AFP or licensors

Waarom ik wél wil betalen voor Facebook

Facebook gaat in de toekomst meer inzetten op privacy. Onlangs kondigde topman Mark Zuckerberg in een blogpost aan dat de berichten die worden verstuurd via de sociaalnetwerksite worden versleuteld en dat ze ook na een tijdje verdwijnen. Maar informaticastudent Thibault Fouquaert vindt dat een schijnmanoeuvre. Facebook is gratis en heeft onze persoonlijke data nodig om geld te verdienen, dat is onhoudbaar: "Ik wil betalen voor Facebook, Zuckerberg, maar met euro’s in plaats van data en privacy".

opinie
Thibault Fouquaert
Thibault Fouquaert is student Communicatiewetenschappen Nieuwe Media en Maatschappij aan de UGent en Informatica aan de HoGent.

Privacy is een fundamenteel mensenrecht, maar dat lijken we in de hedendaagse gedigitaliseerde samenleving soms even te vergeten. Met de komst van de Amerikaanse technologiereuzen GAFA (Google, Amazon, Facebook & Apple) zien veel gebruikers van deze platformen er geen graten in wanneer hun recht op privacy de Amerikaanse ideologie van "recht op controle" begint aan te nemen.

Het gratis gebruiken van een miljarden gebruikers-platform is een utopie

Zolang het maar gratis is, want dat lijkt vandaag toch de minimumgrens om een sociaal mediaplatform te gebruiken. De privacyschandalen zoals die van Cambridge Analytica, met alle media-aandacht, doen ons uiteindelijk toch even herademen en kritisch nadenken. Ik kan vast niet de enige zijn die zich nu en dan afvraagt in welke mate we eigenlijk controle hebben over onze privacy met allerlei instellingen, wanneer deze toch ingebed zitten in een economisch systeem zoals Facebook. Want ook Facebook moet geld verdienen.

We moeten allemaal inzien dat het "gratis" gebruiken van een miljarden gebruikers-platform eigenlijk niet werkt, dat het een utopie is. Meer zelfs, "gratis" bestaat niet. Voor Facebook zijn het niet de adverteerders die betalen, maar in eerste instantie de gebruikers, wij, met onze digitale sporen en data. Een businessmodel in elkaar puzzelen waarbij gebruikers te verwend zijn om nog maar te overwegen zelf te betalen, is een lastige klus.

Ik kan vast niet de enige zijn die zich nu en dan afvraagt in welke mate we eigenlijk controle hebben over onze privacy met allerlei instellingen

Over de vraag vanwaar dat puzzelstukje zou kunnen komen, breken allicht veel managers bij Facebook hun hoofd. Maar tot nu toe blijven ze maar stukjes leggen die precies niet voor die puzzel gemaakt zijn. Advertenties blokkeren we massaal, doorspoelen van reclame is een evidentie, en ons surfgedrag zeggen we liever voor onszelf te houden.

In het verleden hebben we steeds – rechtstreeks of onrechtstreeks – betaald voor allerlei vormen van media, dus vanwaar de veronderstelling dat deze puzzel in het digitale tijdperk kan gelegd worden wanneer we enkele stukken uit het raam gooien?

We zullen het niet graag horen, maar als we willen geloven dat Zuckerberg écht het beste met ons voorheeft, zullen we moeten betalen

We zullen het niet graag horen, maar als we willen geloven dat Zuckerberg écht het beste met ons voorheeft, zullen we moeten betalen. Aan dat betalen hangt niet enkel ons recht op privacy vast, maar ook de economische welvaart van ieder land. Alle wegen leiden naar Rome, en Silicon Valley is nu het nieuwe Rome.

Voor elke verkoop die ontstaat door reclame op bijvoorbeeld Facebook of Instagram, worden plots ettelijke procenten van de welvaart doorgesluisd naar de technologiegigant in Silicon Valley. Veel van dit gespendeerde geld bleef voordien echter in de lokale economie. Voor elke dollar gespendeerd aan digitale marketing wereldwijd, is 61 cent daarvan voor slechts 2 bedrijven: Facebook en Google. De armen worden armer, de rijken worden rijker, macht stapelt op, en "we feed the beast".

Onlangs had ik aan Facebook gevraagd om me alle data te tonen die ze over mij beschikken. Geschokt maar niet verbaasd waren dit meer dan 1.000 pagina’s aan persoonlijke gegevens.

Die privacyschending en de schandalen rond Cambridge Analytica mogen dan wel een ver-van-ons-bedshow lijken, dat zijn ze niet. Onlangs had ik aan Facebook gevraagd om me alle data te tonen die ze over mij beschikken, wat een recht is van elke Europese burger sinds GDPR. Geschokt maar niet verbaasd waren dit meer dan 1.000 pagina’s aan persoonlijke gegevens. Voor het eerst voelde ik waartoe ik me verbond – en nog steeds verbind – bij het gebruik van gratis diensten en bij het vaak blindelings op "accepteren" klikken.

Niet enkel data waar ik controle over had zoals locatiegegevens, maar vooral de zogenoemde secundaire impliciet onthulde gegevens berekend op basis van je gedrag, gaande van mijn interesses zoals “Innovatie” tot “Greg Van Avermaet”, maakten me zorgen. Zeker wanneer het over intiemere gegevens ging zoals seksuele voorkeur en affiniteit met andere personen.

De gedachte alleen al dat deze informatie openbaar kon gemaakt worden of simpelweg kon doorverkocht worden, deed me sidderen

De gedachte alleen al dat deze informatie openbaar kon gemaakt worden of simpelweg kon doorverkocht worden, deed me sidderen. Laat staan dat iemand bij Facebook dit gelezen kon hebben alvorens me mijn eigen data op te sturen. Ik wil niet dat deze data gaat bepalen tot welke jobaanbiedingen ik bijvoorbeeld toegang heb op LinkedIn.

Facebook gaat een lastig jaar tegemoet. Volgens mij zijn wij, de gebruikers zelf, een cruciale factor om Zuckerberg te helpen overleven. Willen ze hun business model innoveren om te blijven bestaan, moeten ze hun dominante logica in vraag stellen. “Het is gratis (en dat blijft het ook).”, zou misschien beter verdwijnen van hun homepage, en plaats maken voor een slogan die ons het recht op privacy en een opt-in-model voor advertenties aanbiedt. Maar de kern van de zaak is dat wij, als gebruikers, ons bewust moeten worden van deze puzzel, en onze mindset over ‘gratis’ in combinatie met het digitale in vraag moeten stellen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.