RivierPark Maasvallei, bron: William Laenen

Biodiversiteitsweek: "De natuur is onze grootste bondgenoot tegen de opwarming, maar staat in het rood"

De federale overheid en de drie gewesten hebben een website gemaakt voor bedrijven die meer zorg willen dragen voor de natuur. Dat initiatief komt niets te laat want veel indicatoren voor de biodiversiteit staan in het rood, zeggen de experts. 

Als we de natuur in één beeld mogen samenvatten, zegt Sander Jacobs van het Instituut voor Bos-en Natuuronderzoek INBO: “de stand van onze rekening is heel laag. En toch daalt die ook nog. Dus het natuurlijk kapitaal is bijna op en we verbruiken het nog altijd te gul, alsof het oneindig zou zijn.” 

Het natuurlijk kapitaal is bijna op en we verbruiken het nog altijd te gul

Sander Jacobs, Instituut voor Natuur-en Bosonderzoek

We spreken hem in de serretuin van het Tour en Taxis gebouw van de Vlaamse Gemeenschap. Een paar werknemers zitten in de lentezon op een bank een broodje te eten.
Biodiversiteit is veel meer dan het behoud van zeldzame soorten, legt hij uit. “Het gaat niet alleen om het behoud van de zeggekorfslak. Het gaat ook om wat de natuur allemaal doet en wat dat voor ons betekent.”

(Lees verder onder het videofragment)

Video player inladen ...

(Sander Jacobs, INBO, het natuurlijk kapitaal slinkt zienderogen)

Bomen beschermen tegen de zon en maken de lucht schoner, vijvers en moerassen houden het water bij, planten verhinderen erosie en zuiveren het water, bijen bestuiven de akkers. “Biodiversiteit gaat over de mens en zijn leefgebied. Kan hij daarin overleven, dat is de vraag.”

Klimaat

Volgens het klimaatrapport van de Verenigde Naties is het behoud van de natuur één van de belangrijkste wapens in de strijd tegen de opwarming van de aarde. Dat is een hele uitdaging met een stijgende wereldbevolking en een groeiende economie. Mensen wonen steeds meer in steden. Daar zie je nog te veel steen, beton en asfalt. Door die verharding loopt het regenwater recht naar de riolen. “Elke kubieke meter regenwater die we in de grond kunnen laten sijpelen is winst”, stelt Sander Jacobs, “Je bouwt een waterreserve op, je bespaart op de kosten voor waterzuivering en je zorgt nog eens voor een extra meerwaarde door verkoeling, schaduw en een verfraaiing van de stad”.

Door de klimaatverandering krijgen we vaker weersextremen zoals langere periodes van droogte. Als er regen valt kan die bui kort en intens zijn waardoor veel water over de droge aarde wegspoelt naar de riolen. “Door infiltratiezones of wadi’s te bouwen kan je ervoor zorgen dat dat water niet wegloopt en geleidelijk insijpelt.” 

(Lees verder onder videofragment)

Video player inladen ...

(Sander Jacobs, INBO, planten tegen de droogte en de hitte)

Bedrijven

Steeds meer bedrijven zien de noodzaak in van de bescherming en uitbreiding van de natuur. Sommige zijn er al een hele tijd mee bezig, andere komen net om de hoek kijken. “We hebben geleidelijk het tij zien keren,” zegt Herman Dierickx van NNOF, een bedrijf dat gebruikt kantoormeubilair opknapt en een tweede leven geeft. Tegelijk helpt het andere bedrijven om meer oog te hebben voor de natuur. “Veel KMO’s hebben een parking, en een groot stuk grond rond hun gebouw. Wij kunnen daar met struiken, bomen, bloemenweides, vijvertjes een aantrekkelijke plek van maken die minder onderhoud vergt dan een saai grasveld en bovendien meer regenwater laat doorsijpelen. En het is nog een aangename plaats om te zitten ook.”

Begroening bij Athlon Machelen, voor en na (1 jaar), foto: Herman Dierickx

Ook de 300 bedrijven die onlangs met de Shift druk uitoefenden op de regering voor een stevig klimaatplan werken mee aan de “vergroening” van de economie.

BiodiversiTREE

Op de nieuwe site van de gewesten en de federale overheid, BiodiversiTREE, kunnen bedrijven terecht om inspiratie op te doen om de natuur een handje te helpen. Of het nu om gebouwen en terreinen gaat, of om de producten die ze maken. De federale overheid heeft ondertussen ook een platform gecreëerd voor vakbonden, bedrijven, overheden en natuurorganisaties. Daar kunnen ze ideeën uitwisselen, plannen smeden en overleggen over het groener maken van de economie. 

Iedereen in het bad

Ignace Schops is één van de bezielers van grote natuurprojecten in de provincie Limburg zoals Het Nationaal Park Hoge Kempen. Hij is directeur van Regionaal Landschap Kempen en Maasland en voorzitter van de Europarc Federation, de koepel van Europese natuurparken.

We zoeken hem op in Neermaas bij het rivierpark aan de Maas. Een natuur-en recreatiegebied van 40 kilometer langs de Maas, het grootste van Europa, waar de rivier ruimte krijgt om te overstromen als het te veel regent bovenstrooms. Zijn motto: “Alleen zet je grotere stappen, samen ga je verder. 

Alleen zet je grote stappen, samen ga je verder

Ignace Schops, directeur Regionaal Landschap Kempen en Maasland

We hebben dit project kunnen realiseren door met iedereen te praten,  bedrijven, boeren, jagers, gemeenten, de provincie, de overheden. We hebben heel wat koffies gedronken, heel wat pinten gepakt, goed Vlaams bier gedronken.

Leg het uit

Dat overleg verliep niet altijd rimpelloos. Doelen moesten worden verfijnd, hier en daar moest er water bij de wijn. Maar uiteindelijk zijn de natuurparken er gekomen. “Je ziet hier wandelaars, fietsers, vogelaars, mensen die een koffie drinken. Als je het zuiver economisch bekijkt, het Nationaal Park Hoge Kempen heeft een jaarlijkse omzet van 191 miljoen euro en genereert 5000 jobs. Het project hier in de Maasvallei heeft een meerwaarde van 120 miljoen per jaar."

(Lees verder onder het videofragment)

Video player inladen ...

(Ignace Schops, Regionaal Landschap Kempen en Maasland, grote meerwaarde)

Durf te dromen

Met de klimaatverandering staan we voor een nieuwe realiteit, zegt Ignace Schops. Wereldwijd zouden we over 11 jaar de uitstoot van CO2 moeten hebben gehalveerd om de stijging van de temperatuur deze eeuw te beperken tot 1,5 graad Celsius. “Dat is een gigantische opdracht. Om dat te kunnen realiseren moeten we de lat hoog genoeg leggen. Als je huis in brand staat vraag je ook niet aan de brandweer om het voor de helft te blussen. De aarde heeft koorts. De dokters hebben gezegd dat we er iets aan moeten doen.”

Als je huis in brand staat vraag je de brandweer niet om maar de helft te blussen

Ignace Schops, directeur Regionaal Landschap Kempen en Maasland
Video player inladen ...

(Kopenhagen is geen utopie, Ignace Schops)

Volgens Ignace Schops moeten we streven naar 25 procent natuur in Vlaanderen. Op dit moment zitten we tussen de 3 en 6 procent. “Natuurlijk vraagt dat tijd en overleg, maar de noden zijn ook hoog. We moeten naar een economie die meer oog heeft voor het welzijn van de mens, die meer herverdeelt. Iedereen moet mee kunnen.” 

(Lees verder onder het videofragment)

Video player inladen ...

Zo zal Canada de opbrengsten van een CO2 heffing gebruiken om mensen die het niet breed hebben te helpen om milieuvriendelijker te leven. Ons land kan een voorbeeld zijn van hoe we een rommelig landschap opnieuw aangenaam maken. Schops spreekt bezielend, geeft voorbeelden en kan nog uren doorgaan. Geen wonder dat hij door de International Union for the Conservation of Nature werd uitgeroepen tot "biodiversiteitsambassadeur" voor Countdown 2010 èn hij kreeg de titel van Eredoctor van de Universiteit Hasselt voor zijn sociaal ondernemerschap.

Zijn besluit? “Waarom niet investeren in wat ons in leven houdt?”