fotografie peter Hilz (C)

Fijn stof in de lucht kost twee jaar van een mensenleven, maar wie rookt leeft gemiddeld tien jaar minder lang

Het is nog maar eens aangetoond dat fijn stof in de lucht erg schadelijk is. Volgens een studie die vandaag verschijnt in het gereputeerde tijdschrift European Heart Journal sterven er in Europa elk jaar 400.000 mensen door de luchtvervuiling,  twee keer zoveel als men tot nu had geschat. Maar wie rookt, zet zijn leven en dat van anderen meer op het spel, zeggen experts.

Het team van de Nederlandse klimaatwetenschapper Jos Lelieveld en zes Duitse onderzoekers heeft eigen berekeningen over de risico's van blootstelling aan fijn stof en het gezondheidsrapport Global Burden of Disease uit 2015 opnieuw geanalyseerd, ze hebben daarbij een betere modellering gebruikt en er ook meer studies bij betrokken. 

Op die manier komen ze tot nieuwe schattingen over het sterfterisico door fijn stof in de lucht. Wereldwijd zou fijn stof verantwoordelijk zijn voor 8,8 miljoen doden per jaar, dat is twee keer zoveel als wat men vroeger aannam. Ook in Europa levert de nieuwe berekeningsmethode een verdubbeling op - 400.000 vroegtijdige sterftes per jaar, waarvan tot tachtig procent hartaanvallen en beroertes. Een Europeaan leeft gemiddeld ruim twee jaar minder lang als gevolg van de luchtvervuiling. 

Een Europeaan leeft ruim twee jaar minder lang als gevolg van de luchtvervuiling

Roken kost tien jaar van je leven

Fijn stof wordt uitgestoten door het verkeer, de landbouw of de industrie, maar ook in tabaksrook zit fijn stof. En de impact daarvan op de gezondheid is groter, althans voor de roker zelf, zegt professor Benoit Nemery, toxicoloog en arbeidsgeneesheer aan de KU Leuven.

"In Europa loopt een roker een veel groter risico om vroegtijdig dood te gaan dan iemand die aan fijn stof is blootgesteld. Wie rookt en dat blijft doen, boet gemiddeld tien jaar van zijn leven in."

Een verstokte roker sterft gemiddeld tien jaar eerder

Ziek door tabaksrook

"We moeten niet alleen kijken naar de vroegtijdige sterftes", zegt Benoit Nemery. "Hoeveel kinderen kunnen er bijvoorbeeld niet naar school omdat ze ziek worden van de tabaksrook die hun ouders thuis verspreiden. Binnenshuis roken leidt tot veel hogere concentraties fijn stof dan die in een drukke straat.

Het hangt er natuurlijk onder meer vanaf hoe groot de ruimte is en hoe lang de blootstelling duurt, maar doorgaans veroorzaakt het opsteken van een sigaret een niveau van fijn stof dat veel hoger is dan in pakweg de Wetstraat. Voor de kinderen komt de tabaksrook uiteraard bovenop de verontreiniging buiten."

Professor dr. Tim Nawrot van de UHasselt is dezelfde mening toegedaan. "De levensduurverkorting voor rokers tegenover niet-rokers is gemiddeld tien jaar. De impact van luchtverontreiniging door fijn stof is veel kleiner op de levensduur. Logischerwijze zal, wanneer er minder en minder gerookt wordt, de impact van luchtvervuiling op de totale volksgezondheid meer doorwegen, maar voor de individuele roker is het risico vele malen groter."

Wat is belangrijker - de strijd tegen tabak of voor schone lucht?

Tabaksrook mag dan wel meer uitgesproken schade toebrengen, we moeten blijven streven naar een betere luchtkwaliteit, vindt dr. Nemery. "Sommigen, ook dokters, zeggen weleens dat we beter inzetten op campagnes om de mensen te doen stoppen met roken in plaats van te ijveren voor minder fijn stof in de lucht, maar dat is verkeerd.

De twee zijn belangrijk, zowel stoppen met roken als vechten tegen de luchtverontreiniging. Roken is tenslotte een persoonlijke beslissing, terwijl verontreinigde lucht door iedereen wordt ingeademd. Bovendien komen maatregelen tegen luchtverontreiniging door de verbranding van fossiele brandstoffen ook ten goede aan de strijd tegen de uitstoot van CO2 en de opwarming van ons klimaat."