De Queen geeft een feestje: proosten op Charles 50 jaar "prins van Wales", maar wat schuilt er achter die titel?

Deze week heeft een deel van de Britse koninklijke familie zich verzameld op Buckingham Palace voor een receptie ter ere van kroonprins Charles. Koningin Elizabeth II organiseerde het feestje omdat haar oudste zoon 50 jaar geleden ingehuldigd werd als de "prins van Wales". Dat gebeurde in de zomer van 1969 met een best controversiële kroning (met een kroon mét pingpongbal). Intussen is Charles zelfs de langst dienende prins van Wales. Wat houdt de titel eigenlijk in? Waar komt die vandaan? En wat is het verhaal van de "prinses(sen) van Wales", een titel die de Queen nooit kreeg? 

De Britse koningin Elizabeth II heeft dinsdag een feestje gegeven voor haar oudste zoon Charles (70).  De familie verzamelde zich op Buckingham Palace om te vieren dat Charles 50 jaar geleden ingehuldigd werd als prins van Wales. Naast de Queen waren Charles' echtgenote Camilla, zijn zonen William en Harry en hun vrouwen Kate en Meghan aanwezig.

(bekijk de video hieronder)

Ook de zogenoemde "princess royal", prinses Anne, was ondanks haar drukke agenda present. Zij vloog snel met de helikopter naar Londen over, want ze had die dag twee werkbezoeken, twee audiënties en nog een receptie met haar man, vice-admiraal Timothy Laurence. Anne is de enige zus van Charles en is volgens de berekeningen van de Britse pers zelfs de hardstwerkende Britse royal met meer dan 500 activiteiten per jaar. 

Prins Harry met zijn vrouw Meghan en tante, prinses Anne.

Prins Philip, de vader van Charles, ontbrak. Hij is 97 jaar, met pensioen en verschijnt amper nog in het openbaar. Toch doet hij wel een inspanning voor familie-aangelegenheden, zoals het huwelijk van kleinzoon Harry en kleindochter Eugenie vorig jaar. Maar Philip wacht tegenwoordig de dag zelf af om te beslissen of hij zich fit genoeg acht om ergens naartoe te gaan.

Ook geen spoor te bespeuren van Charles' broers de prinsen Andrew en Edward, en dat leidt tot speculaties. Kregen ze geen uitnodiging of hadden ze andere bindende verplichtingen? Een mogelijke verklaring zou zijn dat beide broers 50 jaar geleden ook niet aanwezig waren bij de inhuldiging van Charles tot prins van Wales, Anne was er toen wél. Charles en Anne schelen in leeftijd maar twee jaar, met de twee anderen is er een kloof van meer dan tien jaar. Andrew en Edward waren in 1969 gewoon te klein/jong om de plechtige ceremonie bij te wonen.

Onder de gasten op de receptie op Buckingham Palace waren heel wat vertegenwoordigers van de liefdadigheidsinstellingen die Charles ondersteunt, maar evengoed premier Theresa May die in hectische brexit-tijden een gaatje vond, en de aartsbisschop van Canterbury Justin Welby.

Hij sprak woorden van lof over de prins van Wales. "Als je tweede in lijn bent (na de koningin, red.) gebeurt een land "dienen" niet automatisch. Onze menselijke natuur wil - en geniet van - ontspanning. Dienen vereist discipline en waarden, een morele drang die dienstbaarheid als deugd ziet", zei Welby in een toespraak. De aartsbisschop wees erop dat "nog nooit in de geschiedenis iemand zo toegewijd is geweest". De Queen hield het tijdens de receptie dan weer op "grappig, 50 jaar is zo snel voorbij" als gevatte reactie.

Wat gebeurde er precies 50 jaar geleden?

Charles kreeg de titel van "prins van Wales", een titel uitsluitend voorbehouden aan een Britse troonopvolger, op 26 juli 1958 toen hij een jongetje van 9 was. De titel is niet erfelijk. Hij moet telkens op papier worden toegekend door de heersende monarch, en dat op een datum naar keuze. Charles droeg voordien al de titel van "hertog van Cornwall", die hij op 6 februari 1952 automatisch kreeg, toen zijn grootvader George VI stierf en zijn moeder Elizabeth koningin werd.

De inhuldiging als prins van Wales gebeurde elf jaar ná de toekenning van de titel - op 9 juli 1969 - in Caernarfon Castle, in uiteraard... het noorden van Wales. In aanloop naar de ceremonie had de 20-jarige Charles Welsh (de taal) en de geschiedenis van de natie, die samen met Engeland, Schotland en Noord-Ierland het Verenigd Koninkrijk vormt, bestudeerd.

Charles nam zijn nieuwe rol ter harte: "Het is voor mij een manier om mijn leven geheel, of gedeeltelijk, te wijden aan Wales." Tijdens de ceremonie, die gevolgd werd door duizenden ter plekke en op televisie, moest Charles knielen voor de koningin die hem een kroon opzette en een hermelijnen mantel omdeed. Hij legde vervolgens de eed af met een scepter in zijn hand.  "I, Charles, Prince of Wales, do become your liege man of life and limb and of earthly worship and faith and truth I will bear unto thee to live and die against all manner of folks", weerklonk het.

