Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Nazarbajev treedt na dertig jaar af als president van Kazachstan

Noersoeltan Nazarbajev, al bijna dertig jaar president van Kazachstan, heeft in een televisietoespraak aangekondigd dat hij aftreedt. Al verdwijnt hij allerminst van het politieke toneel.

"Ik heb beslist om afstand te doen van mijn mandaat als president", sprak Nazarbajev de bevolking live op televisie toe. Hij had het over een "moeilijke beslissing". Waarom hij opstapt, zei hij niet.

Nazarbajev was bijna dertig jaar president van het Centraal-Aziatische land. Hij kwam aan de macht in 1989, toen Kazachstan nog een deel van de Sovjet-Unie was. Nazarbajev was eerst partijleider van de Kazachse Communistische Partij en werd kort daarna verkozen tot president. Na de onafhankelijkheid in 1991 hield hij de macht stevig in handen.

Zijn beleid is erg omstreden. Kazachstan is een land rijk aan olie. Maar de machthebbers worden steeds meer geconfronteerd met sociale onrust. Hoewel Nazarbajev zijn land in stabiele wateren kon houden en etnisch geweld kon voorkomen, is er ook veel kritiek. Volgens mensenrechtenactivisten en andere critici heeft Nazarbajev zijn tegenstanders voortdurend onderdrukt. Ze verwijten hem ook zich op ondemocratische wijze aan de macht te hebben vastgeklampt, bijvoorbeeld via omstreden referenda.

Telkens won hij met een verpletterende meerderheid. Tijdens de meest recente verkiezingen, in 2015, kreeg Nazarbajev bijna 98 procent van de stemmen achter zich. Hij werd toen opnieuw verkozen voor een termijn van vijf jaar. Een jaar voor het einde ervan, neemt hij nu ontslag. De voorzitter van de Senaat neemt zijn functie voorlopig over tot er een nieuwe president is verkozen.

Vader van de Natie

Minder dan een maand geleden had Nazarbajev zelf nog de regering de laan uitgestuurd. Hij beloofde toen sociale maatregelen door te voeren, om het groeiende protest van de bevolking tegemoet te komen.

Het ontslag van Nazarbajev is een verrassing, al gingen er wel al geruchten dat hij zou aftreden als president, maar in een andere functie toch nog de macht in handen zou houden. 

Nazarbajev, die een heel goede werkrelatie heeft met de Russische president Vladimir Poetin (foto onder), kondigde zelf aan dat hij voorzitter blijft van de Veiligheidsraad en ook aan het hoofd blijft staan van de Nur Otan Partij, die het Kazachse parlement domineert.

Bovendien garandeert het statuut van "Vader van de Natie" hem juridische onschendbaarheid en een blijvende invloedrijke rol in de Kazachse politiek. "Ik zal jullie tot het einde van mijn dagen dienen", aldus Nazarbajev zelf.

Noersoeltan Nazarbajev (l) naast de Russische president Vladimir Poetin.