Is het echt slecht gesteld met ons onderwijs? Antwoord blijkt genuanceerder dan de slogans

Het Vlaamse onderwijs, dat tot 2003 een uitstekende reputatie had, blijkt hier en daar te sputteren. Volgens professor emeritus Jan Van Damme van de KU Leuven geldt dat in de eerste plaats voor begrijpend lezen in het 4e leerjaar van het lager onderwijs. Volgens hem komt dat omdat vooral het Katholiek Onderwijs zich voor zijn leerplannen te veel is gaan baseren op de minimumdoelstellingen van de Vlaamse eindtermen. Ook de bijscholing van leerkrachten kan beter en de wetenschappelijke basis van het onderwijs is te smal. 

Heeft ons Vlaamse onderwijs te veel aan kwaliteit ingeboet? Een tekst van professor emeritus Jan Van Damme en twee van zijn collega’s van de KU Leuven leidt tot controverse. Die tekst is gebaseerd op bestaand internationaal onderzoek en focust vooral op leesvaardigheid in het 4e leerjaar van de lagere school. "We weten dat we achteruitgaan, vooral in de periode 2006-2016", duidt Jan Van Damme in "De wereld vandaag", op Radio 1. 

We hebben gezien dat in de loop van de jaren leerplannen zich meer afstemmen op die eindtermen

Professor emeritus Jan Van Damme (KULeuven)

Op het vlak van begrijpend lezen - een tekst lezen en vragen daarover beantwoorden - blijkt het lager onderwijs globaal slechter te scoren. "Het Gemeenschapsonderwijs presteerde niet echt goed aan het begin van de periode en is stabiel gebleven", aldus Van Damme. "Vooral in het Katholieke Onderwijs gaat het wel flink achteruit." Tot voor kort presteerde het katholieke net nog beter op het vlak van begrijpend lezen. 

Hoe komt dat nu? Jan Van Damme verwijst naar de leerplannen. "Sinds het einde van  de jaren 90 zijn die mede gebaseerd op de eindtermen van de Vlaamse overheid, de minimumdoelstellingen die we moeten bereiken. De leerplannen gingen normaal een stukje verder. We hebben gezien dat in de loop van de jaren leerplannen zich meer afstemmen op die eindtermen." Er wordt met andere woorden te veel afgestemd op de minimumdoelstellingen en het hogere niveau wordt mogelijk wat verwaarloosd. 

Gaan  we de verkeerde richting uit met ons onderwijs? "Gedeeltelijk", zegt Van Damme. Volgens hem zijn basisvaardigheden als begrijpen wat op de achtergrond geraakt in ons lager onderwijs omdat er op een  veel bredere waaier wordt gefocust. "We streven zoveel na en hebben aandacht voor zoveel probleemsituaties."

We streven zoveel na en hebben aandacht voor zoveel probleemsituaties

Professor emeritus Jan Van Damme (KULeuven)

En er zijn nog enkele pijnpunten. Zo scoort de katholieke koepel wat slechter op het vlak van bijscholing van leerkrachten en is ons onderwijs te weinig gebaseerd op bestaande wetenschappelijke kennis.

Wordt de discussie over de eindtermen van vorige week hier bevestigd? Lieven Boeve, de topman van het Katholiek Onderwijs, had het toen over de nieuwe eindtermen voor het secundair onderwijs. Die mikken volgens hem te hoog. "Ik heb het over de eerste reeks eindtermen van de jaren 90", verduidelijkt Jan Van  Damme. 

Beluister hieronder het gesprek met Jan Van Damme in "De wereld vandaag":