(scroll voort onder de foto's)

2019 Getty Images

Op bovenstaande foto herkent u een jonge prins Philip (links) die neerzit en toekijkt op moeder en zoon. Rechts bovenaan zitten op de eerste rij: prinses Anne (in een blauw ensemble), de Queen Mum (in het groengeel) en prinses Margaret (de jongere zus van de Queen in het roze) met haar echtgenoot, Lord Snowdon. Snowdon, een getalenteerd fotograaf en filmmaker, hielp ook bij de organisatie van de ceremonie en gaf het geheel een moderne toets met respect voor aloude tradities. (lees voort onder de video)

Bekijk hieronder hoe Charles in 1969 ingehuldigd werd als prins van Wales:

Video player inladen ...

Niet bepaald een vlekkeloze start

Aan de titel van prins van Wales is geen bezit of inkomen verbonden, maar Charles vertegenwoordigt (in zekere zin) wel Wales. Hij is een van de uithangborden. Volgens de ene heeft de titel louter een symbolische waarde, terwijl iemand anders het eerder durft omschrijven als "van vitaal belang". Charles' inhuldiging eind jaren 60 was dan ook controversieel. "Zijn aanstelling werd gezien als het symbool van de onderdrukking en de verovering van Wales", legt historicus Martin Johnes van de Swansea Universiteit aan BBC News uit.  

De toekomstige koning heeft sindsdien de band proberen aan te halen met Wales. Charles is onder meer beschermheer van de lokale rugbyclub en het Nationale Orkest van Wales, en is kolonel van de Welsh Guards. In 2006 kocht hij er het landgoed Llwynywermod (zie foto onder), nabij Myddfai, dat als uitvalsbasis dient voor zijn jaarlijkse bezoeken aan de streek. Zijn hoofdresidentie blijft wel Clarence House in Londen. Charles omschreef het gemeenschapsgevoel van Wales in een interview in 2015 als "fantastisch, voor sommigen misschien ouderwets, maar voor mij tijdloos". 

2009 Getty Images

Vanwaar komt de titel oorspronkelijk?

"Prins van Wales" dook in de monarchie op rond 1301. Koning Edward I gaf de titel door aan zijn zoon, de toekomstige Edward II, toen hij Wales veroverde en David III, de oorspronkelijke prins van Wales die er ook geboren was, liet executeren in 1283. Charles is de 21e prins van Wales op rij en houdt sinds 2017 het record van de "langst dienende" prins van Wales. Op de teller van Charles prijkt nu bijna 61 jaar. De vorige recordhouder was kroonprins Edward VII die de titel meer dan 59 jaar droeg vooraleer hij tot koning gekroond werd. Edward VII was op 8 december 1841 net één maand oud toen hij prins van Wales werd. 

Grafisch werk: Robbe De Grave

Over (de) prinsessen van Wales

Koningin Elizabeth II heeft de titel van prins van Wales, in haar geval prinses van Wales, nooit gedragen omdat jongens voorrang kregen bij de erfopvolging. Haar vader Albert werd onverwachts koning George VI, omdat broer Edward VIII in 1936 de troon liet staan voor zijn Amerikaanse maîtresse Wallis Simpson

George VI had twee dochters, Elizabeth en Margaret. De oudste Elizabeth werd verondersteld de troonopvolgster te worden, bij gebrek aan mannelijke nakomelingen. Maar in theorie kon de koning met zijn 36-jarige eega Elizabeth Bowes-Lyon nog altijd een zoon op de wereld zetten. In de praktijk kwam er bij het koninklijke paar echter geen telg meer bij.

(archieffoto: een onbezorgde en nietsvermoedende prinses Elizabeth (10) met haar oom Edward nog vóór er sprake was van een koningscrisis - lees voort onder de foto)

1936 AP

In 2011 werden de regels voor erfopvolging in de Britse koninklijke familie aangepast. Het eerstgeboren kind komt voortaan op de troon te zitten, wat het geslacht ook mag zijn. Dat betekent dat er in de verre toekomst (voorlopig zijn eerst prins William en nadien prins George aan de beurt) ooit een "prinses van Wales" kan ingehuldigd worden.

De titel van prinses van Wales kan ook op een andere manier bekomen worden: de echtgenote van een prins van Wales neemt gewoon de hoogste titel van haar man over. Zo kennen de meesten onder ons nog altijd Lady Diana (Frances Spencer). Zij was de eerste vrouw van kroonprins Charles en werd bij haar huwelijk met hem in 1981 "de prinses van Wales". Na hun turbulente scheiding mocht Diana de titel behouden mits het lidwoordje "de" te laten vallen om moeilijkheden met een eventuele nieuwe partner van Charles te vermijden. Let op: in tegenstelling tot wat algemeen gedacht wordt, is Diana nooit officieel prinses geweest. Pers en publiek spraken en spreken nog altijd over prinses Diana, maar "prinses" is hier de titel van "prinses van Wales" afgekort (volgt u nog?). 

De tweede echtgenote van Charles, Camilla Parker-Bowles, wenste bij haar huwelijk in 2005 niét de Wales-titel te voeren, wellicht uit respect voor de populaire Diana en omdat het volk op dat moment nog niet warm liep voor haar. De Britten waren immers nooit de woorden vergeten van Diana: "In dit huwelijk zijn we met z'n drieën." De derde partij was Camilla, de eeuwige maîtresse. Daarom houdt Camilla het al jaren gemakkelijkheidshalve bij "hertogin van Cornwall".

(archieffoto: een zeldzaam kiekje van een piepjonge Diana en Camilla samen