Politicoloog Andre Krouwel: "FVD lijkt zich buiten het politieke stelsel te zetten, besturen wordt moeilijk"

De grote winnaar van de provincieraadsverkiezingen in Nederland is de rechts-populistische partij Forum voor Democratie. Die partij wordt vanuit het niets wellicht de grootste partij in de Eerste Kamer, de Nederlandse senaat. De Nederlandse politicoloog Andre Krouwel legt uit waar die partij voor staat en hoe het politieke landschap er na deze verkiezingen uitziet in Nederland. 

Thierry Baudet, de kopman van Forum voor Democratie timmert al lang aan de weg, zegt Krouwel in "De ochtend" op Radio 1. "In België is hij niet zo bekend, maar in Nederland speelde hij een grote rol bij het referendum over het EU-verdrag met Oekraïne. Ook daarvoor had hij al een soort anti-Europese denktank. In 2016 is hij een partij begonnen. Forum voor Democratie haalde in 2017 twee zetels in de Tweede Kamer." Nu wordt zijn partij wellicht de grootste van Nederland. 

"Je kunt het wat vergelijken met 2002, toen de partij van Pim Fortuyn plots de tweede partij werd. Fortuyn werd echter negen dagen voor die verkiezingen vermoord", zegt Krouwel. "Er zijn wel gelijkenissen tussen Fortuyn en Baudet, maar die laatste is veel extremer. In zijn overwinningspeech haalde hij uit naar universiteiten, journalisten, kunstenaars, architecten, politici en bestuurders. Die deugen niet volgens Baudet, want die zijn de hele westerse cultuur aan het ondermijnen en kapotmaken. De toon is dus heel anders dan bij Geert Wilders en Pim Fortuyn, die meer focussen op immigratie, islam en de indringers in onze samenleving buitenhouden door de grenzen te sluiten." 

"Voor Baudet is er nog een andere vijand, een interne vijand, die samenheult met die immigranten, dat zijn u (journalist) en ik (politicoloog). Wij staan absoluut ook aan de verkeerde kant van die scheidslijn", zegt Krouwel.

Bij Baudet is het echt de totale verwerping van alles en iedereen, het hele establishment

De rechtse partij PVV van Geert Wilders verliest stemmen. "Ongeveer één derde van de winst van Thierry Baudet komt van mensen die vroeger op Geert Wilders stemden. Baudet slaat ook die anti-islam- en anti-immigratietoon aan. Maar anders dan Geert Wilders die daar stopt, gaat Baudet verder. Hij geeft kritiek op het politieke stelsel, op beroepsvergaderaars, die helemaal niets weten en niets begrijpen. Bij Baudet is het echt de totale verwerping van alles en iedereen, het hele establishment."

Volgens Krouwel zal Baudet heel veel moeite hebben om aan het bestuur deel te nemen of aan coalities. "Forum voor Democratie lijkt zich buiten het politieke stelsel te zetten en wil puur de woede en het ongenoegen van mensen formuleren. Die stap zetten naar besturen, lijkt me heel ingewikkeld te worden."

Nieuwe scheidslijn

De regeringspartijen in Nederland zijn afgestraft, met uitzondering van de ChristenUnie en ook links is verzwakt. Er is geen opdeling meer tussen traditioneel links en rechts, volgens Krouwel. 

"In Nederland is een nieuwe scheidslijn ontstaan. Ook GroenLinks heeft gigantisch gewonnen. Mensen die cosmopolitisch zijn, pro-Europees, voor open grenzen, optimistisch over de toekomst, komen tegenover de kiezers van Baudet te staan. Die willen liever terug naar vroeger, naar de oude samenleving. Ze zijn heel erg conservatief, anti-Europees en vinden milieumaatregelen diefstal. Die twee werelden komen tegenover elkaar te staan."

Nederland niet onbestuurbaar

Hoewel de regeringspartijen hun meerderheid in de Eerste Kamer verliezen, zal Nederland niet onbestuurbaar worden. "De regering die uit vier partijen bestaat, zal er één of twee partijen moeten bijhalen. Maar dat is geen probleem, want GroenLinks, PvdA en SGP zijn bestuurderspartijen. Die zullen de regering met de meeste wetgeving gewoon steunen. Dat doen ze nu ook al in de Eerste Kamer. De traditionele partijen halen gezamenlijk nog altijd ruim 80 procent van de stemmen."

"Het is wel heel pijnlijk als inderdaad zou blijken dat Forum voor Democratie de grootste partij is, want dan krijg je een andere dynamiek. Dan kan Rutte niet meer zeggen, "ik ben toch de grootste". Dat maakt voor zijn partij, de VVD, een groot verschil", besluit Krouwel.