Video player inladen ...

"Carnaval met een Joodse haakneus": wie wil choqueren, moet ook kunnen incasseren

De Joodse gemeenschap trekt aan de alarmbel naar aanleiding van een praalwagen uit de Aalsterse carnavalstoet waarop Joden met een haakneus en in traditioneel chassidische klederdracht worden afgebeeld. Volgens de gemeenschap zijn de karikaturale afbeeldingen een duidelijke verwijzing naar nazi-Duitsland. Dit soort van conflicten is normaal in een multiculturele samenleving, stelt communicatieconsultant David Van Turnhout: "Maar je lost het niet op door de vrije meningsuiting in te perken of schertsbeelden te verbieden. Wel door ervoor te zorgen dat mensen het juiste kader krijgen en met elkaar in dialoog kunnen blijven gaan".

opinie
David Van Turnhout
David Van Turnhout is communicatieconsultant en lid van de liberale denktank Liberales.

In Aalst gaat er geen carnaval voorbij zonder te schofferen. Feestvierders sparen er kosten noch moeite om de draak te steken met alles en iedereen. Maatschappelijk gevoelige onderwerpen, maar ook kwetsbare en gevoelige groepen komen er aan bod en daarbij wordt niemand gespaard.

Ook de Joodse gemeenschap niet. Die trok vandaag aan de alarmbel naar aanleiding van een praalwagen waarop Joden met een haakneus en in traditioneel chassidische klederdracht worden afgebeeld, met zakken geld. Een beeld dat door de eeuwen heen werd gebruikt op antisemitische prenten, op afbeeldingen en in films die dienden als anti-Joodse propaganda in aanloop naar de holocaust. 

De maatschappij worstelt met de zoektocht naar identiteit en vrijheid

Het is niet de eerste keer dat er heibel ontstaat over de manier waarop in ons land een bevolkingsgroep wordt afgebeeld. In 2017 klaagde Dalilla Hermans met succes de stereotiepe afbeelding van een Afrikaan aan. De scouts die het beeld gebruikten voor hun jaarlijkse oerwoudfuif veranderden daarna hun traditionele affiche. 

Het is volkomen terecht dat de Joodse gemeenschap verbolgen reageert op een eeuwenoud schertsbeeld dat anno 2019 nog steeds opduikt

Deze voorbeelden tonen aan dat onze maatschappij worstelt met de zoektocht naar identiteit enerzijds, en met haar vrijheid anderzijds. Hoe ver mag je gaan bij het bespotten van mensen en etnische minderheden? Wanneer is het nog plagen en wanneer wordt het pesten? Wanneer moet vrije meningsuiting kunnen en wanneer leidt ze tot haat? Mag je in een multiculturele samenleving nog lachen met elkaars eigenheid of kenmerken en leggen we ons niet te veel beperkingen op die schadelijk zijn voor onze vrijheid?

Het is volkomen terecht dat de Joodse gemeenschap verbolgen reageert op een eeuwenoud schertsbeeld dat anno 2019 nog steeds opduikt. De veelvuldige en systematische verspreiding ervan leidde tot haat, discriminatie en de vreselijkste misdaden die ooit tegen de mensheid zijn begaan. Maar de praalwagens doen niet alleen denken aan het verleden. Ze wijzen ons op een schrijnend gebrek aan historisch inzicht bij de carnavalvierders. In een context van groeiend antisemitisme, islamofobie en polarisering is dergelijke beeldvorming ronduit gevaarlijk.

In een context van groeiend antisemitisme, islamofobie en polarisering is dergelijke beeldvorming van Joden met een haakneus ronduit gevaarlijk

Inzetten op dialoog in plaats van het inperken van vrije meningsuiting

Vrije meningsuiting heeft twee kanten. Wie wil choqueren, moet ook kunnen incasseren. Elke gemeenschap heeft dan ook het recht om zich tegen elke vorm van belediging, discriminatie, haat of racisme te verzetten. Dat is geen beperking van onze vrijheid, maar net een bevestiging ervan. Conflicten zijn in een multiculturele samenleving onvermijdelijk. 

Maar dat los je niet op door de vrije meningsuiting in te perken of schertsbeelden te verbieden. Wel door ervoor te zorgen dat mensen het juiste kader krijgen en met elkaar in dialoog kunnen blijven gaan. De praalwagens meteen afdoen als antisemitisme is daarom eveneens een heel slecht idee. 

Elke gemeenschap heeft het recht zich tegen elke vorm van belediging, discriminatie, haat of racisme te verzetten. Dat is geen beperking van onze vrijheid, maar net een bevestiging ervan

Het zou goed zijn beide partijen met elkaar aan tafel te krijgen en het hen onderling te laten oplossen. Net zoals de scouts hebben geluisterd naar het standpunt van Dalilla Hermans en er iets positiefs mee hebben gedaan, kan ook hier de uitkomst heel waardevol zijn.

Hoe een maatschappij omgaat met etnische conflicten toont aan hoe beschaafd ze is. Laat ons niet toegeven aan de wereldwijde trend van polarisering. Laat ons elkaar de hand schudden, maar debacles zoals die met de hand van Aron Berger bij de verkiezingen van 2018 vermijden. Ook zulke gebeurtenissen brengen de Joodse gemeenschap enorm veel schade toe.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.