FvD en GroenLinks winnen Nederlandse verkiezingen: klimaathysterie vs. klimaat­hoogdringend­heid

Thierry Baudet van Forum voor Democratie en Jesse Klaver van GroenLinks konden gisteren breed glunderend hun achterban toespreken. Hun partijen zijn de grote winnaars van de Nederlandse provincieverkiezingen, die ook bepalend zijn voor de Eerste Kamer, vergelijkbaar met onze Senaat. Dat de campagne zich volop ten tijde van klimaatmarsen, CO2-studies en wereldwijde aandacht voor de klimaatopwarming afspeelde, legde hen allebei geen windeieren.

Het Nederlandse politieke landschap is, meer dan in Vlaanderen, geografisch bepaald. Het is geen exacte wetenschap en uiteraard zijn er uitzonderingen, maar meer dan bij ons hebben de partijen een aantal "vijvers" om uit te vissen. De Nederlandse maatschappij is grofweg ingedeeld in enerzijds de stedelijke Randstad en anderzijds alles daarbuiten. En dat zie je ook bij de partijen.

Het christendemocratische CDA is de partij van de landbouwers en het platteland, SGP en ChristenUnie doen het dan weer prima in de streng-religieuze Bijbelgordel, de uiterst rechtse Wilders komt uit de Nederlandse provincie Limburg en doet het doorgaans erg goed in de tussengebieden, de uiterst linkse SP heeft dan weer een harde kern in Groningen. Op de liberale VVD en de sociaaldemocratische PvdA valt dan weer moeilijker een etiket te plakken.

GroenLinks, het links-liberale D66 en het rechts-populistische Forum voor Democratie zijn dan weer in de eerste plaats "stedelijke fenomenen uit de Randstad". Ze vissen alle drie in dezelfde vijver, die omschreven wordt als de "hoogopgeleide, eerder jonge stadsbewoner of net erbuiten". GroenLinks en D66 doen dat al jaren met een erg gelijkend programma, Forum voor Democratie met de tegenovergestelde boodschap. 

Het mikken op hetzelfde publiek, maar met een tegengestelde visie, heeft zowel GroenLinks als Forum voor Democratie een duwtje in de rug gegeven. Dat het in de eerste plaats over klimaat ging, was daarbij de motor.

Tot maandagmiddag, toen een 37-jarige Nederlander van Turkse origine in Utrecht drie mensen doodschoot op een tram, was klimaat het thema van de verkiezingen. Hoewel het minder stormloopt dan bij ons, is het thema ook in Nederland niet uit de actualiteit weg te slaan. Zo trotseerden twee weken geleden nog een kleine 40.000 Nederlanders wind en striemende regen in Amsterdam, om een dwingender klimaatbeleid te eisen.

Voor GroenLinks de extra duw in de rug om forse maatregelen te eisen. Volgens de partij is het eigenlijk al zo goed als te laat en moet dus alles uit de kast gehaald worden om de opwarming van de aarde in te perken. Koste wat kost, dus. 

Voor FvD-voorzitter Thierry Baudet is dat "klimaatwaanzin". Volgens hem zal dat alles honderden miljarden kosten, om een resultaat te bereiken van 0,0004 graden minder opwarming, want verder reikt de Nederlandse impact niet. "Ik geloof niet dat de aarde zal omvallen als we niets doen", is eerder de opvatting van Forum voor Democratie.  

Als het maar scherp genoeg is

Klimaathoogdringendheid versus klimaathysterie, zo kan je de visie van beide partijen samenvatten. GroenLinks en Forum voor Democratie zijn de politieke uitersten in een sterk gepolariseerd debat. De twee die zich dus het felst op het thema kunnen profileren en daar dus van profiteren.

Opvallend daarbij is dat de winst van Baudet en zijn Forum veel groter is dan de winst van GroenLinks. Wie zich afzet, met andere woorden, tegen felle klimaatmaatregelen kan in Nederland op een pak meer applaus rekenen dan wie fel pleit voor.

Daarbij heeft Baudet het voordeel dat hij een deel van de stemmen van notoir klimaatnegationist Wilders kon binnenhalen, terwijl Jesse Klaver de wind uit de zeilen gehaald werd door de regeringspartijen. Prompt kondigde Rutte vorige week nog een CO2-taks aan en sloeg zo de nagel waar Klaver al jaren op klopt uiteindelijk zelf in de muur.

Die aangekondigde klimaatmaatregelen van de regering-Rutte leverden de coalitiepartijen trouwens weinig op. Het last-minute meesurfen op de klimaatvibe, komt minder geloofwaardig over dan er jarenlang over "drammen", zoals Klaver doet en zegt. Dat is vooral vervelend voor D66, dat eigenlijk bijna hetzelfde zegt als GroenLinks, maar net iets minder fel. De polarisatie en de uiteinden, zie je. (Lees verder onder de foto.)

Thierry Baudet leanderfotografie.com

En dan toch niet Utrecht

Dat het tot maandag vooral over klimaat ging en de laatste twee dagen niet meer, heeft alles te maken met de schietpartij met vermoedelijk terroristisch motief op een tram in Utrecht. Alle partijen - op een na - legden toen even de campagne stil. Die uitzondering was opnieuw Thierry Baudet. Want voor Baudet is dus niet het klimaat, maar wel de migratie het grootste probleem van deze tijden.

Op een verkiezingsmeeting aan het strand van Scheveningen legde hij de schuld van de schietpartij bij het Nederlandse immigratiebeleid en de mislukte integratie. Dat de schutter een Nederlandse Turk was, leverde daarvoor voldoende bewijs.

Erg veel extra stemmen zal hem dat niet hebben opgeleverd. Uit een peiling naar de reden voor kiesintenties gisteren bleek dat het drama amper meespeelde. Voor sommige kiezers zou het zelfs eerder een reden geweest zijn om niet op Baudet te stemmen wegens "ongepast". Maar ook dat bleef zeer beperkt. Het is dus het bredere debat dat de uitslag in de eerste plaats bepaald heeft en niet één incident.