainment-media speculeren over wie dan wel gastheer of -vrouw zou worden. Een oudgediende als Billy Crystal? Comédiennes Maya Rudolph en Tiffany Haddish, die vorig jaar zoveel lachers op hun hand kregen toen ze een Oscar kwamen uitreiken in de kortfilm-categorieën? Of de voltallige cast van “The avengers”, waardoor supersterren als Robert Downey Jr., Chris Hemsworth en Scarlett Johansson samen op het podium zouden staan?

Maar geen enkel idee bleek wenselijk of praktisch haalbaar, en dus werd nog maar vrij recent aangekondigd dat er helemaal géén presentator op het podium zal staan dit jaar. De Oscars worden vannacht dus niet door één dame of heer aan mekaar gepraat. We krijgen een opeenvolging van (super)sterren te zien om het geheel in goede banen te leiden. Dat is slechts één keer eerder gebeurd in de 91-jarige geschiedenis van de Oscaruitreiking.

Dat er geen vaste presentator is, kan de Oscarshow misschien wel vlotter maken: nu gaat er geen tijd verloren aan een obligate openingsmonoloog

Wegens de in de media breed uitgesmeerde zoektocht naar een presentator, lijkt dit op een Plan B: alsof de Academy zich moet neerleggen bij het feit dat niemand de job wilde doen. Anderzijds kan deze ongebruikelijke gang van zaken de show wel degelijk vlotter maken, omdat er nu geen tijd moet voorzien worden voor de obligate openingsmonoloog en latere tussenkomsten van een ceremoniemeester.

Probleem 3: hoeveel optredens van Oscarsongs?

Dat brengt ons bij het heetste hangijzer van de organisatie dit jaar: de lengte van de show. Omdat er in 24 categorieën prijzen worden uitgereikt, waar dan telkens ook een dankwoord op volgt, ging de show in het verleden altijd vlotjes over de drie uur die tv-zender ABC als richtlijn hanteert. In 2002 duurde de uitreiking zelfs 4 uur en 23 minuten. Dat voelt, zeker voor ons Europese kijkers die live midden in de nacht dienen te volgen, aan als een eeuwigheid.

Dina Gigliotti beloofde na haar aanstelling als producer dat ze dit jaar wel degelijk een show zou afleveren die binnen de drie uur ging blijven. In Oscartermen is dat de Heilige Graal. Maar de vraag was natuurlijk meteen: hoe dan?

Eind januari maakte de Academy bekend dat, om tijd te winnen, er slechts twee van de vijf genomineerde filmsongs live zouden gespeeld worden tijdens de show: de hits "Shallow" van Lady Gaga uit "A star is born", en "All the stars" uit "Black panther" van Kendrick Lamar en SZA. Weinig verrassend werd dat op luid protest onthaald door de muziekbranche in de Academy en door muzikanten als Lin-Manuel Miranda (die in de Oscargenomineerde film "Mary Poppins returns" meespeelt én zingt). Lady Gaga herself was "uit respect voor de andere genomineerden" ook not amused.

Ook deze beslissing werd teruggeschroefd. Er werd in zeven haasten een dan toch formele uitnodiging gestuurd naar alle performers met Oscargenomineerde songs. Maar intussen kwam er slecht nieuws uit het kamp van Kendrick Lamar: hij is op tournee, heeft te weinig tijd om te repeteren voor de Oscarshow, en dus zal "All the stars" uit "Black panther" niet worden gezongen tijdens de show. Je hoort de jonge kijkers zo weer wegvluchten.

Probleem 4: Oscars tijdens reclameblokken

De Academy broedde nog op een ander plan om de show in te korten: Oscars in kleinere categorieën tijdens reclameblokken uitreiken. Op 11 februari werd dat concreet. Vier categorieën, die voor Beste Fotografie, Montage, Make-up en Kortfilm, zouden niet langer tijdens de tv-uitzending worden uitgereikt, wel op momenten dat kijkers thuis reclame krijgen voorgeschoteld. De dankwoorden zouden dan later, in een montage, wel nog in de show worden uitgezonden.

Weinig verrassend voelden de genomineerden in die categorieën zich gepasseerd, en er kwam alweer een lawine van klachten op sociale media. Heel wat Hollywood-grootheden sloten zich daarbij aan en stuurden een open brief naar de Academy, met een oproep om de maatregel terug te schroeven. De brief werd ondertekend door onder meer George Clooney, Brad Pitt, Robert De Niro, Martin Scorsese en Quentin Tarantino, en ook door de dit jaar genomineerde regisseurs Spike Lee ("BlacKkKlansman") en Alfonso Cuarón ("Roma"). Zoveel glamoureus protest kon de Academy niet negeren, en enkele dagen later werd bekendgemaakt dat dan toch àlle 24 categorieën volwaardig worden uitgereikt. 

Staat van paniek

De 91e Oscaruitreiking is dus met horten en stoten tot stand gekomen. Om niet te zeggen: in een totale staat van paniek. Wat de uitzending dan weer extra interessant maakt. Want wat kan er allemaal nog misgaan? Gaan de ingrepen die de uitreiking wél halen, het geheel dan toch licht verteerbaarder maken? En gaan we op een schappelijk uur het einde van de show meemaken?

Al die PR-fiasco’s dreigen het belang van de awards zelf te overschaduwen. De Oscars, laten we dat niet vergeten, blijven de ultieme prijs in filmland. Niet enkel voor de Amerikaanse filmmakers. Denk maar aan de grote teleurstelling (bijna collectieve verontwaardiging) toen in december bleek dat Lukas Dhont met zijn "Girl" niét de shortlist voor de categorie Niet-Engelstalige film haalde.

Blijven de Oscars relevant? Absoluut. En gelukkig maar

Bovendien zijn er dit jaar zéér goede films genomineerd. "Roma" en "The favourite" kregen allebei 10 nominaties, helemaal terecht. "Black panther" is een Marvel-film met veel maatschappelijke impact, "Vice", "BlacKkKlansman" en "Green book" leggen de pijnpunten van de Amerikaanse politiek en rassenverhoudingen bloot. Dat zou ook wel eens heel interessante, politiek gechargeerde speeches kunnen opleveren op dat Oscarpodium.

Blijven de Oscars relevant? Absoluut. En gelukkig maar. Al was het maar omdat die nacht slaap opgeven anders wel heel hard pijn zou doen.