Hoe dagen we elke leerling in het secundair onderwijs uit?

Eerder deze week richtte Pieter Van den Bossche, leraar Latijn en Grieks in het Instituut Sint-Vincentius a Paulo in Gijzegem, zich tot Lieven Boeve. Van den Bossche is het naar eigen zeggen niet eens met het feit dat er te veel van de leerlingen zou worden gevraagd. De topman van het katholiek onderwijs geeft hem nu antwoord.

opinie
Lieven Boeve
De auteur is directeur-generaal van de koepel Katholiek Onderwijs Vlaanderen.

Geachte heer Van den Bossche, beste Pieter (als ik mag),

Dank voor je brief. Ik krijg regelmatig brieven die ik steeds probeer te beantwoorden. Omdat je ervoor koos je brief via een publiek medium aan me toe te sturen, antwoord ik je via datzelfde medium. Je neemt me dat wellicht niet kwalijk.

Ik zou graag op twee zaken ingaan: enerzijds de recente discussie over de eindtermen, anderzijds de rol van Katholiek Onderwijs Vlaanderen bij de uitrol van de modernisering. Je zal hopelijk merken dat we veel meer zorgen en ambities gemeen hebben dan op het eerste gezicht lijkt.

Mijn concrete vraag aan de overheid is dat we bij de uitrol van de nieuwe set eindtermen goed zouden controleren of ze correct ingeschat zijn als minimumdoelen die door de meeste leerlingen gehaald kunnen worden. Die vraag zou niet ongewoon mogen klinken, want de oorspronkelijke doelstelling van door de overheid georganiseerde peilingsproeven is precies om (a) te kijken of leerlingen de eindtermen halen én (b) na te gaan of die eindtermen goed gepositioneerd zijn. Mij lijkt mijn vraag in de eerste plaats dus een zaak van goed bestuur te zijn.

Eindtermen

Ik steek niet weg dat daar ook een grote zorg achter zit, want er is heel wat veranderd. Er zijn vooreerst veel uitgebreidere eindtermen op een veelvoud van sleutelcompetenties. Van een paar eindtermen kan je je werkelijk afvragen of ze minimumdoelen zijn. Goed om weten in dat verband is dat de Vlaamse regering op eigen initiatief, zonder toetsing van de experts in de ontwikkelcommissies en de valideringscommissie, (stukken van) eindtermen heeft toegevoegd (bijvoorbeeld het onderscheid tussen wederkerig en wederkerend voornaamwoord). En er zijn heel wat eindtermen die nu gerealiseerd moeten worden, terwijl ze vroeger enkel nagestreefd moesten worden.

Anders dan sommigen willen doen geloven, pleit ik niet voor een algemene verlaging van "dé lat"

Anders dan sommigen willen doen geloven, pleit ik dus niet voor een algemene verlaging van "dé lat", maar voor realistische doelen die elke leerling, zowel de cognitief sterke als die leerling die het moeilijker heeft, blijven uitdagen. En een te exclusieve focus op eindtermen als enige norm van ambitie en excellentie helpt ons hier geen stap verder.

Want de discussie over de eindtermen van de vorige dagen heeft eigenlijk weinig te maken met de ambitie die jij bij jouw leerlingen wil realiseren. Ik ga er immers vanuit dat leerlingen in jouw school en zeker de richtingen waar jij komt, veel meer dan de eindtermen kunnen realiseren. Voor cognitief sterkere leerlingen voorzien we daarom uitbreidings- en verdiepingsdoelen – en het zijn vooral die doelen die "dé lat’"vormen voor leerlingen die bijvoorbeeld later Grieks-wiskunde of Grieks-Latijn zullen studeren.

