Video player inladen...

Komt er een uitstel van de brexit?

Volgens Europees president Donald Tusk zou de brexit uitstellen een rationele oplossing zijn. De Britse premier Theresa May houdt echter vast aan 29 maart als datum voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Juridisch is het mogelijk om de brexit uit te stellen, maar het is niet zo eenvoudig als het lijkt.

Brexit was het belangrijkste gespreksonderwerp in de marge van een top van de Europese Unie met de Arabische Liga in het Egyptische Sharm-el-Sheikh. De Britse premier Theresa May had er aparte ontmoetingen met Europees president Tusk, commissievoorzitter Juncker, Duits bondskanselier Merkel, de Nederlandse minister-president Rutte en de Italiaanse premier Conte.

Gisteren kondigde May al aan dat ze het Britse parlement pas op 12 maart opnieuw zal laten stemmen over het brexitakkoord. Een eerste stemming in januari verloor ze, nu probeert ze via gesprekken met haar Europese collega's en de Europese Commissie alsnog iets uit de brand te slepen waardoor ze op 12 maart wél een meerderheid heeft in het Britse parlement.

Volgens haar zou dat nog op tijd zijn om de brexit te laten plaatsvinden op het geplande tijdstip, om middernacht in de nacht van 29 op 30 maart.

Tusk twijfelt openlijk over 29 maart als brexitdatum

Aan Europese kant wordt daaraan getwijfeld.  Zelfs indien het Britse parlement op 12 maart het akkoord goedkeurt, moeten er nog enkele belangrijke stappen gezet worden. Het Britse parlement moet de wetgeving die de inhoud van het brexitakkoord vertaalt in Britse wetten nog goedkeuren, wat enkele weken in beslag kan nemen. 

En als het Britse parlement het brexitakkoord op 12 maart opnieuw verwerpt, dreigt een chaotische brexit zonder akkoord op 29 maart. "Rekening houdend met de situatie waarin we ons bevinden, denk ik dat een bijkomend uitstel een rationele oplossing zou zijn", zei Europees president Tusk op een persconferentie in Sharm-el-Sheikh.

"Maar premier May denkt nog altijd dat ze dit scenario kan vermijden", voegde hij toe. Op haar persconferentie na afloop van de top zei Theresa May dat een brexit op 29 maart nog altijd binnen handbereik ligt, en dat een uitstel niets oplost.

Juridisch is het mogelijk

Juridisch is zo'n uitstel perfect mogelijk. De Britse regering moet het verzoek om uitstel officieel indienen, daarna moeten de 27 andere EU-landen unaniem beslissen of er uitstel komt, en voor hoe lang. Om politiek-strategische redenen kan Theresa May nu echter nog geen uitstel vragen. Het zou de harde brexiteers in haar partij nog bozer maken dan ze nu al zijn, en de kansen op een positieve stemming op 12 maart aanzienlijk verkleinen. Indien er een verzoek om uitstel komt, zal het dus pas na 12 maart zijn, en zullen de 27 Europese regeringsleiders erover moeten beslissen wanneer ze in Brussel zijn voor de lentetop van 21 en 22 maart.

Uitstel, maar voor hoe lang?

Tussen 23 en 26 mei worden er in alle EU-lidstaten Europese verkiezingen gehouden. Indien de brexit wordt uitgesteld tot na die verkiezingen, moeten er ook in het Verenigd Koninkrijk Europese verkiezingen worden gehouden. Dat zou vrij absurd zijn: verkiezingen in een land dat uit de EU gaat stappen, en Britse europarlementsleden die slechts een tijdje zouden gaan zetelen, en die er dan op de uitgestelde brexitdatum weer uit zouden vertrekken.

Bovendien was er afgesproken dat 27 van de Britse zetels in het Europees Parlement zouden worden toegewezen aan andere landen (Frankrijk zou er bijvoorbeeld 5 bij krijgen, Nederland 3). Indien de brexit voor lange tijd zou worden uitgesteld, bijvoorbeeld tot 31 december 2020 (een gerucht dat de ronde doet), dan zouden die Franse en Nederlandse parlementsleden op een soort reservebank moeten wachten tot na de uitgestelde brexit om europarlementariër te worden.

Europese lidstaten zijn in elk geval niet bereid om zomaar uitstel te verlenen: er moet een gegronde reden voor zijn

Aan Europese kant is er daarom niet veel bereidheid om de brexitdatum voor lange tijd uit te stellen. Volgens een bron in het Elysée is een langdurig uitstel alleen denkbaar indien de Britse regering over een totaal andere brexit wil onderhandelen, zoals een permanente douane-unie of een lidmaatschap van de interne markt zoals Noorwegen. Of indien er nieuwe verkiezingen moeten gehouden worden, of een tweede referendum.  Dit zou echter voor May een complete koerswijziging betekenen. Alleen indien ze besluit om te gaan samenwerken met oppositiepartij Labour is zoiets mogelijk. Tot nu toe heeft May aangegeven dat ze dat niet wil doen.

Een veel korter "technisch" uitstel, tot aan de Europese verkiezingen, is wel denkbaar. Maar, zegt men aan Europese kant,  alleen indien het Britse parlement op 12 maart het brexitakkoord heeft goedgekeurd. De uiterste datum voor zo'n kort uitstel, zonder Europese verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk is 2 juli: dan komt het nieuw verkozen Europees Parlement voor het eerst samen na de verkiezingen, en kiest het parlement zijn nieuwe voorzitter en vicevoorzitters. De Europese lidstaten zijn in elk geval niet bereid om zomaar uitstel te verlenen: er moet een gegronde reden voor zijn.

Bekijk hier het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen