Kevin Krajick/Earth Institute

Het regent meer op Groenland, ook in de winter, en dat doet het ijs nog sneller smelten

Groenland verliest steeds meer ijs door de opwarming van de aarde. Wetenschappers hebben nu ook vastgesteld dat het er meer regent dan vroeger - niet enkel in de zomer maar zelfs in de winter - en door die regen verdwijnt het ijs nog sneller. De Groenlandse ijskap is het grootste ijsreservoir op het noordelijk halfrond, en het tweede grootste ter wereld. 

De opwarming van de aarde is erg voelbaar op Groenland. Sinds 1990 is de gemiddelde oppervlaktetemperatuur aan de ijskap er gestegen met 1,8 graden Celsius in de zomer, en zelfs met 3 graden Celsius in de winter.  De gigantische ijskap is ongeveer 1,7 miljoen vierkante kilometer groot (of zowat 56 keer de oppervlakte van ons land) en 2 tot 3 kilometer dik. Ze zou volgens schattingen elk jaar 270 miljard ton ijs verliezen. 

Volgens een studie die deze week in het Europese interactieve wetenschappelijke tijdschrift The Cryosphere is verschenen, hebben we bepaalde dingen verkeerd ingeschat: waar we denken dat dit verlies vooral gebeurde door ijsbergen die in zee stortten, blijkt ook smeltwater een heel grote boosdoener, en een veel belangrijker factor dan eerst gedacht. Volgens de onderzoekers zou het momenteel verantwoordelijk zijn voor 70 procent van het verlies. En dat komt door het toenemende regenweer, zo blijkt. 

We waren verrast over het aandeel van de regenval in het smeltproces van de ijsmassa's

Kevin Krajick/Earth Institute

De onderzoekers hebben 33 jaar lang, tussen 1979 en 2012, data van gedetailleerde satellietwaarnemingen gecombineerd met die van 20 weerstations op de grond. Zo konden ze achterhalen dat het smeltproces veel vaker dan gedacht wordt getriggerd door regenval. "Dat was een verrassing voor ons," geeft Marilena Oltmanns toe. Zij is als hoofdauteur van de studie verbonden aan het Duitse GEOMAR-instituut voor oceaanonderzoek. 

In de betreffende periode verdubbelden de smeltvolumes die veroorzaakt werden door regenval. In de winterperiode was dat zelfs een drievoud. Nochtans bleef de hoeveelheid neerslag min of meer gelijk. Alleen: het ging veel vaker regenen op Groenland. De lijn tussen sneeuw- en regenval schuift steeds verder op. 

Regen kan aanvriezen, maar veroorzaakt ijs van een mindere kwaliteit, dat kwetsbaarder is 

Het hele proces van het wegsmelten is bijzonder ingewikkeld en kan niet zomaar snel worden berekend: regen die valt, vriest vaak ter plaatse aan, of toch voor een deel. Maar dat ziet er donkerder uit door stofdeeltjes en algen. Wanneer de zon dan schijnt, gaat dat soort ijs of bevroren ijswater sneller smelten, omdat het sneller de zonnewarmte absorbeert. 

Regenval komt in de zomer voor in grote delen van Groenland. In de winter blijft dit vooral beperkt tot lagere delen in het zuiden en zuidwesten. Hij wordt aangevoerd door vochtige, relatief zachte oceaanwinden uit het zuiden, een fenomeen dat wellicht frequenter zal worden door de klimaatverstoring.

Naargelang de opwarming zich doorzet, zal de regen ook 's winters steeds verder kunnen doordringen. Daardoor zal de aangroei van de ijs- en sneeuwmassa in de winter steeds kleiner worden, en de kwaliteit slechter. "Als het regent in de winter, wordt het ijs kwetsbaarder in de zomer", zegt Marco Tedesco van het Lamont-Doherty Earth Observatory aan de universiteit van Columbia. "We beginnen nu te begrijpen dat je naar alle seizoenen moet kijken." 

Als (op de lange termijn) de volledige ijskap op Groenland zou smelten, zou het zeeniveau met verschillende meters kunnen stijgen.

Kevin Krajick/Earth Institute