Video player inladen ...

Twee nieuwe patiënten hiv-vrij door beenmerg­transplantaties: "Maar gaan niet meteen meer mensen kunnen genezen"

Twee patiënten zijn hiv-vrij verklaard nadat ze een beenmergtransplantatie hebben ondergaan. Dat is bekendgemaakt bij een medisch congres over het virus dat aids kan veroorzaken. Eerder was het nog maar één keer gelukt om iemand van hiv te genezen. De succesvolle behandeling kan slechts toegepast worden in héél uitzonderlijke gevallen, zegt hiv-specialist Linos Vandekerckhove.

Twaalf jaar nadat de eerste patiënt ooit genezen werd verklaard, zijn er weer twee patiënten verlost van het virus. Eén van de twee nieuwe patiënten, die omschreven wordt als “de Londense patiënt”, kreeg drie jaar geleden stamcellen van een donor die resistent is aan hiv. Ook bij een behandeling van een nieuwe patiënt in Düsseldorf is gebleken dat een beenmergtransplantatie dé remedie kan zijn.

De “Londense patiënt” kreeg in 2003 te horen dat hij besmet was met hiv. Alsof dat nog niet genoeg was, werd in 2012 de ziekte van Hodgkin, oftewel lymfeklierkanker, bij hem vastgesteld. De “Berlijnse patiënt” de allereerste man ooit die twaalf jaar geleden van hiv genas, had naast hiv ook kanker.

Laatste kans

In 2016, toen de “Londense patiënt” erg ziek was, gingen de dokters op zoek naar een stamceldonor om de kanker te behandelen. “Dit was echt zijn laatste kans om te overleven”, zegt Ravindra Gupta, de professor en hiv-bioloog die de “Londense patiënt” behandelde.

De donor die gevonden werd, had ook een genetische mutatie waardoor hij minder vatbaar is voor hiv. De transplantatie van het beenmerg verliep vrij vlot. De patiënt had alleen last van een zogenoemde graft-versus-hostreactie, waarbij de getransplanteerde cellen het weefsel van de “gastheer” aanvallen.

Dit was echt zijn laatste kans om te overleven.

Professor Ravindra Gupta

Drie jaar na de beenmergtransplantatie van de stamcellen, blijkt dat de behandeling succesvol is geweest en zelfs twee vliegen in één klap heeft geslagen: de “Londense patiënt” is van zijn kanker genezen én er is geen spoor van hiv meer in zijn bloed.

De "Londense patiënt" is “functioneel genezen” verklaard, maar nog “in remissie”, zoals dat heet. Professor Gupta waarschuwt in The Guardian dat “het nog te vroeg is om te zeggen dat hij genezen is”.

Geen wondermiddel

De “genezing” is een mijlpaal in de medische geschiedenis. Tegelijk is deze behandeling geen oplossing voor de meeste van de 37 miljoen mensen die hiv hebben, legt UGent-professor Linos Vandekerckhove uit. De hiv-specialist is in Seattle waar zijn Britse collega's hun bevindingen over de "Londense patiënt" wereldkundig zullen maken.

"We gaan hierdoor niet meteen meer mensen kunnen genezen", zegt Vandekerckhove aan VRT NWS.  Iemand die tegelijk aids en kanker heeft én waarvoor een geschikte beenmergdonor gevonden wordt, is namelijk héél uitzonderlijk. "

De procedure van een beenmergtransplantatie heeft 50 procent kans op een overlijden.

Professor Linos Vandekerckhove (UGent)

Een beenmergtransplantatie is namelijk een heel dure, ingewikkelde en vooral riskante ingreep. "De procedure heeft 50 procent kans op een overlijden", waarschuwt Vandekerckhove.

Bovendien is de kans om een donor te vinden die hetzelfde bloedtype heeft als de patiënt én hiv-resistent is, bijzonder klein. "Zo'n donor vinden is eigenlijk hetzelfde als twee keer de loterij winnen", zegt professor Vandekerckhove.

Deze behandeling heeft dus ook een toegevoegde waarde voor patiënten die geen beenmergtransplantatie krijgen.

Professor Linos Vandekerckhove (UGent)

Dat de behandeling met een beenmergtransplantatie weinig toepasbaar is, wil niet zeggen dat andere hiv-patiënten er niet bij gebaat zijn, merkt professor Vandekerckhove nog op.

"Deze behandeling geeft ons ook nieuwe inzichten die ertoe leiden dat er op een andere manier gekeken wordt naar het genezingsproces van hiv. Door de eerste succesvolle genezing, in 2006, hebben we er beter zicht op gekregen hoe en waar het virus zich verbergt. Deze behandeling heeft dus ook  toegevoegde waarde voor patiënten die geen beenmergtransplantatie krijgen."

Bekijk hier de uitleg van professor Linos Vandekerckhove:

Video player inladen ...

De “Londense patiënt”, van wie de casus vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Nature wordt gepubliceerd en op een congres in Seattle wordt gepresenteerd, heeft aan zijn dokters gevraagd om zijn naam, leeftijd en nationaliteit niet bekend te maken. De “Berlijnse patiënt” is wel bekend; dat is de Amerikaan Timothy Brown, die destijds in Duitsland behandeld werd.

Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen ...