Video player inladen...

Maximumfactuur in middelbaar onderwijs: wie is voor, wie is tegen?

Uit een gelekt onderzoeksrapport blijkt dat een leerling in het middelbaar onderwijs zijn ouders zo'n 945 euro kost. Opvallend: er zijn grote verschillen in kosten tussen scholen en onderwijsnetten. De onderzoekers pleiten voor het invoeren van een maximumfactuur.  Het Katholiek Onderwijs is weigerachtig, het Gemeenschapsonderwijs (GO) is voor.

Het is Vlaams minister van Onderwijs Crevits die de opdracht gaf om uit te zoeken hoeveel ouders moeten betalen voor een kind in de middelbare school. De onderzoekers stellen vast dat die kosten nog altijd even hoog zijn als 10 jaar geleden: de mediaan ligt op 945 euro per jaar. Dat betekent dat er evenveel leerlingen meer betalen als minder.

Opvallend: de onderzoekers stellen grote verschillen vast tussen de scholen. Er zijn scholen waar een leerling niet moet betalen voor de schoolboeken, terwijl dat bij de duurste scholen kan oplopen tot 870 euro. Ook in de schoolactiviteiten is grote variatie: zeker bij meerdaagse schoolreizen kan die factuur oplopen tot 600 euro.

Technische scholen zijn doorgaans iets duurder dan aso-scholen. Maar er is meer aan de hand: het GO is een stuk goedkoper dan de andere netten. Het Katholiek Onderwijs is het duurst, op de voet gevolgd door het gemeentelijk en provinciaal onderwijs.

Maximumfactuur

Uit het onderzoek blijkt dat minstens 1 op de 10 ouders de kosten van de middelbare school niet kan betalen. Studiebeurzen die voor gelijke onderwijskansen moeten zorgen, dekken de kosten niet. 

Daarom schuiven de onderzoekers een maximumfactuur naar voren, zoals die al bestaat in het lager onderwijs. De overheid legt dan een maximumbedrag per jaar vast dat scholen mogen vragen aan de ouders. Daarop kunnen studiebeurzen dan afgestemd worden. Vrijheid van onderwijs wordt zo haalbaar voor iedereen: elke school en elke studiekeuze zou dan toegankelijk zijn en niet afhankelijk van de financiële mogelijkheden.

GO is voor

De topvrouw van het GO, Raymonda Verdyck, is grote voorstander van de invoering van zo'n maximumfactuur. In 2008 voerde toenmalig Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke van SP.A de maximumfactuur in voor het basisonderwijs. Dat heeft volgens Verdyck goed gewerkt: "Wij menen dat kostenbeheersing en goed nadenken wat de schoolkosten zijn belangrijk is. In ons memorandum voor de volgende regering pleiten wij voor het invoeren van de maximumfactuur in het hele middelbaar onderwijs."

Katholiek Onderwijs weigerachtig

Lieven Boeve, de topman van het Katholiek Onderwijs, is minder enthousiast: "Toen de maximumfactuur ingevoerd werd in het basisonderwijs, hebben we 80 miljoen euro extra werkingsmiddelen gekregen ter compensatie. Maar dat bedrag is intussen verdwenen door de besparingen in het onderwijs, maar scholen zitten nu wel vast in een financieel carcan (keurslijf)."

Een algemene invoering van een maximumbedrag aan de ouders vindt hij op dit moment geen goed idee. Volgens hem zal het leiden tot geld inzamelen via de sluipwegen van de pannenkoeken- en wafelenbak of spaghettiavonden. Daar moeten scholen dan energie in steken, ouders kunnen in dat geval wel naar vermogen bijdragen. "Maar dan komen scholen toch weer bij de ouders terecht", zegt Boeve. 

Boeve schuift een alternatief naar voren: een maximumfactuur op schoolniveau. In dat systeem mogen de verschillen tussen scholen blijven bestaan. Maar elke school afzonderlijk communiceert dan duidelijk over hoeveel ze maximaal aan ouders vragen om hun kind een jaar les te laten volgen. 

Politieke partijen verdeeld

Vlaams minister van onderwijs Crevits van CD&V wilde de resultaten nog niet openbaar maken. Ze heeft nog bijkomende onderzoeksvragen gesteld en wacht op de antwoorden. Daarom wil ze niet reageren. Al zegt ze over de maximumfactuur wel al dat ze op dit moment geen voorstander is.

Op het verschil in kosten van school tot school gaat ze niet in. Wel werpt ze de studiebeurzen op tafel. "Het is voor mij van belang dat we bekijken of we de studiebeurzen die we toekennen aan leerlingen kunnen differentiëren. Omdat de ene studierichting veel duurder is dan de andere en dan is het goed dat je ervoor zorgt dat de kosten van een studie niet de drempel zijn om een bepaalde richting te volgen."

N-VA is tegen de maximumfactuur. Hun onderwijsspecialist Koen Daniëls zit op dezelfde lijn als CD&V met een voorstel dat hij eerder al lanceerde: "Voor die gezinnen die het moeilijk hebben, willen we de studiebeurs mee laten variëren met de reële kosten van de studierichting."

John Crombez, voorzitter van SP.A is dan weer voorstander: "Een maximumfactuur beperkt scholen in hun vrijheid, ze kunnen niet alsmaar meer vragen aan de ouders. Maar bovenal zorgt het er voor voor dat een gezin niet een school of richting moet kiezen voor hun kind op basis van wat ze kunnen betalen."

De stemtest

De discussie rond een maximumfactuur in het middelbaar onderwijs laait niet voor het eerst op. Ook in de stemtest van VRT NWS en De Standaard is het een stelling:

"Ook in het middelbaar onderwijs moet er een maximumfactuur voor de ouders komen". Hieronder leest u het antwoord dat de partijen daar zelf op gaven.

CD&V NIET AKKOORD
Een maximumfactuur in het middelbaar is moeilijk in te voeren om dat er grote verschillen zijn tussen richtingen op vlak van benodigd materiaal. We zetten wel in op kostenbeheersing binnen scholen.

Groen AKKOORD
Schoolkosten stijgen exponentieel naar­mate je zoon of dochter ouder wordt. De maximumfactuur zet scholen aan tot een kostenbesparend beleid. We willen voor verschillende groepen studierichtingen een apart bedrag als maximumfactuur voorop stellen.

N-VA NIET AKKOORD
Scholen zijn te divers om in één regeling te vatten. We vragen scholen om zelf actief aan kostenbeheersing te doen, aan het begin van het jaar een kostenraming mee te geven en in dialoog te treden met ouders met betalingsmoeilijkheden.

Open Vld NIET AKKOORD
Kosten moeten transparant zijn zodat iedereen op voorhand weet wat hem of haar te wachten staat. Maar we willen niet dat scholen beperkt worden om activiteiten te organiseren.

Sp.a AKKOORD
Een schoolfactuur mag nooit een financiële of mentale last vormen voor de ouder(s).

Vlaams Belang AKKOORD
De veelheid van studierichtingen in het secundair onderwijs maakt een maximumfactuur moeilijker realiseerbaar. Toch moet ook daar een naar studierichting gediversifieerde maximumfactuur komen om de kostprijs voor ouders en leerlingen te beperken.

PVDA AKKOORD
De schoolkosten swingen de pan uit. Gezinnen die het niet breed hebben vermijden dure studierichtingen. Om onderwijs voor iedereen betaalbaar te houden, voeren we een maximumfactuur in voor het middelbaar onderwijs, als stap naar gratis onderwijs.

Meest gelezen