Video player inladen ...

In gesprek met een hulpverlener uit Jemen: "De burger voelt zich in de steek gelaten"

Deze maand is het exact vier jaar geleden dat de oorlog in Jemen begon. Op 26 maart 2015 kondigde Saudi-Arabië een militaire operatie aan tegen de Houthi's, een gewapende groepering die gesteund wordt door Iran. De Saudi's eisen de terugkeer van president Hadi en zijn regering, die internationaal erkend is. De VN bemiddelt al maanden, op zoek naar een oplossing, zonder succes. VRT NWS sprak in Brussel met Dalia Qasim, een vrouwenrechtenactiviste en hulpverlener uit de havenstad Hodeida.  

Dalia en haar ploeg op het terrein in Jemen

“Hodeida was altijd al een arme provincie”, vertelt Dalia. “De mensen leven er van dag tot dag. De inwoners zijn vissers, boeren, ambtenaren of fabrieksarbeiders. Met de oorlog is de toestand alleen maar verslechterd. Veel mensen verloren hun job. Vissers kunnen niet meer de zee op. De boeren kunnen de kosten van de landbouw niet meer aan. Veel ambtenaren worden niet meer betaald. Arbeiders zijn ontslagen, omdat de fabriek waarin ze werkten gebombardeerd werd of zich in een gevechtszone bevond”, aldus de hulpverleenster. 

Met haar organisatie “Hodeidah Girls Foundation” wou Dalia aanvankelijk focussen op de ontwikkeling van de vrouw en de bescherming van kinderen in de maatschappij. Maar sinds de oorlog is het werk verschoven naar de binnenlandse vluchtelingen. “We bieden psychologische en juridische hulp aan de vluchtelingen, maar we leveren ook noodhulp”, aldus Dalia. “De psychologische en sociale hulp is erg nodig. Tijdens de oorlog zien we bijvoorbeeld mensen die aan urineverlies lijden of serieuze psychologische problemen hebben. Dat kan een gevolg zijn van de bombardementen of de verslechtering van de economische toestand.”

Op het terrein ziet de hulpverleenster dagelijks nieuwe ziektes bij de slachtoffers opduiken. “Kinderen sterven omdat de ouders de medicijnen niet meer kunnen betalen. Hetzelfde geldt voor eten. Als er geen voedselpakketten van hulporganisaties komen, kunnen de mensen niet aan eten geraken. Het is erg aangrijpend om een hele stad geleidelijk in elkaar te zien storten en dat we hier niets aan kunnen doen”. 

(Lees verder onder de foto)

Voedselpakketten uitdelen

“Hulpverlening niet evident”

Met weinige middelen proberen Dalia en andere lokale activisten mensen in getroffen gebieden te helpen, maar vaak is dat niet evident. “Een scène die ik niet kan vergeten, vond plaats tijdens een uittocht van inwoners uit een stad getroffen door hevige bombardementen. De mensen moesten honderden kilometers te voet afleggen, weg van de bombardementen. Ze hadden geen geld om transport naar veilige plaatsen te betalen. We brachten bussen om hen te vervoeren, maar het lukte ons niet om tot bij de zieken, gehandicapten en ouderen in de stad te raken. Ze zaten nog vast. Dat was erg pijnlijk.”

De verhalen van de vluchtelingen zelf zijn vaak schrijnend. Zo vertelt Dalia over een vluchteling uit de stad Harad, die alles verloren had. “De man was welgesteld. Op een dag werden zijn huis en de winkel gebombardeerd terwijl hij op pad was met zijn vrouw. Stel je voor: hij was zijn kinderen en zijn huis kwijt. Hij vluchtte van Harad naar Hodeida, waar hij niemand kent en geen inkomen meer heeft. Hij installeerde zich op een terrein en had een stuk stof opgehangen als gordijn om zo wat privacy te hebben."

(Lees verder onder de video)

Video player inladen ...

Dalia dringt aan op duurzame ondersteuning als het om de vluchtelingen in Jemen gaat: “We hebben onlangs met de steun van UNICEF drinkwater geleverd aan vluchtelingen die in scholen verblijven. Toch hebben we het gevoel dat we niet genoeg doen, want de crisis is na zo'n hulplevering lang niet voorbij. Veel vluchtelingen kunnen zich beter redden met duurzame sociale projecten en jobs. Het is veel beter een vrouw aan een job met een klein inkomen te helpen dan haar te laten wachten op het volgende voedselpakket.”

Moeilijke reis naar Europa

Door het conflict zijn de meeste wegen in Jemen afgesloten. De regio’s worden gecontroleerd door de strijdende partijen. “We moeten sommige wegen vermijden uit veiligheids­overwegingen”, vertelt Dalia. “We riskeren hierdoor soms ons leven. Daarom gebruiken we alternatieve wegen die veiliger zijn, maar die zijn veel langer.”

“Om in België te raken hebben we een moeilijke weg afgelegd”, legt ze uit. “Eerst van Hodeida naar Sanaa. We deden er drie over om tot bij het eerste dorp te geraken. Normaal is dat maar een halfuurtje met de auto. Daarna reisden we met de auto van Sanaa helemaal naar Aden in het zuiden (meer dan 600 km). Vanuit Aden vlogen we naar Amman. In Amman moesten we enkele dagen wachten op een visum voor Europa.”

Beperkte rol voor de vrouw

Bij het overleg bij de Europese Commissie in Brussel spraken Dalia en haar collega’s onder meer over de rol van de vrouw in Jemen. “De vrouw in Jemen is erg actief op het terrein”, legt ze uit. “Toch is het een probleem in Jemen dat de rol van de vrouw beperkt blijft tot de sociale sector. Het beleid of het staatsleiderschap blijft in de handen van de man”, benadrukt de activiste. 

Volgens Dalia is er een grote nood aan een vrouwelijke stem en die is enkel door de vrouw zelf te vertegenwoordigen. De vrouw draagt volgens haar alle verantwoordelijkheid binnen het gezin wanneer de man naar de oorlog trekt. “Vele vrouwen in Jemen zijn intussen weduwen en dus per definitie het enige gezinshoofd. Alleen al in de wijk Duraihimi in Hodeida zijn er 20 jonge weduwen die een gezin op hun eentje moeten onderhouden."

(Lees verder onder de foto)

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Wanhoop op straat

Alle onderhandelingen voor de heropening van de haven van Hodeida zijn tot nu toe mislukt. Afgelopen weekend is de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt in de stad geweest. Hunt is erg pessimistisch over de recente diplomatieke gesprekken. “Als er geen verandering komt, zou het staakt-het-vuren in elkaar storten. "

Ook Dalia ziet geen duidelijk teken van vrede in haar regio. “De burger voelt zich in de steek gelaten”, benadrukt ze. “De burger krijgt steeds te horen dat de oorlog gaat stoppen, dat de toestand zal verbeteren, maar op het terrein is er geen verandering. De oorlog is intussen vier jaar aan de gang en de toestand gaat alleen maar achteruit, zonder eerlijke politieke stappen om de oorlog te doen stoppen.”

Video player inladen ...