Als ik een zorg verwoord heb, dan komt die in de eerste plaats van jouw collega’s in de nabijgelegen tso-bso-school; ook die schrijven soms een brief, weliswaar niet via de VRT NWS-website. In het bijzonder maken velen van hen zich zorgen over de leerlingen in de b-stroom, een kwetsbare groep die vaak heel wat eindtermen van het basisonderwijs niet kon realiseren. Je zal het me niet kwalijk nemen dat ik ook voor hen wil opkomen? Want ze lopen al zo’n groot risico op vroegtijdige schooluitval. Kortom: we hebben de ambitie tot excellentie gemeen, maar voor jouw leerlingen zijn niet de eindtermen het voornaamste instrument om die te realiseren, maar de uitbreidings- en verdiepingsdoelen. 

De rol van het Katholiek Onderwijs

De rol van Katholiek Onderwijs Vlaanderen dan. Als netwerkorganisatie van besturen en hun scholen bieden wij in overleg met dat netwerk ondersteuning bij de implementatie van de modernisering in de eerste graad. Wij zijn er ons maar al te goed van bewust dat we al lopen over de brug die we nog aan het bouwen zijn. Je bent wellicht niet vergeten dat het onze organisatie was die aangedrongen heeft op een jaar uitstel, want anders waren we al verplicht geweest dit schooljaar  te starten.

En inderdaad, soms wisten en weten wij het ook nog niet: de eindtermen zijn nog maar een paar maanden goedgekeurd, de curriculumdossiers zijn dat nog niet (dus er zijn nog geen basisopties!), en daarna dient de inspectie nog onze leerplannen goed te keuren. Daarom gaven wij ten behoeve van leraars en scholen die leerplannen in voorlopige versie vrij en organiseren we nascholing voor lerarenteams. Ook hebben we een tool ontwikkeld om met een minimum aan planlast een maximum aan ondersteuning en samenwerking te realiseren, zodat de school en de leraar de echte eigenaars kunnen zijn van hun leerplan (LLinkid). Als je bedenkt dat wij voor ons nieuwe leerplan basisonderwijs Zin in leren! Zin in leven!  van ontwikkeling tot implementatie wel acht jaar hebben kunnen nemen, dan moet dat nu inderdaad veel te haastig.

Er staat inderdaad een nieuw vak Mens & samenleving in onze modellessentabel. Dat om een heel aantal nieuwe eindtermen (burgerschap, economie etc.) een plaats te geven in het curriculum. Maar zoals gezegd, het is een modellessentabel: scholen die op een andere wijze die doelstellingen willen realiseren, kunnen dat, en onze nieuwe LLinkid-tool biedt ook daartoe mogelijkheden. Wat de taalvakken betreft: onze modellessentabel beperkt zich tot 27 uur van de 32 uur die er zijn per week: scholen kunnen zelf vanuit de resterende vijf uur aanvullen waar zij dat nodig of wenselijk achten. Bovendien bieden we via het gemeenschappelijke funderende leerplan heel wat aanzetten voor een ambitieus talenbeleid dat in vele vakken aan bod kan komen.

Het finale doel: ambitieus katholiek onderwijs voor álle leerlingen

Blijven de lat hoog leggen

Beste Pieter, het is niet de rol van Katholiek Onderwijs Vlaanderen om voor te schrijven wat er in de klas moet gebeuren. Samen met directies, leraren en pedagogisch begeleiders ontwerpen we kaders vanuit ons pedagogische project, en ondersteunen we van daaruit scholen en leraren om er zelf eigenaar van te worden. Met als finale doel ambitieus katholiek onderwijs voor álle leerlingen. 

Die ambities heb ik zo genuanceerd mogelijk neergeschreven in mijn boek met de licht-ironiserende titel "Het evangelie volgens Lieven Boeve". In dat boek houd ik ook een pleidooi voor klassieke talen, voor een betere positionering van richtingen die voorbereiden op de universiteit en de hogeschool, enzoverder. Stof genoeg dus om ons gesprek verder te zetten als je dat wil, want we blijven met ons allen "de lat" hoog leggen!

Hopelijk tot gauw,

Lieven

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.