Video player inladen ...

Socialistisch ziekenfonds: "Zorg voor kankerpatiënten bij levenseinde kan beter"

Ruim één op de twee terminale kankerpatiënten ondergaat nog een röntgenonderzoek of scan in de maand voor ze overlijden. Dat blijkt uit een studie van het socialistisch ziekenfonds en de Vrije Universiteit Brussel (VUB) naar meer dan 3.000 patiënten. En één op de drie kankerpatiënten die palliatieve zorg krijgen, start daar ook pas mee in de twee weken voor ze sterven. Het socialistisch ziekenfonds vindt dat de zorg bij het levenseinde beter kan.

In de studie onderzoekt het socialistisch ziekenfonds samen met de VUB in hoeverre kankerpatiënten aan het eind van hun leven gepaste zorg krijgen. Met gepaste zorg worden onderzoeken, behandelingen en geneesmiddelen bedoeld, waarvan de voordelen voor de gezondheid en levenskwaliteit van de patiënt met een grote marge opwegen tegen de nadelen. Op basis van zijn facturatiegegevens selecteerde het ziekenfonds meer dan 3.000 patiënten die in 2016 aan kanker zijn overleden, en ergens in de twee jaar voor hun dood palliatieve zorg kregen.

Ongepaste zorg

55 procent van de onderzochte kankerpatiënten ondergaat nog  een röntgenonderzoek of scan in de maand voor ze overlijden. "Dat is opvallend veel", zegt dokter Bart Demyttenaere. "Het is begrijpelijk dat artsen zo lang mogelijk proberen om hun patiënten te behandelen en te helpen. Maar de vraag rijst of die zorg altijd gepast is, en of de voordelen van een onderzoek of behandeling niet ten koste gaan van de levenskwaliteit van de patiënt."

Kankerpatiënten die palliatieve zorg krijgen, starten daar vaak laat mee, in één op de drie gevallen pas in de twee weken voor ze overlijden.

Dokter Bart Demyttenaere, Socialistische Mutualiteiten

In de maand voor ze overlijden, wordt 53 procent van de geselecteerde kankerpatiënten trouwens nog opgenomen in het ziekenhuis :  "een hoog cijfer, vergeleken met Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk." En 33 procent komt in de laatste maand nog op de spoed terecht.

Van de kankerpatiënten die palliatieve zorg krijgen, begint 35 procent daar pas mee in de twee weken voor ze sterven. "Dat is erg laat", zegt Demyttenaere, "terwijl pallatieve zorg zo belangrijk is om ongeneeslijk zieken een comfortabel en waardig levenseinde te bieden."  

Gepaste zorg

Maar er is ook goed nieuws, als het gaat om de zorg bij het levenseinde. De onderzochte kankerpatiënten ondergaan in die laatste levensfase nog weinig operaties : amper 1 procent in de maand voor ze overlijden. Ze maken ook goed gebruik van sterke, morfine-achtige pijnstillers : 88 procent krijgt dergelijke pijnstillers toegediend in het half jaar voor ze sterven.

Wat verder opvalt, is dat 62 procent van de geselecteerde patiënten in de maand voor ze overlijden een stijgend aantal contacten heeft met de huisarts. Dat zijn er beduidend méér dan in 2010, en dat is een positieve trend. "In die laatste levensfase moet de huisarts de spilfiguur zijn, die erop toeziet dat de patiënt gepaste zorg krijgt", vindt dokter Bart Demyttenaere uit. "Hij of zij is immers het best vertrouwd met de patiënt en met de thuissituatie."

In de laatste levensfase moet de huisarts de spilfiguur zijn die erop toeziet dat de patiënt gepaste zorg krijgt, met zoveel mogelijk levenskwaliteit.

Dokter Bart Demyttenaere, Socialistische Mutualiteiten

Het socialistisch ziekenfonds stelt ook regionale verschillen vast in de zorg bij het levenseinde. Vlaanderen scoort over het algemeen iets beter dan Wallonië, maar vooral Brussel hinkt achterop. "In Brussel krijgen minder kankerpatiënten thuis palliatieve zorg, sterven ze ook minder thuis, en hebben ze minder contact met hun huisarts in de maand voor ze sterven."

Menswaardige zorg

Het socialistisch ziekenfonds roept op om méér te investeren in menswaardige zorg. Artsen moeten tijd krijgen om met patiënten vooraf te overleggen, bijvoorbeeld bij zware onderzoeken of ingrepen. En patiënten moeten goed geïnformeerd worden over de keuzes die ze daar zelf in kunnen maken.

Het ziekenfonds wil vooral sterker inzetten op palliatieve zorg. "Uit de studie blijkt dat patiënten vaak laat starten met palliatieve zorg", zegt Demyttenaere. "Om meer levenskwaliteit te bieden in de laatste fase, moeten we vroeger starten met palliatieve zorg, en moeten we die zorg ook beter uitbouwen, vooral in de thuisomgeving van de patiënt."

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen ...