Video player inladen ...

Gelijke rechten of een bos bloemen: waarvoor staat Vrouwendag in andere culturen?

Over de hele wereld wordt vandaag Internationale Vrouwendag gevierd. Daar wringt al meteen het schoentje: wij associëren 8 maart niet meteen met feestelijkheden. Vrouwendag is bij ons, net als in vele westerse landen, een dag waarop de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wordt aangeklaagd. Maar dat is niet overal zo. In Rusland en China is Internationale Vrouwendag het feest van de vrouw en de vrouwelijkheid. En van de genderstereotypen.

"Deze lentedag is altijd gevuld met bloemen en cadeaus, verlicht door de vreugde van onze vrouwen, het licht van jullie glimlach." Zo opent de Russische president Vladimir Poetin zijn jaarlijkse toespraak ter ere van Internationale Vrouwendag. Anders dan bij ons berichten de media in Rusland niet over loonkloven, glazen plafonds en huiselijk geweld: vandaag worden vrouwen - letterlijk - in de bloemetjes gezet.

Net als in veel andere post-Sovjetlanden, is Vrouwendag in Rusland een moment om de vrouwelijkheid, of toch de stereotiepe versie daarvan, te vieren. Mannen worden aangespoord om bloemen, chocolaatjes of juwelen te kopen voor hun vrouw, moeder, of collega. Het heeft iets weg van de manier waarop wij valentijn vieren.

Contrast met het Westen

Het contrast met westerse landen kan bijna niet groter zijn: in verschillende landen in Europa en in de VS worden vandaag talloze acties georganiseerd, marsen, debatten, noem maar op, om aandacht te eisen voor problemen waar vrouwen mee te kampen hebben: ongelijk behandeld worden op het werk, seksueel misbruik en huiselijk geweld. Er zijn wel vergelijkbare acties, maar die worden niet zo breed gedragen en krijgen geen aandacht van de staatsmedia.

In Jekaterinenburg poseerden militairen bij wijze van eerbetoon aan alle vrouwen voor een opmerkelijke fotoshoot. De zwaarbewapende soldaten worden omringd door dromerige ballerina's. "De sterkte van de man is de zachtheid en liefde van een vrouw!", is het bijschrift bij de foto's.

Russian Defense Ministry Press Service

Ook op de Krim, het schiereiland dat bijna vijf jaar geleden door Rusland werd geannexeerd, zijn militairen ingezet om vrouwen te feliciteren. Vijf jaar geleden annexeerde Rusland het schiereiland met hulp van troepen zonder insigne. De soldaten werden bij ons "groene mannetjes" genoemd. Vandaag deelde het "beleefde regiment", zoals de troepen in Rusland heten, bloemen uit op straat.

De manier waarop in Rusland Vrouwendag wordt gevierd, is in lijn met de traditionele familiewaarden die Poetin predikt. In zijn speech heeft hij het ook over wat een geluk het is voor vrouwen om moeder te kunnen zijn en kinderen op te voeden. "Wij mannen," besluit Poetin, "zullen alles doen opdat jullie op onze sterke schouders kunnen leunen."

Niet alle acties liepen echter even goed af. In Sint-Petersburg wilde een groep jonge mannen feministen feliciteren met Vrouwendag. Ze drongen een werkruimte, die verboden is voor mannen, binnen met bloemen en zongen in koor "Gefeliciteerd, gefeliciteerd!". Ze werden echter niet zo hartig ontvangen. Een van de mannen kreeg zelfs pepperspray in het gezicht gespoten.

Ook in China een andere insteek

Net als in Rusland heeft ook in China Vrouwendag een heel andere betekenis dan bij ons. De feestdag is in de laatste jaren sterk gecommercialiseerd, mannen worden aangespoord om cadeaus te kopen voor vrouwen. Sommige bedrijven geven hun vrouwelijke werknemers een halve dag vrij. 

Séagh Kehoe, die lesgeeft in Chinese moderne geschiedenis aan de Universiteit van Leicester, legt uit dat de Chinese overheid de dag ook aangrijpt om zichzelf op de borst te kloppen als promotor van vrouwenrechten. 

"Dat is ironisch," zegt Kehoe, "als je kijkt naar de manier waarop feministen worden behandeld, de censuur van de #metoo-beweging, en andere handelingen die de plaats van de vrouw in de maatschappij ondermijnen."

Meisjesdag

De dag voor Internationale Vrouwendag, op 7 maart, wordt er in China ook Meisjesdag gevierd. Die variant op Vrouwendag is ontstaan onder studenten, en vooral populair bij het jonge publiek, omdat het Chinese woord voor Vrouwendag doet denken aan getrouwde vrouwen.

Op de banners staan vaak seksistische slogans, die voeden problematische praktijken die al bestaan aan universiteitscampussen en patriarchale ideeën in de maatschappij

Séagh Kehoe, docent aan University of Leicester

Meisjesdag komt ook geregeld in opspraak in feministische kringen, volgens Kehoe, omdat mannelijke studenten bij wijze van felicitatie banners met seksistische slogans ophangen.

Volgens dr. Chenchen Zhang, verbonden aan de Université Libre de Bruxelles, zijn zulke banners soms zelfs zo grof dat ze gezien worden als seksuele intimidatie. 

Vrouwen aan de top?

In de Chinese politiek zijn vrouwen ondervertegenwoordigd. Volgens Kehoe, docent aan de University of Leicester, zijn minder dan een vierde van alle leden van de Communistische Partij van China vrouwen. Hoe hoger in de politieke rangen, hoe minder vrouwen er zijn.

De Chinese media gaan er wel prat op, dat bij de top van vrouwelijke miljardairs veel Chinese vrouwen zijn. "Maar wat betekent dat voor de gemiddelde vrouw? Het verandert niks aan de structuren die de ongelijkheid creëren," aldus Kehoe.

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen ...