Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Hakenkruisen op graven en muren, bedreigingen en geweld: Jodenhaat neemt toe in West-Europa

In ons land was er vorig jaar een duidelijke stijging van het aantal meldingen van Jodenhaat. Maar ook in onze buurlanden klinkt hetzelfde verhaal. Denk aan de supporters van voetbalclub ADO Den Haag die hakenkruisen schilderden, de Joodse filosoof Alain Finkielkraut die bedreigd werd tijdens een gelehesjesbetoging of de tientallen Joodse graven die besmeurd werden in de Elzas. Wat is er aan de hand in West-Europa?

In ons land kwamen er vorig jaar 101 meldingen van Jodenhaat binnen, een verdubbeling tegenover 2017. Maar ons land is verre van het enige land waar het antisemitisme groeit. 

In elk van onze buurlanden stijgt het aantal antisemitische daden, in het ene land al duidelijker dan de andere. Maar uitspraken doen over de oorzaken ligt moeilijker. Al worden de recente migratiegolven en de spanningen tussen Israël en zijn buurlanden steevast uit verschillende hoeken genoemd.

Frankrijk: steeds meer geweld, politiek wil nu ook actie

"Hakenkruisen op tientallen Joodse graven", "De filosoof Alain Finkielkraut uitgescholden en bedreigd" of "Een Facebook-evenement van France 3 stopgezet omdat het aantal bedreigingen en anti-Joodse uitspraken niet meer te modereren viel": de voorbije weken kwamen antisemitistische incidenten meer dan eens in het Franse nieuws.

De cijfers zijn duidelijk: in 2018 waren er 541 aangegeven gevallen van antisemitisme in Frankrijk, 74 procent méér dan het jaar daarvoor. Dan gaat het over bedreigingen en beschadigingen, maar ook over fysieke agressie. Bovendien is dat cijfer ongetwijfeld een grove onderschatting. De aangiften vormen maar het topje van de ijsberg, want de grote meerderheid van slachtoffers doet geen aangifte.  

In 2018 ging het in twee van de drie gevallen om "daden", zoals beschadigingen of fysieke aanvallen. In de andere gevallen ging het om scheldpartijen of bedreigingen. De voorbije jaren was die verhouding helemaal anders. Het feit dat het aantal antisemitische daden zo sterk stijgt, is geen goed nieuws. Mogelijk vinden mensen het niet meer de moeite om nog aangifte te doen van beledigingen of bedreigingen.

Lees verder onder de foto.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Eén van de oorzaken is volgens de Franse mensenrechtencommissie "het exporteren van het Palestijns-Israëlisch conflict naar Frankrijk", wat spanningen veroorzaakt. Dat is zeker het geval in Parijs en de noordelijke voorstadswijken, zoals in het departement Seine-Saint-Denis. Nogal wat Joodse families zijn de voorbije jaren verhuisd naar het westen van Parijs. Joodse mensen klagen over een groeiend onveiligheidsgevoel en sommigen zeggen "liever een pet te dragen dan een zichtbaar keppeltje, want je weet nooit wie je tegenkomt".

De Franse regering was al een tijdje aan het nadenken hoe ze het antisemitisme een halt kan toeroepen. Veruit de meest omstreden maatregel die Macron aangekondigd heeft, is de uitbreiding van de definitie van antisemitisme tot antizionisme. Kort gesteld: ook wie de staat Israël aanvalt of zijn bestaansrecht ontkent, zal strafbaar zijn. "Wie ziet niet dat antisemitisme zich meer en meer verstopt onder het masker van antizionisme?", tweette Macron zelf. "Antizionisme is één van de moderne vormen van antisemitisme."

Lees verder onder de tweet.

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Duitsland: met altijd rode kaken

Bij onze oosterburen komen antisemitische misdrijven altijd extra aan, door de recente geschiedenis en de voorbeeldige Duitse omgang met het verleden. Door de Holocaust, de vervolging en uitroeiing van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog en door het naziregime liggen alle daden tegenover Joden speciaal gevoelig. Hierdoor heerst in Duitsland een eeuwig schuldbesef tegenover de Joodse gemeenschap. Tegelijk liggen die oorlogsjaren voor de gemiddelde Duitser steeds verder achter de rug. Daardoor is de extra barrière er minder.

