Verwendung weltweit, usage worldwide

Burn-outcijfers blijven onrustwekkend stijgen: te veel stress en te weinig vertrouwen bij werknemers

Het aantal mensen dat langer dan een jaar thuiszit door een psychische aandoening, blijft stijgen. Eind 2017 waren er meer dan 140.000 mensen in dat geval, een stijging van 39 procent in vijf jaar tijd. Volgens professor Roland Pepermans (VUB) ligt de stijging vooral bij de burn-out­gevallen en wordt de impact ervan op een organisatie veel te laag ingeschat. Het RIZIV keerde in 2017 bijna twee miljard euro uit aan langdurige thuiszitters met een psychische stoornis.   

Opgebrand of uitgeblust

De stijging is al een poos aan de gang. In vergelijking met 2010 bedraagt de verhoging zelfs 85 procent. Ook de uitgaven van het RIZIV voor deze groep patiënten is in vijf jaar tijd nagenoeg verdubbeld, van zo'n miljard euro naar bijna 2 miljard.

Voor Roland Pepermans, VUB-organisatiepsycholoog, is het hoge cijfer niet verrassend, maar onrustwekkend. "Het cijfer is vooral te wijten aan burn-out, een groot probleem op de werkvloer. Ondanks de vele pogingen om het te voorkomen, neemt het aantal gevallen toe. We mogen gerust stellen dat we in een stresscultuur leven, én er is anderzijds ook de verhoogde aandacht voor de psychologische problematiek. De maatschappelijke kosten zijn enorm bij burn-out. Maar ook voor de betrokkenen zelf zijn de gevolgen van een burn-out behoorlijk ingrijpend, vaak verliezen zij hun zelfbeeld en eigenwaarde. Burn-out zorgt voor een langdurige ontreddering."    

Als belangrijkste oorzaak ziet Pepermans de prestatienorm op het werk, wat veel stressfactoren met zich meebrengt. "Met de digitalisering van de arbeid zien we ook dat er van de werknemer meer rollen worden geëist. In de praktijk komt het meestal op een verzwaring van het takenpakket neer. Soms gaat het over rollen die tegengesteld zijn, je bent leidinggevende voor de ene én tegelijk ben je ook ondergeschikte in een andere groep. Maar ook bedrijven moeten inzien dat je de inzet van werknemers niet eindeloos kan rekken. Er is ook een tendens om voortdurend te veranderen en te herstructureren, vooral door toedoen van talloze consultancies, die weinig of geen voeling hebben met het bedrijf waar ze voor werken." Volgens professor Pepermans moeten ook de stressfactoren op de werkvloer aangepakt worden. 

Jobcrafting

"Er is minder sociaal weefsel en interactie. Wegens tijdsgebrek communiceren collega's die tegenover mekaar zitten, via mail of social media. Maar in feite houden we afstand van mekaar, we zijn onzekerder en hebben minder vertrouwen in wat de toekomst zal brengen. Jobonzekerheid is een instabiele en dus hoge stressfactor.” 

Voor Pepermans is de preventie een prioriteit: "Burn-out voorkomen lijkt mij cruciaal in een organisatie. Het terugdringen van de stress en het creëren van een vertrouwelijke sfeer is een taak van leidinggevenden en hr. Geef de werknemer de kans om aan jobcrafting te doen, de functie aan te passen of te modelleren zodat ze beter past bij zijn of haar competenties, sterktes én zeker ook behoeftes. Werknemers hebben er bijvoorbeeld veel psychische baat bij om hun ongenoegen te kunnen ventileren, onder meer via contacten die ze zelf kunnen en mogen leggen. Vooral leidinggevenden en/of hr kunnen dat mogelijk maken, uit bedrijfsbelang zelfs. Helaas zijn ze er vaak niet voor opgeleid. Ik vrees dat de effecten van burn-out en de daarmee gepaard gaande maatschappelijke kosten nog steeds niet ten volle worden ingeschat, de cijfers spreken mij niet tegen."  

Preventiecampagne

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) lanceert net vandaag een preventiecampagne over burn-out. De campagne richt zich op burgers en hun omgeving, maar ook op zorgverleners en werkgevers. “Het doel van de campagne is hen te informeren en de nodige tools aan te reiken voor de preventie en detectie van burn-out, zodat ze mensen kunnen oriënteren naar de juiste instanties voor ondersteuning”, zegt De Block.

Bij de campagne hoort ook een website, waar informatie en tips worden gegeven: stressburnout.belgie.be. De website wil het antwoord bieden op vragen als: wat kun je zelf doen om je lichamelijke, geestelijke en sociale welzijn te verbeteren? Hoe herken je of een collega burn-outsymptomen vertoont en hoe kan je hem/haar ondersteunen? Bij welke instanties kan je terecht voor ondersteuning? Enzovoort.

Eind vorig jaar maakte journalist Jan Gerits van VRT NWS een podcast over burn-out, een diagnose die hij zelf ook kreeg. Hieronder kan u het verhaal herbeluisteren: