Copright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Krijgt Algerije "oude wijn in nieuwe zakken" of toch een overgang naar een nieuwe toekomst?

In Algerije zijn opnieuw duizenden betogers op straat gekomen om politieke en economische hervormingen te eisen. Gisteren had de 82-jarige president Abdelaziz Bouteflika nochtans zijn kandidatuur voor een vijfde ambstermijn ingetrokken. De betogers vrezen dat het regime met een nieuw gezicht gewoon voort wil regeren.

President Bouteflika is dus  geen kandidaat meer om zichzelf op te volgen en de omstreden verkiezingen van 18 april worden uitgesteld tot een nationale conferentie beslissingen heeft genomen over verregaande politieke en economische hervormingen.

Dat lijkt op een overwinning voor de duizenden jongeren die al wekenlang op straat verandering eisen, maar die wantrouwen de uitgestoken hand van het regime. "Terecht", vindt Amel Boubekeur, een Algerijnse sociologe aan de "Ecole des hautes études en sciences sociales" (EHESS) in Parijs in een interview met de krant "Le Monde".

Het regime is dan wel in paniek en doet toegevingen, maar wil absoluut de controle over de overgangsperiode en daarna behouden, zegt ze. Zo is het een slechte start dat de nieuwe premier die vanaf vandaag de overgang moet begeleiden, Noureddine Bedoui is, tot gisteren minister van Binnenlandse Zaken en vertrouweling van Nasser Bouteflika, een van de jongere broers en adviseur van de president. Bedoui is dus een pion van het oude regime.

Er is nog altijd een samenhangend regime dat absoluut de controle over de overgangsperiode wil behouden

Amel Boubekeur, sociologe van het EHESS in Parijs in "Le Monde"

Boubekeur waarschuwt dat de "clans" achter het regime nog altijd coherent één lijn trekken, want die willen allen hun voorrechten en invloed behouden, hun corruptiezaken toedekken evenals de misdaden tegen de mensheid die begaan zijn in de burgeroorlog tegen de islamisten in de jaren 90. Redenen genoeg dus om de rangen gesloten te houden. Voor de demonstranten komt het er volgens haar dus op aan om de druk op het regime aan te houden. Ze vindt het wel hoopvol dat ook de werknemers van het grote staatsenergiebedrijf Sonatrach -een van de steunpilaren van het regime- nu ook staken uit solidariteit. Heel veel zal echter afhangen van de reactie van die andere sterke pilaar het bewind: die van de almachtige legertop.

Amel Boubekeur bezit een doctoraat Sociologie aan het EHESS in Parijs. Ze is gespecialiseerd in Noord-Afrika, de democratisering in de Arabische wereld en de relaties daarvan met het Westen. (Lees verder onder de foto).

Tijdens de Arabische Lente in 2011 werd gereageerd met de wapenstok en met subsidies. AP2011

De wedergeboortes van het regime

Het vervangen van leiders door nieuwe figuren van hetzelfde regime met schijnhervormingen, is inderdaad een specialiteit van het huis in Algerije. Al meteen na de onafhankelijkheid in 1962 greep de legerleiding (met onder meer huidig president Bouteflika) de macht om ze via de socialistische eenheidspartij Front de Libération Nationale (FLN) uit te oefenen.  

Bij elke uitbarsting van ontevredenheid reageert het regime met een mix van repressie en beperkte toegevingen

In 1988 kwamen ontevreden jongeren voor het eerst massaal op straat en sloeg het regime terug met honderden doden tot gevolg. Wel kwamen er toen schijntoegevingen. Zo werd een meerpartijensysteem toegelaten, maar toen de regeringspartij FLN onverwacht de verkiezingen verloor van het islamistische front FIS, annuleerde het leger de verkiezingen.

De islamisten ontketenden daarop een burgeroorlog met wreedheden en aanslagen aan beide kanten en 150.000 doden tot gevolg. Bij zijn aantreden in 1999 kon huidig president Bouteflika de in de woestijn teruggedrongen rebellen grotendeels neutraliseren met beloften en een amnestie.

Het vervangen van enkele topfiguren zonder echte hervormingen zal dit keer niet genoeg zijn voor "de straat"

Amel Boubekeur, sociologe van de sociale hogeschool EHESS in Parijs.

Bij elke uitbarsting van ontevredenheid sindsdien -zij het sociaal of etnisch met de Berbers in Kabylië-  reageert het regime in Algiers met een mix van repressie en dialoog, het herschikken van ministerposten en wat sociale concessies om de gemoederen te sussen.

Of het daar nu ook bij zal blijven, is de hamvraag. Sociologe Amel Boubekeur in Le Monde beantwoordt die zo: "Dit is slechts een begin en de overgang wordt een proces van lange adem. Het is nog te vroeg om te zien waar dat naartoe leidt, maar het vervangen van enkele topfiguren zonder hervorming van de instellingen zal deze keer niet genoeg zijn voor de mensen in de straat", waarschuwt ze.

De machtige legerleiding heeft een belangrijke stem in wat er nu gaat gebeuren. Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.