Vooral vorig jaar werd Duitsland een aantal keren opgeschrikt door anti-Joods geweld, in de naoorlogse tijd zelden gezien. In de lente van vorig jaar werd in Prenzlauer Berg, in Berlijn, een jongeman aangevallen met een riem door een Syrische vluchteling, omdat hij een keppeltje droeg en er dus Joods uitzag. Er waren de voorbije jaren ook verschillende betogingen waarbij al eens een Israëlische vlag verbrand werd. Ook in verschillende Duitse steden raden Joden elkaar aan niet te opvallend als Jood door de straten te lopen. Zeker in Berlijn, maar ook in steden in het Ruhrgebied zou het op verschillende plaatsen te gevaarlijk zijn.

Het voorbije jaar steeg het aantal antisemitische daden effectief met 10 procent. Nog opvallender: het aantal feiten waar geweld mee gepaard ging, steeg zelfs met 60 procent. Dat zegt de Duitse overheid. Hier zie je een duidelijke gelijkenis tussen Frankrijk en Duitsland. De meeste daders komen uit extreemrechtse hoek, al is ook extreemlinks vertegenwoordigd.

De politieke reacties waren er vorig jaar al. Kanselier Angela Merkel legde de verklaring voor de toename bij de massa vluchtelingen die naar Duitsland gekomen waren: "Een nieuwe vorm van antisemitisme door Arabische migranten”, noemde een overtuigde Merkel de daden zonder verpinken. Het was een naar Merkel-normen zeer forse uitspraak. Tegenspraak was er niet of nauwelijks.

Lees verder onder de foto.

Nederland: steeds meer in het verborgene

In Nederland lijkt het relatief rustig te zijn, al haalden de voetbalsupporters van ADO Den Haag enkele weken geleden de voorpagina's met hun hakenkruisen die ze op muren en verkeersborden in Amsterdam aanbrachten. Maar hier ging het in de eerste plaats om een dispuut tussen voetbalsupporters: rivaliteit tussen ADO Den Haag en Ajax Amsterdam, maar dan met een erg ranzig kantje. Het Joods Wereldcongres (de internationale federatie van Joodse gemeenschappen en organisaties) kon er niet mee lachen en hoopt dat ADO duidelijk actie onderneemt tegen supporters die zoiets doen. "We waarderen ten zeerste dat de club onmiddellijk dit gedrag veroordeelt", klonk het.

Los daarvan zie je ook bij onze noorderburen dezelfde fenomenen terugkomen als bij de zuider- en oosterburen. Volgens het "Centrum Informatie en Documentatie Israël" in Den Haag neemt ook in Nederland het antisemitisme toe. Officiële cijfers zijn er nog niet, maar het centrum spreekt van een toename met zeker 20 procent het voorbije jaar. Een eenduidige verklaring wordt ook hier niet gevonden.

Enerzijds merkt het centrum dat het conflict tussen Israël en de Palestijnen ook in Nederland de gemoederen kan doen oplaaien (zo was er het vurige voorjaar, met de vrijdagse betogingen aan de grens tussen Gaza en Israël en de verhuis van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem), hoewel de impact daarvan in 2018 redelijk beperkt moet zijn geweest.

Maar ook de komst van vluchtelingen en asielzoekers uit Israël-vijandige landen speelt mee, aldus het centrum. En ook in Nederland zijn er steeds meer Joden die niet meer openlijk voor hun geloof uitkomen, uit schrik voor geweld, wist het centrum nog te vertellen. 

En nu zijn ook de cijfers uit ons land bekend: het aantal meldingen van antisemitisme verdubbelde vorig jaar. Maar nog interessanter dan de cijfers is hoe de politiek zal reageren. Krijgen Macron en Merkel navolging bij ons?

Bekijk het verslag van de vernieling van een monument in Straatsburg uit "Het Journaal" hier: 

Video player inladen...

Meest gelezen